પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયાના પિલ્બારા પ્રદેશમાં ઝેરી કેન ટોડ (એક પ્રકારનો દેડકો)ના પ્રવેશને રોકવા માટે રિયો ટિન્ટો નામની કંપની લાખો ડોલર ખર્ચ કરી રહ્યું છે.
ખાણકામ કંપની ત્યાં આયર્ન ઓર ખાણો ચલાવે છે.
રિયો ટિન્ટો પર્થમાં કર્ટિન યુનિવર્સિટી અને અન્ય સંસ્થાઓ સાથે મળીને 28 મિલિયન ઓસ્ટ્રેલિયન ડોલર (આશરે રૂ. 185 કરોડ) ખર્ચ કરશે.
આ રકમની સાથે, રિયો ટિન્ટોનો હેતુ ‘દેડકા નિયંત્રણ ક્ષેત્ર’ સ્થાપિત કરવાનો અને આ હાનિકારક દેડકાને દક્ષિણ તરફ ફેલાતા અટકાવવાનો છે.
જોકે કેન ટોડ રિયો ટિન્ટોના વ્યવસાય માટે સીધો ખતરો નથી, પરંતુ તે જે ઝેર છોડે છે તે સ્થાનિક વન્યજીવન માટે ઘાતક છે.
પિલ્બારા ઇકોસિસ્ટમ પણ જોખમમાં છે.
પિલ્બારામાં આયર્ન ઓર ભંડારની ઉપર આવેલા બે આદિવાસી ચટ્ટાન આશ્રયસ્થાનોનો નાશ કરવા બદલ રિયો ટિન્ટોને અગાઉ ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
આ નિર્ણયને કારણે કંપનીના તત્કાલીન CEOએ તેમનું પદ ગુમાવ્યું હતું.
આનાથી દેશભરમાં જોરદાર વિરોધ થયો, અને ત્યારપછી રિયો ટિન્ટોએ સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાયો સાથે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કામ કરવાનું વચન આપ્યું.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં ન્યાંગુમાર્તા વોરેન આદિવાસી રિઝર્વના રેન્જર રોબર્ટા હન્ટરે કહ્યું, ‘કેન ટોડ પાણી અને પ્રાણીઓનો નાશ કરી દે છે. જ્યારે તેઓ અમારા પ્રદેશની નજીક આવે છે, ત્યારે અમે તેમને રોકવા માટે ત્યાં હાજર રહેવા માંગીએ છીએ. અમે નથી ઇચ્છતા કે અમારો વિસ્તાર નાશ પામે.’
આ યોજના હેઠળ, ગ્રેટ સેન્ડી રણ અને હિંદ મહાસાગર વચ્ચે 7,500 ચોરસ કિલોમીટર જમીન પર એક ડેમ બનાવવામાં આવશે જેથી દેડકા પાણી સુધી પહોંચી ન શકે.
કેન ટોડને પાણી વગરના મહિનાઓમાં ટકી રહેવા માટે દર થોડા દિવસે પાણીની જરૂર પડે છે.
જ્યારે કુદરતી પાણીના સ્ત્રોતો ઉપલબ્ધ ન હોય, ત્યારે તેઓ પશુપાલન અને સિંચાઈ હેતુઓ માટે બનાવેલા કૃત્રિમ પાણીના સ્ત્રોતો પર આધાર રાખે છે.
આ રકમનો ઉપયોગ ડેમ, પાણી સંગ્રહ ટાંકીઓ અને અન્ય ભૂગર્ભ જળ સ્ત્રોતો સુધી પહોંચતા અટકાવવા માટે કરવામાં આવશે. આ 5 વર્ષનો પ્રોજેક્ટ 2027માં શરૂ થવાનો છે.
જો કેન ટોડ પિલબારામાં પ્રવેશ કરે છે, તો ઘણી સ્થાનિક પ્રજાતિઓનો નાશ થવાનું જોખમ છે.
આમાં એક નાનો માંસાહારી પ્રાણી લુપ્તપ્રાય ઉત્તરીય ક્વોલ, ગોઆના ગરોળી અને ભૂતિયા ચામાચીડિયાનો સમાવેશ થાય છે.
શેરડીના પાકમાં ચોક્કસ જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે કેન ટોડને 1935માં ઓસ્ટ્રેલિયામાં લાવવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારથી, તેઓ ધીમે ધીમે દેશના ઉત્તરીય ભાગમાં પશ્ચિમ તરફ વિસ્તરી રહ્યા છે.
ઓસ્ટ્રેલિયન સરકારના ડેટા અનુસાર, તેઓ દર વર્ષે 40થી 60 કિલોમીટર મુસાફરી કરીને તેમની શ્રેણીનો વિસ્તાર કરી રહ્યા છે.
આ દેડકાઓની સંખ્યાને નિયંત્રિત કરવા માટે કોઈ શિકારી નથી. આ ઉપરાંત, તેઓ પોતાનો બચાવ કરવા માટે ઝેરનો ઉપયોગ કરે છે.
કર્ટિન યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર બેન ફિલિપ્સે જણાવ્યું હતું કે, જો તેમને આ પ્રદેશમાં પ્રવેશતા અટકાવવામાં નહીં આવે, તો તેઓ આગામી બે દાયકામાં પિલબારા સુધી પહોંચી જશે.
તેમણે કહ્યું, ‘આ સંરક્ષણ ક્ષેત્ર કેન ટોડના ફેલાવાને રોકવા અને પ્રદેશના અનોખા વન્યજીવનનું રક્ષણ કરવાની એક દુર્લભ તક છે, જે વિશ્વની સૌથી ખતરનાક આક્રમક પ્રજાતિઓમાંની એક છે, અને પ્રદેશના અનન્ય વન્યજીવનનું રક્ષણ કરે છે.’