સરકારે દરેક માટે જમીન રેકોર્ડ જાળવવા માટે એક નવી યોજના શરૂ કરી છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયા લેન્ડ રેકોર્ડ્સ મોર્ડનાઇઝેશન પ્રોગ્રામ (DILRMP) દેશમાં ગ્રામીણથી શહેરી સુધીની બધી જમીન રેકોર્ડ કરશે. DILRMPના ત્રીજા તબક્કા માટેની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા ગુરુવારે બહાર પાડવામાં આવી.
2026-31 દરમિયાન DILRMP 3.0 યોજના માટે રૂ. 565.5 કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. આ યોજનાનો હેતુ જમીન રેકોર્ડ, નકશા, નોંધણી અને સંબંધિત ડેટાને GIS-આધારિત ડિજિટલ ફ્રેમવર્કમાં એકીકૃત કરવાનો છે.
લોન્ચ દરમિયાન, કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, આ યોજના વ્યક્તિગત રેકોર્ડના ડિજિટાઇઝેશનથી આગળ વધીને એકીકૃત જમીન વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી તરફ આગળ વધશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, આ યોજના ખેડૂતોને સંસ્થાકીય લોન સરળતાથી મેળવવામાં મદદ કરશે અને સરકારી કચેરીઓમાં વારંવાર જવાની જરૂરિયાતને દૂર કરશે. ચૌહાણે ભાર મૂક્યો હતો કે, જમીન ફક્ત જમીનનો ટુકડો નથી. તે આપણા ખેડૂતોનું ગૌરવ છે, આપણા પૂર્વજોનો આશીર્વાદ છે અને ભાવિ પેઢીઓની ઓળખ છે. ચાલો આ યોજના હેઠળ અમલમાં મુકવામાં આવનારા ફેરફારોનું અન્વેષણ કરી લઈએ…
લેન્ડ સ્ટેક એક એકીકૃત ડિજિટલ માળખું છે, જે GIS-આધારિત ડિજિટલ ઇન્ટરફેસ દ્વારા વિવિધ જમીન-સંબંધિત માહિતી, જેમ કે ભૂ-સંદર્ભિત કેડસ્ટ્રલ નકશા, અધિકારોના રેકોર્ડ, મિલકત નોંધણી અને સંબંધિત કોર્ટ કેસોને એકસાથે લાવશે. આ વિવિધ જમીન-સંબંધિત સિસ્ટમોના ઇન્ટરકનેક્શન અને ઇન્ટરઓપરેબિલિટીને સક્ષમ બનાવશે.
DILRMP 3.0 હેઠળ, દરેક રાજ્ય API દ્વારા જમીન-સંબંધિત ડેટાસેટ્સ અને સિસ્ટમોને એકીકૃત કરીને પોતાનો ‘લેન્ડ સ્ટેક’ વિકસાવી શકશે. આ રાજ્ય-સ્તરીય સ્ટેક્સ રાષ્ટ્રીય જમીન સ્ટેકનો આધાર બનાવશે, જે સંબંધિત અધિકારીઓને ઍક્સેસ અને નિયંત્રણ પ્રદાન કરશે.
આ યોજના હેઠળ, દેશના દરેક જમીનના ટુકડાને મિલકતોને સ્પષ્ટ રીતે ઓળખવા અને છેતરપિંડી દૂર કરવા માટે એક યુનિક 14-અંકનો ઓળખ નંબર સોંપવામાં આવશે.
પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રોની જેમ, 75 ખૂબ જ ભીડભાડવાળી સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસોને ડિજિટલ અને સુધારેલી સુવિધાઓ સાથે સેવા કેન્દ્રો તરીકે આધુનિક બનાવવામાં આવશે.
વારસાના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા અને પૂર્વજોની જમીન સંબંધિત વિવાદો ઘટાડવા માટે, જૂના જમીન અને મિલકત નોંધણી રેકોર્ડને વ્યવસ્થિત રીતે સ્કેન અને ડિજિટલી સાચવવામાં આવશે.
આ નોંધાયેલા દસ્તાવેજો અને મિલકત સંબંધિત જવાબદારીઓ અથવા લોન વિશે માહિતી પ્રદાન કરતું એક સુરક્ષિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ જમીન માલિકી ચકાસણી, ભૂતકાળની ખરીદી અને વેચાણ ઇતિહાસ અને જરૂરી મિલકત સંબંધિત તપાસને સરળ બનાવશે.
રેવન્યુ કોર્ટ કેસ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (RCCMS)ને આધુનિક બનાવવામાં આવશે અને પેન્ડિંગ કેસ ઘટાડવા અને મ્યુટેશન કેસોના નિકાલને ઝડપી બનાવવા માટે જમીન રેકોર્ડ સાથે સીધી રીતે જોડવામાં આવશે.
NAKSHA પાયલોટ પ્રોજેક્ટને ઝડપી બનાવીને, સચોટ અને GIS-સક્ષમ શહેરી જમીન રેકોર્ડ બનાવવામાં આવશે અને શહેરી મિલકત કાર્ડ (UrPro કાર્ડ) બહાર પાડવામાં આવશે.