સોશિયલ મીડિયા પર ધૂમ મચાવી રહેલા રાજકીય કટાક્ષ સંગઠન ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) ને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ સાંસદ શશિ થરૂરે ફરી એકવાર પોતાનું સમર્થન આપ્યું છે. થરૂરે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે, લોકશાહીમાં આવા આંદોલનોને દબાવવા એ “મૂર્ખામી” ગણાશે અને ચેતવણી આપી કે જો યુવાનોની હતાશાને નજરઅંદાજ કરવામાં આવશે તો તેના પરિણામો ‘વિનાશક’ સાબિત થઈ શકે છે.
તિરુવનંતપુરમના સાંસદ શશિ થરૂરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ (X) પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ્સ શેર કરીને મેમ-આધારિત આ ડિજિટલ આંદોલનના વખાણ કર્યા હતા અને પોતાના અગાઉના નિવેદનોનો બચાવ કર્યો હતો.
આ આંદોલનને કથિત રીતે નકલી રીતે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે અથવા તે પાકિસ્તાન સમર્થિત ઓનલાઇન પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલું છે તેવી સોશિયલ મીડિયા પર થઈ રહેલી ટીકાઓનો જવાબ આપતા થરૂરે લખ્યું, ‘#CockroachJantaParty ની ઘટના પર મારી અગાઉની પોસ્ટ અને ઇન્ટરવ્યુ સામે આવી રહેલા વિરોધનું હું સ્વાગત કરું છું.’
થરૂરે આવા દાવાઓને ‘અતિ સરળ’ ગણાવ્યા હતા અને CJP ના સ્થાપક અભિજીત દીપકેના એ દાવા તરફ ઈશારો કર્યો હતો જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે આ સંગઠનના મોટાભાગના ફોલોઅર્સ ભારતમાં જ છે. થરૂરે ઉમેર્યું કે હવે આ મામલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram) એ જ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવી જોઈએ.
જો કે, કોંગ્રેસના આ વરિષ્ઠ નેતાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મોટો મુદ્દો એ નથી કે આ આંદોલન કોણે શરૂ કર્યું, પરંતુ તે કઈ બાબતનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તે જોવું મહત્વનું છે. ‘લોકશાહીનો સૌથી મોટો ગુણ એ છે કે તે જનતાની ભાવનાઓ, હતાશા અને ફરિયાદોને બહાર લાવવા માટે માધ્યમ પૂરું પાડે છે. આવી ભાવનાઓને કોઈ કટાક્ષ કરતી સાઇટ પર વ્યક્ત થવા દેવી એ જ રાષ્ટ્રહિતમાં છે.’
તેમણે વધુમાં દલીલ કરી હતી કે આ આંદોલને ‘દેશના યુવાનોમાં રહેલી એક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય ભાવના’ ને વાચા આપી છે. તેમણે સરકાર અને વિરોધ પક્ષો બંનેને અપીલ કરી હતી કે તેઓ આ ક્રોધને દબાવવાનો પ્રયાસ કરવાને બદલે તેની પાછળના મૂળ કારણોનો ઉકેલ લાવે.
પ્રેશર કૂકરનું ઉદાહરણ આપી પ્રતિબંધ હટાવવાની માંગ
શશિ થરૂરે પ્રેશર કૂકરનું ઉદાહરણ આપતા સમજાવ્યું કે આવા આંદોલનો લોકશાહીમાં ‘સેફ્ટી વાલ્વ’ (Safety Valve) જેવું કામ કરે છે.
તેમણે લખ્યું, ‘આવા આંદોલનો પ્રેશર કૂકર પરના વાલ્વની જેમ કામ કરે છે, જે અંદરની વરાળને બહાર કાઢે છે. જો આ વાલ્વ બંધ કરી દેવામાં આવે, તો દબાણને કારણે કૂકર ફાટી શકે છે. હું અરાજકતા, અંધાધૂંધી કે ક્રાંતિ કરતાં આવી કટાક્ષ શૈલી (સેટાયર) ને વધુ પસંદ કરું છું.’
એક્સ (X) પર આ સંગઠનના એકાઉન્ટ પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધને હટાવવાની માંગ કરતા તેમણે ઉમેર્યું: ‘ચાલો આ પ્રતિબંધ હટાવીએ અને તેમની વાત સાંભળીએ!’
અન્ય એક પોસ્ટમાં થરૂરે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમની આ ટિપ્પણીઓ કોંગ્રેસ પક્ષના સમર્થન માટેની પક્ષપાતી રાજનીતિનો હિસ્સો નથી.
રાજકીય વિશ્લેષક રશીદ કિડવાઈના એક લેખને શેર કરતા થરૂરે લખ્યું, ‘જે લોકોએ એ વાત તરફ ધ્યાન દોર્યું છે કે અભિજીત દીપકે કોંગ્રેસની પણ એટલી જ ટીકા કરે છે, તેમને હું કહેવા માંગુ છું કે હું અહીં કોઈ મર્યાદિત પક્ષના પક્ષમાં વાત નહોતો કરી રહ્યો, પરંતુ એક વ્યાપક રાજકીય મુદ્દો રજૂ કરી રહ્યો હતો.’
આ અગાઉ થરૂરે આ આંદોલનને ‘એક એવી તક ગણાવી હતી જેને વિરોધ પક્ષોએ ઝડપી લેવી જોઈએ.’ તેમણે દલીલ કરી હતી કે આ આંદોલન ભારતના યુવાનોમાં રહેલી સાચી હતાશા દર્શાવે છે અને મુખ્ય પ્રવાહના રાજકારણે યુવા મતદારો સાથે ફરીથી જોડાવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.
શું છે આ ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’?
મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત દ્વારા કોર્ટની સુનાવણી દરમિયાન કેટલાક બેરોજગાર યુવાનોની સરખામણી કથિત રીતે ‘કોકરોચ’ (વંદા) અને ‘પરજીવી’ (પેરાસાઇટ્સ) સાથે કરવામાં આવ્યા બાદ ઉઠેલા ભારે વિરોધ વચ્ચે અભિજીત દીપકે દ્વારા આ સંગઠનની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ સંગઠન ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં ભારતનું સૌથી મોટું ઓનલાઇન સેટાયર (કટાક્ષ) આંદોલન બની ગયું છે.
આ ડિજિટલ સંગઠન પોતાની જાતને ‘આળસુ અને બેરોજગારોનો અવાજ’ (Voice of the Lazy & Unemployed) ગણાવે છે. તે ભારતીય યુવાનોમાં બેરોજગારી, વધતી મોંઘવારી અને રાજકારણ પ્રત્યેના મોહભંગને વ્યક્ત કરવા માટે નકલી મેનિફેસ્ટો (જાહેરનામા), મેમ્સ અને ઓનલાઇન ઝુંબેશોનો ઉપયોગ કરે છે.
પોતાની શરૂઆતના ગણતરીના દિવસોમાં જ આ જૂથે સોશિયલ મીડિયા પર લાખો ફોલોઅર્સ મેળવી લીધા છે અને વિવિધ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓનું ધ્યાન પણ ખેંચ્યું છે, જેમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના સાંસદ મહુઆ મોઇત્રા અને કીર્તિ આઝાદ જેવા નેતાઓ પણ સામેલ છે.