કેન્દ્રીય વિદેશ મંત્રી ડૉ. S. જયશંકરે ગયા અઠવાડિયે પાસપોર્ટ સેવા કાર્યક્રમ (PSP) 2.0 હેઠળ દેશભરમાં E-પાસપોર્ટ પહેલ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. શરૂઆતમાં પસંદગીના શહેરોમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ કરાયેલ, આ પહેલ પ્રવાસીઓ માટે ડિજિટલ ઇન્ડિયા ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા તરફ એક પગલું છે. ડૉ. જયશંકરે કહ્યું, મને જણાવતા આનંદ થાય છે કે, અમે દેશભરમાં PSP V2.0 શરૂ કર્યું છે. આ અદ્યતન, ઉચ્ચ-સ્તરીય ઉભરતી તકનીકોનો લાભ લેશે.
તે સામાન્ય પાસપોર્ટ જેવું જ દેખાય છે, ફક્ત તેની સાથે એક ચિપ જોડાયેલી હોય છે. E-પાસપોર્ટ એ ડિજિટલ ટેકનોલોજીથી સજ્જ આધુનિક પાસપોર્ટ છે, જેમાં તમારા વ્યક્તિગત ડેટા સાથે ઇલેક્ટ્રોનિક ચિપ હોય છે. આ ચિપ પાસપોર્ટની અંદર (સામાન્ય રીતે કવર પેજમાં) ઇન્સ્ટોલ કરેલી હોય છે, જેમાં તમારો બાયોમેટ્રિક ડેટા, ફોટો, ફિંગરપ્રિન્ટ અને મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિગત માહિતી ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે.
E-પાસપોર્ટ રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઇડેન્ટિફિકેશન (RFID) ચિપ અને એન્ટેનાથી સજ્જ છે. આ ચિપમાં પાસપોર્ટ ધારકની વ્યક્તિગત માહિતી અને બાયોમેટ્રિક માહિતી હોય છે. E-પાસપોર્ટના આગળના કવરના તળિયે એક નાનું વધારાનું સોનેરી ચિહ્ન છાપેલું હોય છે, જે તેને નિયમિત પાસપોર્ટથી અલગ પાડવામાં મદદ કરશે.
બહારથી, તે સામાન્ય કાળા અથવા ઘેરા વાદળી કવરવાળા પાસપોર્ટ જેવું લાગે છે. કવરના તળિયે એક નાનું સોનેરી ચિપ ચિહ્ન છે, જે સૂચવે છે કે તે E-પાસપોર્ટ છે. વાસ્તવિક ચિપ પાસપોર્ટના કવર અથવા આંતરિક પૃષ્ઠમાં જડિત છે, જેને મશીન દ્વારા સ્કેન કરી શકાય છે.
E-પાસપોર્ટ માટે કેવી રીતે અરજી કરવી?: E-પાસપોર્ટ માટે અરજી કરવા માટે, વ્યક્તિએ સત્તાવાર પાસપોર્ટ સેવા પ્લેટફોર્મની મુલાકાત લેવી પડશે અને નીચે આપેલા પગલાંઓનું પાલન કરવું પડશે.
પાસપોર્ટ સેવાની સત્તાવાર વેબસાઇટની મુલાકાત લો. નવા વપરાશકર્તાઓએ એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું પડશે, જ્યારે હાલના વપરાશકર્તાઓ ફક્ત લોગ ઇન કરી શકે છે. E-પાસપોર્ટ અરજી ભરો અને પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર (PSK) અથવા પોસ્ટ ઓફિસ પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર (POPSK) પર એપોઇન્ટમેન્ટ લો. E-પાસપોર્ટ માટે ફી ચૂકવો. બાયોમેટ્રિક કેપ્ચર અને દસ્તાવેજ ચકાસણી માટે નિર્ધારિત સમયે PSK અથવા POPSKની મુલાકાત લો.
E-પાસપોર્ટના ઘણા ફાયદા છે. જેમ કે, તેની મદદથી, ઝડપી ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયા (એરપોર્ટ પર ઝડપી ચેક-ઇન), ડેટા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બને છે, નકલી પાસપોર્ટ બનાવવા મુશ્કેલ બને છે, આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અનુસાર અપગ્રેડ કરવું સરળ બને છે. આ ઉપરાંત, તેના ઘણા અન્ય ફાયદા છે.
ઉચ્ચ કક્ષાની સુરક્ષા: ચિપ પાસપોર્ટના આગળના કવર પર સ્થિત છે અને તે તમારું નામ, પાસપોર્ટ નંબર, જન્મ તારીખ અને બાયોમેટ્રિક વિગતો, જેમ કે તમારો ફોટો અને ફિંગરપ્રિન્ટ્સ સુરક્ષિત રીતે રેકોર્ડ કરે છે.
ટેમ્પર-પ્રૂફ: તેમની એન્ક્રિપ્શન અને સુરક્ષિત ચિપ ટેકનોલોજીને કારણે, E-પાસપોર્ટ બનાવટી અથવા નકલ થવાની શક્યતા ઓછી હોય છે.
કોન્ટેક્ટલેસ રીડિંગ: ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ પાસપોર્ટને સંપૂર્ણપણે ખોલ્યા વિના અથવા બારકોડ સ્કેન કર્યા વિના ચિપને ઝડપથી વાંચી શકે છે.
વૈશ્વિક ઉપયોગ: પાસપોર્ટ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું પાલન કરે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ મુશ્કેલી-મુક્ત મુસાફરી માટે વૈશ્વિક સ્તરે થઈ શકે છે.
શું તમારે તેને સાથે રાખવાની જરૂર નથી?: ના, E-પાસપોર્ટ પણ એક ભૌતિક દસ્તાવેજ છે. મુસાફરી કરતી વખતે તમારે તેને સાથે રાખવું પડશે. ફરક માત્ર એટલો છે કે, તેમાં ઇલેક્ટ્રોનિક ચિપ છે, જે એરપોર્ટ પર સ્કેનિંગને ઝડપી બનાવે છે. ભારતમાં સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ અથવા મોબાઇલ સેવ વર્ઝન હજુ સુધી લાગુ કરવામાં આવ્યું નથી.
ભારતમાં 2022થી ટ્રાયલ ધોરણે E-પાસપોર્ટ બહાર પાડવાનું શરૂ થયું છે. હાલમાં, આ કેટલાક શહેરો અને પસંદગીના લોકોને મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. આગામી વર્ષોમાં બધા નવા પાસપોર્ટને E-પાસપોર્ટમાં રૂપાંતરિત કરવાની યોજના છે.
જો તમે નવો પાસપોર્ટ બનાવી રહ્યા છો અથવા જૂના પાસપોર્ટને રિન્યુ કરી રહ્યા છો, તો તમને E-પાસપોર્ટ મળવાની શક્યતા છે, જો તે તમારા શહેરમાં ઉપલબ્ધ હોય તો.