જૂના અખાડાના પ્રમુખ આધ્યાત્મિક ગુરુ સ્વામી અવધેશાનંદ ગિરિએ એક વીડિયો સંદેશમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે મર્યાદિત ભાષા ભારતની સનાતન સાંસ્કૃતિક આત્માને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ ભાષા કર્તવ્યો, પારસ્પરિક સન્માન અને દરેક વ્યક્તિમાં રહેલી દિવ્યતા પર આધારિત છે.
આ નિવેદન તાજેતરમાં દિલ્હીના જંતર મંતર ખાતે NEET પેપર લીક સામે થયેલા વિદ્યાર્થી પ્રદર્શનોને સંબોધે છે, જેમાં કેટલાક યુવા મહિલા પ્રદર્શનકારીઓએ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને તેમની સ્વર્ગીય માતા વિરુદ્ધ અપશબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. સ્વામીજીએ આવી અભદ્ર ભાષાને વૈદિક આદર્શ “સંગચ્છધ્વં સંવદધ્વં” તેમજ રામાયણ અને મહાભારતની પરંપરાઓ સાથે સંપૂર્ણપણે અસંગત ગણાવી છે.
તેમણે પ્રધાનમંત્રીના શિક્ષા સુધારાઓને પારદર્શિતા અને વિદ્યાર્થીઓના કલ્યાણ માટે સમર્થન આપ્યું છે. સાથે જ યુવા પેઢીને ભાષાને માત્ર અભિવ્યક્તિ નહીં પરંતુ સંસ્કાર અને ચારિત્ર્યના દર્પણ તરીકે જોવા અપીલ કરી છે અને અમર્યાદિત ભાષા વાપરનારાઓ માટે સદ્બુદ્ધિની પ્રાર્થના કરી છે.
તેમણે એમની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા સંદેશ આપ્યો છે કે…
“ભારત માત્ર એક ભૌગોલિક રાષ્ટ્ર નથી, પરંતુ એક સનાતન સાંસ્કૃતિક ચેતના છે. આ તે પુણ્યભૂમિ છે જ્યાં માનવ-જીવનને માત્ર અધિકારોના આધારે નહીં પરંતુ કર્તવ્યો, મર્યાદાઓ, સદાચાર અને પારસ્પરિક સન્માનના આધારે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યું છે. અમારી સનાતન સંસ્કૃતિનો મૂળ સ્વર એ જ છે કે દરેક વ્યક્તિની અંદર દિવ્યતાનો વાસ છે તેથી દરેક પ્રત્યે આદર, વિનમ્રતા અને શિષ્ટાચારનું વર્તન હોવું જોઈએ.
વેદોએ અમને શીખવ્યું કે “સંગચ્છધ્વં સંવદધ્વં” સાથે ચાલો, સાથે વિચારો અને સંવાદ દ્વારા સમાજનું નિર્માણ કરો. ભારતીય પરંપરામાં મતભેદ સ્વીકાર્ય છે પરંતુ મનભેદ નહીં; વિચારોનો પ્રતિવાદ સ્વીકાર્ય છે પરંતુ વ્યક્તિઓનું અપમાન ક્યારેય સ્વીકાર્ય રહ્યું નથી.
લોકશાહી વ્યવસ્થામાં દરેક નાગરિકને પોતાની વાત કહેવાનો, અસહમતિ વ્યક્ત કરવાનો, પ્રદર્શન કરવાનો તથા શાસનની નીતિઓની ટીકા કરવાનો પૂર્ણ અધિકાર છે. આ જ લોકશાહીની શક્તિ અને તેની ગરિમા છે. પરંતુ જ્યારે વિરોધની અભિવ્યક્તિ મર્યાદાની સીમાનું અતિક્રમણ કરીને અશોભનીય, અપમાનજનક કે અમર્યાદિત ભાષાનું રૂપ ધારણ કરી લે છે ત્યારે તે માત્ર કોઈ વ્યક્તિનું નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રની સાંસ્કૃતિક ચેતનાનું પણ અવમૂલ્યન કરે છે.
તાજેતરના દિવસોમાં જાહેર મંચો પર માનનીય પ્રધાનમંત્રી પ્રત્યે જે પ્રકારની અભદ્ર, અશિષ્ટ અને અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો; વિશેષરૂપે તેમની સ્વર્ગીય પૂજ્ય માતાજી પ્રત્યે જે પ્રકારના અસન્માનજનક શબ્દો કહેવામાં આવ્યા તે ભારતીય સંસ્કૃતિ, સભ્યતા અને સનાતન જીવન-દૃષ્ટિના સર્વથા પ્રતિકૂળ છે. કોઈ પણ મતભેદ, વૈચારિક સંઘર્ષ કે રાજકીય અસહમતિનો ઉકેલ ક્યારેય અપશબ્દો દ્વારા થઈ શકતો નથી. આવી ભાષા ન તો લોકશાહીની મર્યાદા છે અને ન તો ભારતની આત્મા.
