કોણ છે સાડીમાં ઉઘાડા પગે નોકરીની ટ્રાયલ દોડ પૂરી કરનારી કવિતા મહતો?

ગ્રામીણ મહિલાનો સાડી પહેરીને ખુલ્લા પગે દોડવાનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો.

આ વીડિયો, જે પહેલી નજરે કોઈ ફિલ્મનું દ્રશ્ય લાગતું હતું પરંતુ તે ઝારખંડની કવિતા મહતોનો છે. તે રામગઢ જિલ્લાના સિધ્ધો-કાન્હુ ગ્રાઉન્ડ પર દોડી હતી.

આ વીડિયો હોમગાર્ડ ભરતી માટે યોજાયેલી 1600 મીટર દોડના ફ્રી ટ્રાયલનો છે. તેને જોયા પછી, કવિતા મહતોની ખૂબ પ્રશંસા થઈ રહી છે. તે ગૃહિણી છે અને તેના પતિનું અવસાન થયું છે.

આધુનિક સ્પોર્ટ્સ શૂઝ, ટ્રેકસૂટ અથવા વ્યાવસાયિક તાલીમ કીટ વિના, કવિતા દેવીએ સાડી પહેરીને અને ખુલ્લા પગે 1600 મીટર દોડ પૂર્ણ કરી.

ઝારખંડના રામગઢ જિલ્લામાં 284 હોમગાર્ડ પદો માટે ભરતી 24 ઓક્ટોબરથી 5 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાવાની છે.

નિયમો મુજબ, 50 ટકા પદો મહિલાઓ માટે અનામત છે.

આ ઉપરાંત, જે મહિલાઓના પતિ મૃત્યુ પામ્યા છે અને છૂટાછેડા લીધેલી મહિલાઓ માટે વધારાની 5 ટકા અનામત છે. આ ભરતી પ્રક્રિયામાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ ભાગ લે તેવી અપેક્ષા છે.

ઉમેદવારોની તૈયારીનું મૂલ્યાંકન કરવા અને મુખ્ય ભરતી પ્રક્રિયા પહેલા તેમને પ્રેક્ટિસનો સમય પૂરો પાડવા માટે, રામગઢના સ્થાનિક મેદાનમાં 1600 મીટરની ટ્રાયલ રેસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

નિયમો અનુસાર, મહિલા ઉમેદવારો માટે 1600 મીટરનું અંતર કાપવા માટે 10 મિનિટનો સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો.

કવિતા દેવીએ પણ 4 ઓક્ટોબરના રોજ આ ટ્રાયલમાં ભાગ લીધો હતો.

કવિતા મહતોના જીવનમાં આ ટ્રાયલ પહેલીવાર હતું જ્યારે તે સોસો ગામથી 16 કિલોમીટર દૂર એક મેદાનમાં દોડી હતી.

તેણે એક વ્યાવસાયિક દોડવીરની જેમ નહીં, પરંતુ એક સામાન્ય ગ્રામીણ ગૃહિણીની જેમ, ખુલ્લા પગે, સાડી પહેરીને દોડવાનું શરૂ કર્યું.

તેણે આ મુશ્કેલ પડકાર લગભગ 9 મિનિટમાં પૂર્ણ કર્યો.

આ પ્રદર્શન અંગે, ટ્રાયલનું આયોજન કરનાર ટ્રેનર અંકિત અગ્રવાલે કહ્યું, ‘સંસાધનોનો અભાવ ક્યારેય સપનાના માર્ગમાં અવરોધ બની શકે નહીં, કવિતાએ આ સાબિત કર્યું છે.’

કવિતાએ મીડિયા સૂત્રને જણાવ્યું હતું કે, દોડતી વખતે, તે સતત વિચારતી હતી કે શું તે નિર્ધારિત સમયમાં 1600 મીટરનું અંતર કાપી શકશે.

