1 નવેમ્બરથી, તમારા ફોન પર આવતા દરેક કોલમાં કોલરનું સાચું નામ દેખાશે. આનો અર્થ એ થયો કે કોલ કરનાર હવે ‘Unknown’ રહેશે નહીં. સરકારે CNAP (કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન) ફરજિયાત બનાવ્યું છે. ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT)એ એરટેલ, જિયો, BSNL અને વોડાફોન આઈડિયા સહિત ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓ (TSPs)ને 1 નવેમ્બર, 2026થી ‘કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન’ (CNAP) લાગુ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. હવે, સિમ ખરીદતી વખતે તમારા ફોન પર આવતા કોલ્સ KYC દસ્તાવેજના ભાગ રૂપે આપેલ નામ પ્રદર્શિત કરશે.
DoTએ તેના આદેશમાં ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓને જાણ કરી છે કે, 1 નવેમ્બરથી, બધા 4G અને 5G મોબાઇલ નેટવર્ક માટે CNAP (કોલર નેમ રિપ્રેઝન્ટેશન) ફરજિયાત બની ગયું છે. વિદેશથી આવતા કોલ્સ ‘ઇન્ટરનેશનલ કોલ’ તરીકે લેબલ કરવામાં આવશે. તે હજુ સુધી 2G/3G અને લેન્ડલાઇન માટે લાગુ કરવામાં આવ્યું નથી.
કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન એ ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ દ્વારા અમલમાં મુકાયેલી એક સિસ્ટમ છે, જેનું ટેલિકોમ ઓપરેટરો છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી પરીક્ષણ કરી રહ્યા છે. રિલાયન્સ જિયોએ તેને કેરળ, બિહાર, રાજસ્થાન, પંજાબ, આસામ, ઉત્તરાખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, ઓડિશા, ઉત્તર પ્રદેશ પૂર્વ અને પશ્ચિમ અને હિમાચલ પ્રદેશમાં લાઇવ અમલમાં મુકી છે. એરટેલે ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને પશ્ચિમ બંગાળમાં CNAP સેવા સક્રિય કરી છે. વોડાફોન આઈડિયા વપરાશકર્તાઓએ મહારાષ્ટ્ર અને તમિલનાડુના કેટલાક ભાગોમાં આ સેવા સક્ષમ કરી છે. રીસીવર સિમ કાર્ડ ખરીદવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા IDના આધારે કોલરનું નામ જોશે. આનો અર્થ એ છે કે સિમ ખરીદી સમયે આધાર અથવા મતદાર ID કાર્ડ પર દર્શાવેલ નામ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, CNAP સેવા CAF (ગ્રાહક અરજી ફોર્મ) પર દર્શાવેલ નામ પ્રદર્શિત કરશે, તે પણ ત્યારે કે જ્યારે તમે તે નામ ‘Save’ ન કર્યું હોય.
CNAP નિઃશંકપણે એક શ્રેષ્ઠ સેવા છે. જો કે, તે કહેવું યોગ્ય રહેશે નહીં કે તેના અમલીકરણથી સ્પામ કોલ્સ દૂર થઇ જશે. આ સેવાને હજુ પણ ખુબ મોટા અપગ્રેડની જરૂર છે. ફોન ઉપાડતા પહેલા જ તમને ખબર પડી જશે કે કોણ કોલ કરી રહ્યું છે. કોઈ એપ્લિકેશન અથવા નેટવર્કની જરૂર નથી. જોકે, તેને સક્ષમ કર્યા પછી, તમે તમારા ફોન પર કોઈનું નામ જોઈ શકતા નથી. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે કોઈનો નંબર ડાયલ કરો છો, તો તમને સ્ક્રીન પર કંઈ દેખાશે નહીં. જો કે, બીજી વ્યક્તિ ચોક્કસપણે તમારું સાચું નામ જોશે.
CNAP હમણાં એવું પણ જાહેર કરશે નહીં કે કોલ કરનાર કોઈ બેંક કે વીમા કંપનીનો છે કે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે સ્ક્રીન કોઈ કૌભાંડ કે છેતરપિંડી પ્રદર્શિત કરશે નહીં. જો એક પરિવારમાં 5 કનેક્શન એક જ ID સાથે લેવામાં આવે છે, તો તે બધા પર એક જ નામ દેખાશે. જો સિમ કોઈ એજન્સીના નામે હોય, તો તે નામ દેખાશે.
ટ્રુકોલરને હજુ સુધી ડીલીટ કરવાનો સમય નથી આવ્યો, કારણ કે ટ્રુકોલર આપણા મોબાઇલ સંપર્કોમાંથી ડેટા લઈને કામ કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે આપણે કોઈ નંબર સેવ કરીએ છીએ, ત્યારે ટ્રુકોલર તે નામ પ્રદર્શિત કરે છે. AI લાગુ થયા પછી, તે સ્ક્રીન પર સ્પષ્ટપણે બતાવે છે કે કોલ બ્લિંકિટ કે ઉબેરથી આવ્યો હતો. આ નામ ઇનકમિંગ અને આઉટગોઇંગ બંને કોલમાં દેખાય છે, સાથે ‘સ્કેમ’ અને ‘ફ્રોડ’ શબ્દો પણ લખેલા આવે છે. એરટેલ અને જિયો આજકાલ તેમની સ્ક્રીન પર સ્પામ નંબરો પણ પ્રકાશિત કરે છે. હવે જ્યારે CNAP અપગ્રેડ થઈ ગયું અને કૌભાંડો શોધવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે Truecaller જેવી અન્ય એપ્સ બંધ થઈ જશે.