કાનપુરમાં બહાર આવેલા કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કૌભાંડે આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. આ તપાસમાં ચોંકાવનારા તથ્યો બહાર આવ્યા છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમગ્ર રેકેટમાં સામેલ દરેક વ્યક્તિ, એમ્બ્યુલન્સ ડ્રાઇવરથી લઈને OT ટેકનિશિયન સુધી, ‘ડૉક્ટર’ બનીને દર્દીઓના ઓપરેશન કરી રહ્યા હતા. 8મા ધોરણનો એમ્બ્યુલન્સ ડ્રાઇવર શિવમ જાતે ડોક્ટર બનીને એક વિદેશી મહિલાની તપાસ કરતો જોવા મળ્યો હતો, જેનો ફોટો પણ વાયરલ થઈ રહ્યો છે. નોઈડાની એક હોસ્પિટલમાં OT ટેકનિશિયન અલીએ આ કૌભાંડમાં અનેક ઓપરેશન પણ કર્યા અને કિડની બદલી.
આ કેસ 31 માર્ચે શરૂ થયો હતો, જ્યારે પોલીસે અનધિકૃત કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટના આરોપસર એક હોસ્પિટલમાં દરોડા પાડ્યા હતા. તપાસ દરમિયાન, એક મહિલાએ કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવ્યું હતું અને બિહારના એક યુવાન, જેને દાતા તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો, તેને પાછળથી સારવાર માટે લખનઉ મોકલવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યવાહીમાં ડૉ. સુરજીત સિંહ અને તેમની પત્ની ડૉ. પ્રીતિ આહુજા સહિત ઘણા લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. એવું જાણવા મળ્યું હતું કે આ આખું નેટવર્ક લાંબા સમયથી સક્રિય હતું, જે વિવિધ રાજ્યોના દર્દીઓને ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે લાવતું હતું.
આ કેસનું સૌથી ચોંકાવનારું પાસું એ હતું કે, શિવમ નામનો એક એમ્બ્યુલન્સ ડ્રાઈવર પોતાને ‘ડોક્ટર શિવમ’ તરીકે ઓળખાવીને દર્દીઓની સારવાર કરતો હતો. પોલીસે તેના મોબાઈલ ફોનમાંથી વીડિયો અને ફોટા મેળવ્યા હતા જેમાં તે દર્દીની તપાસ કરતો જોવા મળ્યો હતો. એક વીડિયોમાં, તે એક વિદેશી મહિલા સાથે અંગ્રેજીમાં વાત કરતો અને તેની તપાસ કરતો જોવા મળ્યો હતો જાણે કે તે કોઈ તાલીમ પામેલો ડૉક્ટર હોય.
તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે, આ ગેંગે તેનું કામ સ્થાનિક દર્દીઓ સુધી જ મર્યાદિત રાખ્યું ન હતું, વિદેશી નાગરિકોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. દક્ષિણ આફ્રિકાની એક મહિલા અરેબિકાનું કાનપુરમાં કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થયું હતું. ઓપરેશન પછી જ્યારે તેની હાલત વધુ ખરાબ થઈ, ત્યારે તે જ એમ્બ્યુલન્સ ડ્રાઈવર, પોતાને ‘ડોક્ટર’ તરીકે બતાવીને, તેની સારવાર કરતો જોવા મળ્યો હતો. આ વીડિયો હવે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યો છે.
તપાસમાંથી બીજો એક મોટો ખુલાસો એ છે કે, ઓપરેશન કરનારા લોકો પણ અસલી ડૉક્ટર નહોતા. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, મુદસ્સર અલી સિદ્દીકી નામનો એક વ્યક્તિ, જેને ડૉક્ટર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો, તે OT ટેકનિશિયન હોવાનું બહાર આવ્યું છે. જ્યારે પોલીસ તેની શોધમાં તેના ઘરે પહોંચી, ત્યારે પરિવારે જણાવ્યું કે તે ડૉક્ટર નહોતો પણ એક હોસ્પિટલમાં ટેકનિશિયન તરીકે કામ કરતો હતો. એટલું જ નહીં, ગાઝિયાબાદના બે અન્ય ટેકનિશિયન, કુલદીપ અને રાજેશની આ નેટવર્કનો ભાગ હોવા અને ડૉક્ટર હોવાના આરોપસર ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે, આ ગેંગમાં એવા વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે જેઓ ફક્ત 8મા ધોરણ સુધી ભણેલા હતા, પરંતુ ડૉક્ટર હોવાનો ડોળ કરીને દર્દીઓની સારવાર કરતા હતા. અન્ય એક આરોપી, રોહિત, જે કન્નૌજનો હોવાનું કહેવાય છે, શરૂઆતમાં ગામમાં નકલી ડોક્ટર તરીકે કામ કરતો હતો. ત્યાર પછી, તેણે એક નર્સિંગ હોમ પણ ખોલ્યું અને નેટવર્કમાં જોડાઈ ગયો.
અત્યાર સુધીમાં, પોલીસે આ કેસમાં 8 લોકોની ધરપકડ કરી છે. પહેલા દિવસે, 6 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં એક ડૉક્ટર દંપતી અને એક એમ્બ્યુલન્સ ડ્રાઇવરનો સમાવેશ થાય છે. ત્યારપછી, વધુ બે ટેકનિશિયનની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ નેટવર્કમાં વધુ લોકો સામેલ હોઈ શકે છે, અને શોધ ચાલુ છે. તપાસ હવે લખનઉ, મેરઠ, દિલ્હી અને કન્નૌજ સુધી વિસ્તરી છે.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ ગેંગ વિવિધ રાજ્યોના દર્દીઓ અને દાતાઓને લાવતી હતી. તેમને હોસ્પિટલોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, અને પછી યોગ્ય પરવાનગી વિના ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમગ્ર કામગીરીમાં નકલી ડોકટરો, ટેકનિશિયનો અને દલાલોનું એક આખું નેટવર્ક કાર્યરત હતું. દરેક વ્યક્તિની એક નિયુક્ત ભૂમિકા હતી, કોઈ દર્દીને લાવ્યું, કોઈએ કાગળકામ કર્યું, અને કોઈએ ઓપરેશન કર્યું.
આ ઘટનાએ આરોગ્ય પ્રણાલી અને દેખરેખ તંત્ર પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. માન્ય પરવાનગી વિના ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કેવી રીતે કરવામાં આવી રહ્યા હતા? ડિગ્રી વિનાના લોકો ઓપરેશન કેવી રીતે કરી રહ્યા હતા? અને, સૌથી અગત્યનું, આટલા લાંબા સમય સુધી આ કેવી રીતે અજાણ્યું રહ્યું? પોલીસ કમિશનર રઘુવીર લાલના જણાવ્યા અનુસાર, કેસની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને જે કોઈ પણ સંડોવાયેલ જણાશે તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આરોપીના મોબાઇલ ફોન અને દસ્તાવેજોની તપાસમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ સંકેતો મળ્યા છે, જેના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.