પાંચ વખતની ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (IPL) ચેમ્પિયન મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ $2.1 બિલિયન (અંદાજે ₹17,500 કરોડથી વધુ) ની બ્રાન્ડ વેલ્યુ સાથે IPL ની સૌથી મૂલ્યવાન ટીમ બની ગઈ છે. ‘સ્પોર્ટિકો’ (Sportico) ના વર્ષ 2026 ના મૂલ્યાંકન અભ્યાસ અનુસાર, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની માલિકી ધરાવતી આ ફ્રેન્ચાઇઝીએ રોયલ ચેલેન્જર્સ બેંગલુરુ ($1.85 બિલિયન) અને ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ ($1.75 બિલિયન) ને પાછળ છોડી દીધી છે.
મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ અમેરિકાની જાણીતી રમત ફ્રેન્ચાઇઝીઓ કરતા પણ આગળ નીકળી ગઈ છે — બેઝબોલની ડિટ્રોઇટ ટાઇગર્સનું મૂલ્યાંકન $2.08 બિલિયન અને આઇસ હોકીની વાનકુવર કાનુક્સનું મૂલ્યાંકન $2.05 બિલિયન છે.
મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે વર્ષ 2008 માં $111.9 મિલિયનની સૌથી ઊંચી બોલી લગાવીને મુંબઈની ફ્રેન્ચાઇઝી ખરીદી હતી. આ સાથે જ મુંબઈ IPL ની મૂળ આઠ ફ્રેન્ચાઇઝીઓમાં સૌથી મોંઘી ટીમ બની હતી. આજે આ ટીમ તેની મૂળ ખરીદી કિંમત કરતાં લગભગ 19 ગણી વધુ મૂલ્યવાન બની ચૂકી છે.
આગામી વર્ષે, મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ નાઇકીને તેના કિટ પાર્ટનર તરીકે જોડશે, જે 19 વર્ષ પછી IPL માં નાઇકી બ્રાન્ડની વાપસી દર્શાવે છે.
IPL ની સૌથી વધુ અને સૌથી ઓછી મૂલ્ય ધરાવતી ટીમો વચ્ચેનો તફાવત ખૂબ જ ઓછો છે. લખનૌ સુપર જાયન્ટ્સ $1.5 બિલિયનના મૂલ્યાંકન સાથે સૌથી નીચે છે, જે મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ કરતાં માત્ર $600 મિલિયન પાછળ છે. તમામ 10 ટીમોનું કુલ મૂલ્ય મળીને લગભગ $17 બિલિયન (અંદાજે ₹1.41 લાખ કરોડ) થાય છે, એટલે કે પ્રતિ ટીમ સરેરાશ $1.7 બિલિયનનું મૂલ્ય ધરાવે છે.
વર્ષ 2008 માં પ્રથમ IPL સિઝન પૂરી થયા પછી, લીગના સ્થાપક લલિત મોદીએ દાવો કર્યો હતો કે ટીમ માલિકોએ ખૂબ જ સસ્તા ભાવે અસ્કયામતો ખરીદી છે અને હાલના આંકડા તેમની વાતને સાચી સાબિત કરે છે.
મૂળ આઠ IPL ફ્રેન્ચાઇઝીઓ કુલ $723.59 મિલિયનમાં વેચાઈ હતી, જેમાં ફ્રેન્ચાઇઝી દીઠ સરેરાશ $90 મિલિયનનો ખર્ચ થયો હતો. માલિકોએ આ રકમ એકસાથે ચૂકવી નહોતી; તેમણે 10 વર્ષ સુધી વાર્ષિક 10% રકમ ચૂકવી હતી. તે મૂળ આઠમાંથી હાલમાં સાત ટીમો અસ્તિત્વમાં છે, કારણ કે ડેક્કન ચાર્જર્સને 2012 માં દૂર કરવામાં આવી હતી અને સનરાઇઝર્સ હૈદરાબાદ એક નવી ફ્રેન્ચાઇઝી તરીકે આવી હતી. આજે આ મૂળ ટીમોનું મૂલ્ય $12.31 બિલિયન છે, જે તેમની મૂળ સંયુક્ત કિંમત કરતાં લગભગ 20 ગણું (લગભગ 1,900% નો વધારો) વધારે છે.