તે કહે છે, ‘પરંતુ જેમ જેમ હું આગળ વધતી ગઈ, તેમ તેમ મારી કેટલીક બહેનો પાછળ રહી ગઈ. આનાથી મારું મનોબળ વધ્યું, અને મેં મારા પ્રયત્નો વધુ તીવ્ર બનાવ્યા, અને મેં આ સફળતા મેળવી.’

મેદાનમાં દોડતી વખતે કવિતાના પગલાં જેટલા ઝડપી હતા, તેટલી જ તેમના જીવનની સફર સંઘર્ષોથી ભરેલી રહી છે. કવિતાના પતિનું 5 વર્ષની બીમારી પછી 2023માં અવસાન થયું.

કવિતા જણાવે છે કે તેમના મૃત્યુના 5 વર્ષ પહેલા, તેમના પતિને લીવરની સમસ્યા થઈ હતી, પરંતુ તેમણે સારવારની અવગણના કરી હતી, અને તેમનું સ્વાસ્થ્ય સતત બગડતું રહ્યું. તેઓ ગુજરાતની એક ફેક્ટરીમાં સુપરવાઈઝર હતા.

કવિતાએ 12મા ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો અને 31 વર્ષની છે.

તેમના પતિના મૃત્યુ પછી, તેમના દિયરે પરિવારની જવાબદારી સંભાળી, પરંતુ તેમનું પણ 2 વર્ષ પછી, 2025માં, લાંબી બીમારી પછી અવસાન થયું.

કવિતાને 13 વર્ષની પુત્રી અને 11 વર્ષનો પુત્ર છે. તેઓ સોસો ગામમાં તેમના વૃદ્ધ સાસુ-સસરા સાથે રહે છે.

જ્યારે તેની દેરાણી, સરિતા, રામગઢમાં તેના માતાપિતાના ઘરે રહે છે અને મજૂરી કામ કરે છે.

તેને ત્યાં હોમગાર્ડની નોકરી વિશે ખબર પડી. તેણે દોડ માટે તૈયારી શરૂ કરી અને તેની જેઠાણી કવિતાને પણ ફોર્મ ભરવા કહ્યું.

તેના સાસુ, સસરા અને દેરાણીના પ્રયાસો પછી, કવિતા દેવીએ હોમગાર્ડ ફોર્મ ઓનલાઈન ભર્યું.

કવિતા કહે છે, ‘ગામલોકોએ મને મારા રહેણાંક અને જાતિ પ્રમાણપત્રો બનાવવામાં મદદ કરી. આનાથી મને પ્રોત્સાહન મળ્યું, અને મેં શારીરિક પરીક્ષાની તૈયારી માટે સવારે 4 વાગ્યે ગામની બહાર દોડવાનું શરૂ કર્યું.’

કવિતાના સાસુ, ફુલકો દેવી કહે છે, ‘તેમની પાસે એકમાત્ર મિલકત આ 2 રૂમનું ઘર છે, જે તેના 2 પુત્રોએ તેમના લગ્ન પહેલાં ગુજરાતમાં કમાણી કરીને બનાવ્યું હતું.’

ફુલકો દેવી સાથે સંમત થતાં, તેમના પાડોશી સચિન કુમાર માને છે કે, ફુલકો દેવીના પુત્રોએ તેમના કામ દ્વારા જે કંઈ બચત કરી હતી તે તેમની લાંબા ગાળાની બીમારીઓની સારવારમાં ખતમ થઈ ગઈ હતી.

તેઓ કહે છે, ‘પરિણામે, પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે. પહેલાં, પરિવાર સારી સ્થિતિમાં હતો. હવે, પરિવાર દેવાના બોજ હેઠળ દબાઈ ગયો છે.’

વિધવા અને વૃદ્ધાવસ્થા પેન્શન પર આધાર રાખનાર આ પરિવાર પર કમાણી કરવાની જવાબદારી કવિતા નિભાવે છે.

