ગુરુવારે એક મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી કે, તે બધા પ્રખ્યાત લેખકો અને વિચારકોના મંતવ્યોનું સન્માન કરે છે, પરંતુ ‘વોટ્સએપ યુનિવર્સિટી’માંથી મેળવેલી માહિતી અથવા જ્ઞાન કોર્ટમાં સ્વીકારી શકાતું નથી. ધાર્મિક સ્થળો (જેમ કે કેરળમાં સબરીમાલા મંદિર) પર મહિલાઓ સામે ભેદભાવ અને વિવિધ ધર્મોમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના અધિકાર અને તેની મર્યાદાઓ અંગેની અરજીઓની સુનાવણી કરતી વખતે 9 જજોની બંધારણીય બેન્ચ દ્વારા આ રસપ્રદ અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ મહત્વપૂર્ણ કેસની સુનાવણી કરતી 9 સભ્યોની બંધારણીય બેન્ચનું નેતૃત્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત કરી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત આ બેન્ચમાં ન્યાયાધીશ B.V. નાગરત્ના, M.M. સુંદરેશ, અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ, અરવિંદ કુમાર, ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ, પ્રસન્ના B. વરાલે, R. મહાદેવન અને જોયમલ્યા બાગચીનો સમાવેશ થાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન, દાઉદી બોહરા સમુદાયના વડા વતી વરિષ્ઠ વકીલ નીરજ કિશન કૌલ હાજર રહ્યા હતા. પોતાની દલીલો રજૂ કરતી વખતે, તેમણે કોંગ્રેસ નેતા અને લેખક શશી થરૂરના એક લેખનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં ધાર્મિક બાબતો અને રાહતના મામલામાં ‘ન્યાયિક સંયમ’ (કોર્ટ દ્વારા દખલગીરી ટાળવા) માટે આહવાન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ અંગે, મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી, ‘અમે તમામ પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓ, ન્યાયશાસ્ત્રીઓ વગેરેનો આદર કરીએ છીએ, પરંતુ કોઈ પણ વ્યક્તિનો વ્યક્તિગત અભિપ્રાય ફક્ત એક વ્યક્તિગત અભિપ્રાય જ હોય છે.’
આના જવાબમાં કૌલે કહ્યું કે, જ્ઞાન કોઈપણ સ્ત્રોતમાંથી મેળવી શકાય છે. તેમણે કહ્યું, ‘જો જ્ઞાન અને શાણપણ કોઈપણ સ્ત્રોત, કોઈપણ દેશ અથવા કોઈપણ યુનિવર્સિટીમાંથી આવે છે, તો તેનું સ્વાગત કરવું જોઈએ. આપણી સભ્યતા એટલી સમૃદ્ધ છે કે આપણે તમામ પ્રકારના જ્ઞાન અને માહિતીને સરળતાથી સ્વીકારી શકીએ છીએ.’
કૌલની ટિપ્પણી પર, ન્યાયાધીશ B.V. નાગરત્નાએ હળવાશથી હસીને કહ્યું, ‘હા ચોક્કસપણે, પરંતુ ‘વોટ્સએપ યુનિવર્સિટી’ વાળું નહીં.’
આના પર કૌલે જણાવ્યું હતું કે, તેઓ કઈ યુનિવર્સિટીઓ સારી છે કે ખરાબ તે અંગેની ચર્ચામાં પડવા માંગતા નથી, પરંતુ તેમનો પ્રાથમિક મુદ્દો એ હતો કે જ્ઞાન જ્યાંથી મળે છે ત્યાંથી સ્વીકારવું જોઈએ.
એક દિવસ પહેલા, બુધવારે પણ, સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, કોઈ પણ કોર્ટ અથવા ન્યાયિક મંચ માટે કોઈ ચોક્કસ ધર્મની કઈ પ્રથાઓ ‘ફરજિયાત’ છે અને કઈ ‘ફરજિયાત નથી’ તે નક્કી કરવા માટે પરિમાણો સ્થાપિત કરવા ખૂબ જ મુશ્કેલ, આમ જોવા જઈએ તો લગભગ અશક્ય છે.
આ સમગ્ર સુનાવણીના મૂળ 2018ના નિર્ણયમાં રહેલા છે. સપ્ટેમ્બર 2018માં, સુપ્રીમ કોર્ટની 5 ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે 4:1 બહુમતીથી એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો. તે નિર્ણયમાં, કેરળના સબરીમાલા અયપ્પા મંદિરમાં 10 થી 50 વર્ષની વયની મહિલાઓના પ્રવેશ પર સદીઓ જૂનો પ્રતિબંધ હટાવવામાં આવ્યો. કોર્ટે હિન્દુ ધાર્મિક પ્રથાને ગેરકાયદેસર અને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી. આ નિર્ણય પછી દાખલ કરાયેલી સમીક્ષા અરજીઓ અને અન્ય ધર્મોમાં મહિલાઓના પ્રવેશ સંબંધિત આ જ પ્રકારના મુદ્દાઓ પર નિર્ણય લેવા માટે 9 ન્યાયાધીશોની આ મોટી બેન્ચની રચના કરવામાં આવી હતી.