અમારી સંસ્કૃતિ તો એ શીખવે છે કે વિરોધી પ્રત્યે પણ સંયમ, શિષ્ટાચાર અને ગરિમા જળવાઈ રહે. રામાયણમાં યુદ્ધભૂમિની મધ્યે પણ મર્યાદાનું પાલન છે; મહાભારતમાં ભીષણ સંઘર્ષ વચ્ચે પણ સંવાદ અને સન્માનની અનેક પરંપરાઓ દેખાય છે; શ્રીમદ્ભાગવત કરુણા, ક્ષમા અને સદ્ભાવનો સંદેશ આપે છે. ભારતીય પરંપરામાં તો શત્રુ પ્રત્યે પણ અપમાનજનક ભાષાનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું નથી.
સમગ્ર સંત સમાજ અને આધ્યાત્મિક જગત આવા અમર્યાદિત શબ્દોથી અત્યંત આહત છે. અમારી સ્પષ્ટ માન્યતા છે કે જાહેર જીવનમાં આસીન કોઈ પણ વ્યક્તિ સાથે અસહમતિ હોઈ શકે છે પરંતુ તેના પ્રત્યે અશિષ્ટ, અપમાનજનક અને નિમ્નસ્તરીય ભાષાનો ઉપયોગ ક્યારેય યોગ્ય કહી શકાય નહીં. રાષ્ટ્રના સર્વોચ્ચ સંવૈધાનિક અને લોકશાહી પદોની ગરિમાનું સન્માન કરવું દરેક નાગરિકનું નૈતિક દાયિત્વ છે. પદનું સન્માન કોઈ દળ વિશેષનું નહીં પરંતુ લોકશાહી વ્યવસ્થાનું સન્માન છે.
ભારતીય સંસ્કૃતિનો વૈશ્વિક પરિચય જ અમારી વિનમ્રતા, શાલીનતા અને ઉદાત્ત દૃષ્ટિ છે. સંસાર અમને ઋષિ-મુનિઓની સંતતિ તરીકે ઓળખે છે. અમે તે સભ્યતા છીએ જે “વસુધૈવ કુટુંબકમ્”નો ઉદ્ઘોષ કરે છે જે દરેક પ્રાણીમાં ઈશ્વરનું દર્શન કરે છે; જે વૃક્ષ, વનસ્પતિ, પશુ-પક્ષી અને સમસ્ત સૃષ્ટિ પ્રત્યે પણ કરુણા અને સન્માનનો ભાવ રાખે છે. જ્યારે અમારી સંસ્કૃતિ એટલી વ્યાપક અને ઉદાત્ત છે ત્યારે અમારી ભાષા પણ તે જ ગરિમાનું પ્રતિબિંબ હોવી જોઈએ.
આજે જરૂરિયાત એ વાતની છે કે વિશેષરૂપે યુવા પેઢી એ સમજે કે ભાષા માત્ર અભિવ્યક્તિનું માધ્યમ નથી પરંતુ સંસ્કારનું દર્પણ છે. જે સમાજની ભાષા મર્યાદિત હોય છે તેનું ભવિષ્ય પણ ઉજ્જવળ હોય છે. કટુતા, અપમાન અને અશિષ્ટતા ક્યારેય સ્થાયી ઉકેલ આપતી નથી; સંવાદ, વિવેક અને શાલીનતા જ રાષ્ટ્રને આગળ લઈ જાય છે.
દેશના વિદ્યાર્થીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય પ્રત્યે આદરણીય પ્રધાનમંત્રી જીની સંવેદનશીલતા અને સજાગતા સ્તુત્ય છે.
તેમના દ્વારા શિક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક, ઉત્તરદાયી, ગુણવત્તાપૂર્ણ તથા વિદ્યાર્થીકેન્દ્રિત બનાવવાના ઉદ્દેશથી અનેક સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે જેથી શિક્ષા વ્યવસ્થા વધુ સુદૃઢ બને, વિદ્યાર્થીઓના હિતોની વધુ સારી રક્ષા થાય તથા તેમના ભવિષ્ય સાથે કોઈ પ્રકારનો અન્યાય ન થાય. કોઈ પણ નીતિ કે વ્યવસ્થાનો ઉદ્દેશ્ય એ જ હોવો જોઈએ કે વિદ્યાર્થીઓને નિષ્પક્ષ, સુરક્ષિત અને ગુણવત્તાપૂર્ણ શૈક્ષણિક વાતાવરણ મળે તથા તેમની જીવન-નિર્માણની પ્રક્રિયા વધુ સશક્ત બને.
અમે તે બધા વ્યક્તિઓ માટે પરમાત્મા પાસે પ્રાર્થના કરીએ છીએ જેમણે દ્વેષપૂર્વક આહત કરનારી અમર્યાદિત ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો. ઈશ્વર તેમને સદ્બુદ્ધિ-સદ્વિચાર-સદ્વિવેક પ્રદાન કરે જેથી તેઓ ભારતની મહાન સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ, માન-મર્યાદાઓ, નૈતિક મૂલ્યો અને લોકશાહી આદર્શોનું સન્માન કરતાં રાષ્ટ્ર-નિર્માણમાં સકારાત્મક ભૂમિકા ભજવી શકે.”