હાલની તમામ 10 ટીમોનું કુલ મૂલ્ય $17 બિલિયન છે, જે ફ્રેન્ચાઇઝી દીઠ સરેરાશ $1.7 બિલિયન થાય છે. આ 2008 ની સરેરાશ કરતાં 1,800% નો જંગી વધારો છે.
2008 માં સૌથી સસ્તી ખરીદાયેલી ટીમોએ સૌથી વધુ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. પ્રથમ સિઝનની ચેમ્પિયન રાજસ્થાન રોયલ્સ 2008 માં $67 મિલિયનમાં ખરીદાયેલી સૌથી સસ્તી ટીમ હતી અને ત્યારથી તે સૌથી ઝડપથી વધીને લગભગ 25 ગણી મૂલ્યવાન બની છે. આ વર્ષે મે મહિનામાં, લક્ષ્મી મિત્તલના નેતૃત્વ હેઠળના કન્સોર્ટિયમે આ ફ્રેન્ચાઇઝીને $1.65 બિલિયનમાં ખરીદી હતી, જે સ્પોર્ટિકોના અહેવાલ સાથે મેળ ખાય છે.
શાહરૂખ ખાનની સહ-માલિકી ધરાવતી કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સ પણ $75.09 મિલિયનમાં ખરીદાયેલી સૌથી સસ્તી ટીમોમાંથી એક હતી અને હવે તે 23 ગણી વધુ મૂલ્યવાન બનીને મૂળ ટીમોમાં બીજી સૌથી ઝડપથી વધતી ટીમ બની છે.
બીજી તરફ, બે ટાઇટલ જીતવા છતાં RCB મૂળ ટીમોમાં સૌથી ધીમી વૃદ્ધિ પામી છે (લગભગ 16.6 ગણી). માર્ચ મહિનામાં આદિત્ય બિરલા ગ્રુપ, બ્લેકસ્ટોન, ડેવિડ બ્લિટ્ઝરની બોલ્ટ વેન્ચર્સ અને ટાઇમ્સ ગ્રુપના કન્સોર્ટિયમ દ્વારા $1.78 બિલિયનમાં હસ્તગત કરાયેલી RCB, 2008 માં $111.6 મિલિયનની કિંમત સાથે બીજી સૌથી મોંઘી ટીમ હતી.
અહેવાલમાં સૌથી વધુ ચોંકાવનારી બાબત મૂલ્યાંકનનું કદ નહીં, પરંતુ કમાણીના પ્રત્યેક ડોલર સામે રોકાણકારો જે કિંમત ચૂકવવા તૈયાર છે તે છે.
‘સ્પોર્ટિકો’ના અંદાજ મુજબ, 2026 ની સિઝનમાં સરેરાશ એક IPL ટીમે $74.4 મિલિયનની આવક મેળવી છે. આ આવક ટીમોના વર્તમાન સરેરાશ મૂલ્ય $1.7 બિલિયન કરતાં 22.9 ગણી વધુ છે. આ આંકડાને ‘રેવન્યુ મલ્ટિપલ’ કહેવામાં આવે છે, જે સ્પોર્ટ્સ ટીમોના મૂલ્યાંકન માટેનો સ્ટાન્ડર્ડ માપદંડ છે. રોકાણકારો વાર્ષિક નફા કરતાં આવકની સુરક્ષા અને કદને વધુ મહત્વ આપે છે. મલ્ટિપલ જેટલો ઊંચો હશે, તેટલી જ ખરીદનાર આવકના પ્રતિ યુનિટ માટે વધુ રકમ ચૂકવવા તૈયાર હોય છે.
વિશ્વની કોઈ પણ મોટી સ્પોર્ટ્સ લીગ IPL ની આસપાસ પણ નથી. અમેરિકાની NBA ટીમો રેવન્યુના 14.6 ગણા પર, NFL ટીમો 12.7 ગણા પર, NHL 9.4 ગણા પર અને મેજર લીગ બેઝબોલ (MLB) 7.2 ગણા પર ટ્રેડ કરે છે.