કવિતા કહે છે, ‘ઘર ચલાવવા માટે, અમે ગાયનું દૂધ વેચીએ છીએ અને અમારા ગામમાં ડાંગર, મકાઈ અને મગફળીના ખેતરોમાં મજૂરી કરીએ છીએ.’

‘ઉનાળામાં, અમને ઈંટના ભઠ્ઠામાં પણ કામ મળી જાય છે.’

કવિતાના સાસુ, ફુલકો દેવીએ કહ્યું, ‘અમારી પાસે વધારે જમીન તો નથી. અમે તેનાથી ગુજરાન ચલાવી શકતા નથી. અમારી વહુ, કવિતા જ અમારા વૃદ્ધાવસ્થામાં અમારો આધાર છે.’

ફુલકો કહે છે, ‘મારી બંને પુત્રવધૂઓ વિધવા છે. જો તેઓ બંને હોમગાર્ડમાં જોડાશે, તો અમારું વૃદ્ધાવસ્થા આરામથી પસાર થશે, સાથે સાથે મારા પૌત્ર-પૌત્રીઓનો સારો ઉછેર પણ થશે.’

કવિતા કહે છે, ‘જો કોઈ મહત્વપૂર્ણ કામ માટે જવાનું હોય, પરિવારમાં કોઈના લગ્ન હોય, અથવા કોઈના ઘરે કોઈ દુ:ખદ ઘટના માટે બહાર જવું પડે, તો મારે જ પરિવાર વતી જવું પડે છે.’

મુખ્ય દોડ પહેલા તેના ટ્રાયલનું આયોજન કરનાર ટ્રેનર અંકિત અગ્રવાલ હવે કવિતાને મફત ટ્રાયલ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. તે અન્ય મહિલા ઉમેદવારોને પણ આ પ્રકારની મદદ કરી રહ્યા છે.

તેણે ટ્રાયલ દોડ દરમિયાન કવિતાની પ્રતિભા જોઈ.

જોકે, કવિતા માટે આ તાલીમ માટે પહોંચવું પણ સરળ નથી. તે કહે છે કે દરરોજ, ખાલી પેટે, તે વહેલા ઉઠે છે અને રામગઢ મેદાન સુધી લગભગ 16 કિલોમીટર મુસાફરી કરે છે.

જ્યાં, તે અન્ય મહિલા ઉમેદવારો સાથે 10 વાગ્યા સુધી પ્રેક્ટિસ કરે છે, અને પછી તેના ગામ, સોસો પરત ફરે છે.

કવિતાએ કહ્યું કે ટ્રાયલ રનના દિવસે પણ, તે ભૂખ્યા પેટે દોડી હતી.

તે કહે છે, ‘મને ખ્યાલ પણ નહોતો કે હું 1600 મીટર દોડ પૂર્ણ કરી શકીશ. પરંતુ ભગવાનની કૃપા થઇ. અને વીડિયો વાયરલ થયા પછી, મને એક ટ્રેનર મળ્યો જે મને મફતમાં શીખવશે.’

કવિતાના દોડવાનો આ વીડિયો વાયરલ થયા પછી, તેના ટ્રેનરે તેને ટ્રેકસૂટ અને દોડવાના શૂઝ આપ્યા.

પરંતુ કવિતા વાયરલ થયેલા દોડવાના વીડિયો પછી થયેલી ચર્ચાઓથી પણ અસ્વસ્થ છે. તે ચિંતા કરે છે કે જો તે ભવિષ્યમાં નિષ્ફળ જશે તો લોકો શું કહેશે.

કવિતા કહે છે, ‘વીડિયો વાયરલ થયા પછી, મને ખૂબ જ વિચિત્ર લાગે છે. મને ચિંતા છે કે જો હું 25 ઓક્ટોબરે રેસમાં સફળ નહીં થઈ, તો મારા ગામના લોકો મારી મજાક ઉડાવશે. આ વિચાર આવતા જ હું ડરી જાઉં છું.’