કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અંગે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય લોકો અને ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્ર પર પડશે. કેન્દ્ર સરકારે તેલ વેચતી કંપનીઓને 1 એપ્રિલ, 2026થી તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ઇથેનોલ-મિશ્રિત (E20) પેટ્રોલ વેચવા માટે સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે. આ પેટ્રોલમાં મહત્તમ 20 ટકા ઇથેનોલ હશે અને તેનો ન્યૂનતમ સંશોધન ઓક્ટેન નંબર (RON) 95 હોવો જોઈએ.
આ આદેશ કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. 17 ફેબ્રુઆરીના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી એક સૂચનામાં, મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, તેલ કંપનીઓએ ફક્ત E20 ધોરણોને પૂર્ણ કરતું પેટ્રોલ જ સપ્લાય કરવું જોઈએ. આ પેટ્રોલ બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણોનું પાલન કરવું જોઈએ અને દેશભરમાં એક જ પ્રકારની ગુણવત્તા સાથે ઉપલબ્ધ કરાવવું જોઈએ. જો કે, કોઈ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં, મર્યાદિત સમયગાળા માટે ચોક્કસ વિસ્તારોને છૂટ મળી શકે છે.
E20 ઇંધણ એ એવું પેટ્રોલ મિશ્રણ છે, જેમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને 80 ટકા પરંપરાગત પેટ્રોલ હોય છે. ઇથેનોલ એ મુખ્યત્વે શેરડી, મકાઈ અથવા અન્ય પાકમાંથી ઉત્પન્ન થતું જૈવ બળતણ છે, અને તેનો ઉપયોગ અશ્મિભૂત ઇંધણ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે થાય છે. સરકાર E20ને પ્રોત્સાહન આપીને પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને ખેડૂતોને તેમના પાકમાંથી વધારાની આવક પૂરી પાડવાનો હેતુ ધરાવે છે. ભારતે જૂન 2022માં નિર્ધારિત સમય પહેલા 10 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનો લક્ષ્યાંક હાંસલ કર્યો હતો, ત્યારપછી સરકારે 2025-26 સુધીમાં 20 ટકાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો.
સંશોધન ઓક્ટેન નંબર (RON) પેટ્રોલ એન્જિનના ટક્કર સામે પ્રતિકાર દર્શાવે છે. ટક્કર એન્જિનને નુકસાન અને પાવર લોસનું કારણ બની શકે છે. વધુ RON ધરાવતું પેટ્રોલ દબાણ હેઠળ પણ સ્થિર રહે છે. ઇથેનોલનું ઓક્ટેન રેટિંગ લગભગ 108 હોય છે, તેથી જ્યારે તેને પેટ્રોલ સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે ઇંધણની ગુણવત્તા અને કામગીરીમાં સુધારો થાય છે. RON 95 નિયમ એન્જિન સલામતી અને સુધારેલ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરશે.
તેલ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથેનોલ મિશ્રણથી 2014-15થી ભારતને વિદેશી હૂંડિયામણમાં રૂ. 1.40 લાખ કરોડથી વધુની બચત થઈ છે. આનાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં ઘટાડો થયો છે. નવો નિયમ અમલમાં આવ્યા પછી આ લાભ વધુ વધવાની અપેક્ષા છે. અને સાથે સાથે પ્રદૂષણ પણ ઘટશે, અને ભારત ટકાઉ ગતિશીલતા તરફ વધુ એક મજબૂત પગલું ભરશે.
ઓટો ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો કહે છે કે, 2023 પછી ઉત્પાદિત થયેલા મોટાભાગના વાહનો E20 પેટ્રોલ માટે તૈયાર છે. આ વાહનોને કોઈ મોટા ફેરફારોની જરૂર રહેશે નહીં. જો કે, જૂના વાહનોનો ઉપયોગ કરતા કેટલાક વપરાશકર્તાઓએ જણાવ્યું હતું કે, E20 પેટ્રોલને કારણે માઇલેજમાં 3 થી 7 ટકાનો ઘટાડો આવ્યો છે. વધુમાં, કેટલાક લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર E20 ઇંધણનો ઉપયોગ કર્યા પછી વાહનોના ભાગોને અકાળે નુકસાન થવાની ફરિયાદ કરી છે, જેના કારણે વાહનના મેન્ટેનન્સમાં વધારો થયો છે. જૂના વાહનોના એન્જિન અને ઇંધણ પ્રણાલીઓ આ ઉચ્ચ ઇથેનોલ મિશ્રણ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી નથી, જેના કારણે ઘણીવાર માઇલેજમાં ઘટાડો અને શરૂઆતની સમસ્યાઓ થાય છે.
આ દરમિયાન, કેટલાક વાહન ઉત્પાદકોએ ઇથેનોલ-મિશ્રિત ઇંધણને કારણે એન્જિન ઘટકોને સંભવિત નુકસાન ઘટાડવા માટે જૂના વાહનો માટે E20 કન્વર્ઝન કીટ બજારમાં રજૂ કરી છે. કંપનીઓ દાવો કરે છે કે આ કન્વર્ઝન કીટ માત્ર વાહનની કામગીરીમાં સુધારો કરશે નહીં પરંતુ ઇંધણ માઇલેજ ઘટતા પણ અટકાવશે. રોયલ એનફિલ્ડે તાજેતરમાં બુલેટ, ક્લાસિક અને થંડરબર્ડ જેવા જૂના BS3 અને BS4 મોડેલો માટે આ કીટ લોન્ચ કરી છે.
