સમાચાર એજન્સી પ્રેસ ટ્રસ્ટ ઓફ ઈન્ડિયા (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, ગુવાહાટી હાઈકોર્ટે એક મહિલાનો ભારતીય નાગરિકતાનો દાવો ફગાવી દીધો છે અને 25 માર્ચ, 1971 પછી ભારતમાં પ્રવેશેલી વિદેશી નાગરિક જાહેર કરતા ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલના આદેશને માન્ય રાખ્યો છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PAN) કાર્ડ અને ઇલેક્ટોરલ ફોટો આઇડેન્ટિટી કાર્ડ જ્યાં સુધી તેને જારી કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા મૂળ રેકોર્ડ્સ દ્વારા સમર્થિત ન હોય, ત્યાં સુધી તે એકલા ભારતીય નાગરિકતા સ્થાપિત કરી શકતા નથી કે પારિવારિક સંબંધ સાબિત કરી શકતા નથી. આ સાથે કોર્ટે દરાંગ જિલ્લાની કુલચન બેગમ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી રિટ પિટિશન ફગાવી દીધી હતી.
ટ્રિબ્યુનલના આદેશને પડકારવામાં આવ્યો હતો બેગમે મંગલદાઈ સ્થિત ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલના 2018ના આદેશને પડકાર્યો હતો. જસ્ટિસ કલ્યાણ રાય સુરાણા અને જસ્ટિસ સુસ્મિતા ફુકન ખાઉન્ડની ડિવિઝન બેન્ચે અવલોકન કર્યું હતું કે અરજદારે રજૂ કરેલા દસ્તાવેજો—જેમાં તેના પિતાનું પાન કાર્ડ, વોટર કાર્ડ અને તેનું પોતાનું વોટર આઈડેન્ટિટી કાર્ડ સામેલ છે—તે તેની નાગરિકતા અથવા તેના કથિત માતા-પિતા સાથેનો સંબંધ સાબિત કરવા માટે અપૂરતા છે.
પાન કાર્ડ અને વોટર આઈડી સ્વ-અરજીના આધારે બને છે: હાઈકોર્ટ PTI ના જણાવ્યા અનુસાર, હાઈકોર્ટે તેના 5 નવેમ્બરના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે, અરજદાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા પાન કાર્ડ અને EPIC નાગરિકતાના પુરાવા નથી. આ એવા દસ્તાવેજો છે જે આવકવેરા વિભાગ અને ભારતના ચૂંટણી દ્વારા કોઈપણ ઔપચારિક તપાસ કર્યા વિના માત્ર સેલ્ફ-એપ્લિકેશનના આધારે જારી કરવામાં આવે છે. તેથી, જ્યાં સુધી પાન કાર્ડ અને EPIC ને પૂરક એવા રેકોર્ડ્સ સાબિત ન થાય, ત્યાં સુધી ઉક્ત રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોને ભારતીય નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં.
અરજદારની દલીલ અને રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો અરજદારે દાવો કર્યો હતો કે તેનો જન્મ 25 એપ્રિલ, 1977ના રોજ થયો હતો અને તેનો ઉછેર ગુવાહાટીના ખારઘુલી સ્થિત લુઇતપાર ખાતે થયો હતો. તેણે સાબેદ અલી અને જાહેદા ખાતૂનને પોતાના દાદા-દાદી ગણાવ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે તેમના નામ તત્કાલીન કામરૂપ જિલ્લાના નોસોત્રા ગામની 1966 અને 1970ની મતદાર યાદીમાં સામેલ હતા. તેણે દાવો કર્યો હતો કે તેમનો પુત્ર અબુ ચાંદ મોહમ્મદ તેના પિતા હતા.
પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે તેણે 1966 અને 1970ની મતદાર યાદી, તેના પિતાનું પાન કાર્ડ અને EPIC, પોતાનું વોટર આઈડેન્ટિટી કાર્ડ, ફેમિલી રેશન કાર્ડ, 2018ની મતદાર યાદી અને નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટિઝન્સ અરજીની પહોંચ પર આધાર રાખ્યો હતો.
પિતા ચૂંટણી લડ્યા હોવાની દલીલ પણ ન ટકી તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે તેના પિતા ભારતીય નાગરિક હતા અને મતદાર રેકોર્ડમાં તેમનું નામ હતું. તેની અરજી મુજબ, તેના પિતાએ બારપેટાથી 2009ની લોકસભા ચૂંટણી અને બાગબારથી 2011ની આસામ વિધાનસભા ચૂંટણી લડી હતી. તેઓ 2013માં ગુવાહાટી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલર તરીકે પણ સેવા આપી ચૂક્યા હતા.
