100 ટકા ઇથેનોલથી ચાલનારા વાહનોને મંજૂરી આપ્યા પછી સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે પ્રશ્ન કર્યો છે. કોર્ટે પૂછ્યું કે જો E100 ઇંધણ પર ચાલતા વાહનોને મંજૂરી આપવામાં આવે તો તેમની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ઇથેનોલનો પુરવઠો કેવી રીતે પૂરો પાડવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઇથેનોલ ફાળવણી સંબંધિત કેસની સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ આ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.
તાજેતરના મીડિયા અહેવાલોનો ઉલ્લેખ કરીને ન્યાયાધીશ MM સુંદરેશ અને પ્રસન્ના B વરાલેની બેન્ચે પૂછ્યું હતું કે જો 100 ટકા ઇથેનોલ પર ચાલતા વાહનોને મંજૂરી આપવામાં આવે તો પૂરતું ઇંધણ કેવી રીતે પૂરું પાડવામાં આવશે. એટર્ની જનરલ R વેંકટરામણીએ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે, આ માટે ઉત્પાદન પ્રણાલીમાં ખુબ મોટા પ્રમાણમાં ફેરફારો કરવાની જરૂર પડશે. કોર્ટે સુનાવણી આગામી મહિના સુધી મુલતવી રાખી હતી.
26 ઓક્ટોબરના રોજ, માર્ગ પરિવહન અને હાઇવે મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ મોટર વાહન નિયમો, 1989માં સુધારો કરતી એક સૂચના બહાર પાડી હતી. આમાં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો માટે E100 ઇંધણનો સમાવેશ થાય છે. E100એ લગભગ શુદ્ધ ઇથેનોલ ધરાવતું બળતણ છે અને તેનો ઉપયોગ આ હેતુ માટે બનાવવામાં આવેલા વાહનોમાં કરી શકાય છે.
ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો એ વાહનો છે જે પેટ્રોલ અને ઇથેનોલના મિશ્રણ પર વિવિધ પ્રમાણમાં ચલાવવા માટે રચાયેલ છે. તેઓ E85 જેવા બળતણ પર પણ ચાલી શકે છે, જેમાં 85 ટકા ઇથેનોલ અને 15 ટકા પેટ્રોલ હોય છે.
જોકે, E100 માટે નિયમનકારી મંજૂરી મેળવવાનો અર્થ એ નથી કે તે દેશભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર સરળતાથી ઉપલબ્ધ થશે. ઉત્પાદન, વિતરણ અને બળતણ પુરવઠા સંબંધિત સિસ્ટમો પણ વિકસાવવાની જરૂર પડશે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ 27 ઓક્ટોબરના રોજ જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકાર પાસે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણને વર્તમાન 20 ટકાથી વધુ વધારવાની કોઈ તાત્કાલિક યોજના નથી. ભારતમાં, ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ હેઠળ પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવે છે.
તેનો હેતુ પેટ્રોલિયમ ઇંધણ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, આયાત ખર્ચ ઘટાડવા અને સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત ઇથેનોલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેથી, E100 વાહન પરમિટ અને પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવાની હાલની નીતિ, ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વચ્ચે સંકલન જેવા પ્રશ્નો મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, આ મુદ્દો ફક્ત ઇંધણની ઉપલબ્ધતા સુધી મર્યાદિત ન હોવો જોઈએ. વ્યાપક જાહેર હિત, પર્યાવરણ અને ખેડૂતોના હિતોને ધ્યાનમાં લેવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
જસ્ટિસ MM સુંદરેશે ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, તેમણે જણાવ્યું હતું કે, દેશની વિશાળ વસ્તી, ખાસ કરીને ગામડાઓમાં રહેતા લોકોના હિતોનો પણ વિચાર કરવો જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવાનો એક એવો પાસું છે જેની પર્યાપ્ત ચર્ચા થઈ રહી નથી.
એટર્ની જનરલે કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે, તેઓ આ કેસમાં તેમની દલીલો દરમિયાન ખેડૂતોને લગતા મુદ્દાઓ પર પણ ધ્યાન આપશે. સુનાવણી દરમિયાન, એક વકીલે દલીલ કરી હતી કે, ઇથેનોલને પ્રોત્સાહન આપવાથી ખેડૂતોને કોઈને કોઈ રીતે ફાયદો થઈ શકે છે. અન્ય એક વકીલે જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકારની નીતિ ખેડૂતોના હિતોને પણ ધ્યાનમાં લે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ 2025-26 ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ માટે ઇથેનોલ ફાળવણી સંબંધિત અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી છે. 30 જૂનના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે કર્ણાટક હાઇકોર્ટના ઇથેનોલ ક્વોટા વધારવાના આદેશ પર યથાસ્થિતિ જાળવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
આ કેસ એક ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપની દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી સાથે સંબંધિત છે. કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે હાઈકોર્ટનો આદેશ પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ ભેળવવાની રાષ્ટ્રીય નીતિને અસ્થિર કરી શકે છે.
કર્ણાટક હાઈકોર્ટે ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL), હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL) અને ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (IOCL)ને ઇથેનોલ ઉત્પાદકની વિનંતી પર વિચાર કરવા અને નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ઉત્પાદકે 2025-26 ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ માટે ફાળવણીમાં વધારો કરવાની માંગ કરી હતી.
હાઈકોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે, સરકારી નિયમો અને લાંબા ગાળાના કરારો દ્વારા બંધાયેલા ફેક્ટરીઓને ફક્ત તેલ વેચતી કંપનીઓને ઇથેનોલ સપ્લાય કરવા માટે પ્રથમ તક સેવાનો લાભ નકારવો જોઈએ નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટ આગામી મહિને આ કેસની સુનાવણી કરશે. આ સમયગાળા દરમિયાન ઇથેનોલની ઉપલબ્ધતા, રાષ્ટ્રીય મિશ્રણ નીતિ, ઉદ્યોગની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને ખેડૂતોના હિતો જેવા મુદ્દાઓ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.