જોકે, હાઈકોર્ટે કહ્યું કે તેના પિતાનો ચૂંટણી અને રાજકીય રેકોર્ડ અરજદારનો તેમની સાથેનો કથિત સંબંધ સ્થાપિત કરતો નથી. ચુકાદામાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, અરજદારના કથિત પિતાએ લોકસભા ચૂંટણી અને રાજ્ય વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ઉમેદવારી નોંધાવી હતી અને તેઓ ગુવાહાટી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ચૂંટાયેલા વોર્ડ સભ્ય હતા, માત્ર આ હકીકત એ સાબિત કરવા માટે પૂરતી નથી કે અરજદાર ઉક્ત વ્યક્તિ સાથે પોતાનો સંબંધ સ્થાપિત કરી શકી છે.
પારિવારિક ઇતિહાસ અને ઉંમરમાં વિસંગતતા કોર્ટે અરજદાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા પારિવારિક ઇતિહાસ અને મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલી ઉંમરમાં પણ વિસંગતતાઓ શોધી કાઢી હતી. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે તેના કથિત પિતાનું નામ પ્રથમ વખત 1997ની મતદાર યાદીમાં દેખાયું હતું, જ્યાં તેમની ઉંમર 50 વર્ષ નોંધાયેલી હતી.
બેન્ચે કહ્યું કે 1970 અને 1997 વચ્ચેના 27 વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન તેના કથિત દાદા-દાદી અને પિતા આસામમાં સતત રહ્યા હોવાનું દર્શાવતા કોઈ પુરાવા નથી. કોર્ટે કહ્યું કે અરજદારે રાજ્યમાં તેમના સતત વસવાટને સ્થાપિત કરવો જરૂરી હતો.
વધુમાં, કોર્ટે જોયું કે દસ્તાવેજો જરૂરી પારિવારિક સંબંધ સ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. એરિયા સભાના પ્રતિનિધિ દ્વારા જારી કરાયેલું પ્રમાણપત્ર જારી કરનાર વ્યક્તિ દ્વારા સાબિત કરવામાં આવ્યું ન હતું, જ્યારે રેશન કાર્ડ અને 2018ની મતદાર યાદી પણ તેના કથિત માતા-પિતા સાથેનો સંબંધ સ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ રહી હતી.
ન્યાયાધીશોએ અવલોકન કર્યું હતું કે, રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોમાંથી કોઈપણ દસ્તાવેજ અરજદારને ફોરેનર્સ એક્ટ, 1946ની કલમ 9 હેઠળ તે ભારતની નાગરિક છે અને ભારતીય માતા-પિતાની પુત્રી છે તે સાબિત કરવાની તેની જવાબદારી નિભાવવામાં મદદ કરતું નથી.
NRC અરજીની નકલ પણ અમાન્ય ગણાઈ અરજદારે NRC પ્રક્રિયા દરમિયાન કરવામાં આવેલી અરજીની નકલ પણ રજૂ કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે તેને પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં કારણ કે જ્યારે ટ્રિબ્યુનલે પોતાનો અભિપ્રાય આપ્યો ત્યારે NRC નો અંતિમ ડ્રાફ્ટ અપડેટ થયો ન હતો.
2000માં નોંધાયો હતો કેસ, વચગાળાના જામીન રદ તેની સામેનો કેસ 2000માં અગાઉના ‘ઇલિગલ માઇગ્રન્ટ્સ (ડિટર્મિનેશન બાય ટ્રિબ્યુનલ્સ) એક્ટ, 1983’ હેઠળ નોંધવામાં આવ્યો હતો. 2005માં સુપ્રીમ કોર્ટે આ કાયદો રદ કર્યા બાદ આ કેસ ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ સિસ્ટમમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો. ટ્રિબ્યુનલના અભિપ્રાયને માન્ય રાખતા હાઈકોર્ટે બેગમની રિટ પિટિશન ફગાવી દીધી હતી અને 18 એપ્રિલ, 2022ના રોજ તેને આપવામાં આવેલા વચગાળાના જામીન પાછા ખેંચીને રદ કર્યા હતા.
નોંધનીય છે કે આસામમાં ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ્સ વંશાવળીના આધારે નાગરિકતાના મામલાઓનો નિર્ણય કરે છે અને રાજ્યમાં પ્રવેશ માટે 25 માર્ચ, 1971ની કટ-ઓફ તારીખનો ઉપયોગ કરે છે. આ ટ્રિબ્યુનલ્સ દ્વારા વિદેશી જાહેર કરાયેલા લોકો હાઈકોર્ટ અથવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં આદેશોને પડકારી શકે છે. બેગમના કેસમાં, હાઈકોર્ટે તારણ કાઢ્યું હતું કે રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો ન તો તેની ભારતીય નાગરિકતા સાબિત કરે છે કે ન તો તેના કથિત પારિવારિક સંબંધો.