ક્રેડિટ કાર્ડના જેટલા ફાયદા છે તેટલા જ ગેરફાયદા ગેરફાયદા પણ છે. તેનો ઉપયોગ ત્યાં સુધી ટેન્શન ફ્રી રહે છે, જ્યાં સુધી તમે સમયસર બિલ ચૂકવો છો. પરંતુ, બિલ ચૂકી ગયા, તો તમારા ખિસ્સાને ભારે નુકસાન પહોંચી શકે છે. આવા જ એક કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જે તાજેતરમાં ચર્ચામાં છે. એક ક્રેડિટ કાર્ડ વપરાશકર્તાના ખાતામાં માત્ર 46 પૈસા ઓછા હતા, જેના કારણે ચૂકવણી ન થઇ શકી અને આ નાની બાકી રકમના ચક્કરમાં 2600% વધુ દંડ ભરવો પડ્યો.
ઇન્ડિયા ટૂડેના અહેવાલ મુજબ, એક ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકે દાવો કર્યો હતો કે તેમનું બિલ ₹10,649.46 હતું, પરંતુ નિયત તારીખે તેના ખાતામાં માત્ર 46 પૈસા ઓછા હતા. આ કમીને કારણે ક્રેડિટ કાર્ડ પ્રદાતાએ 2600%ની ભારે લેટ ફી લગાવી દીધધી, જેના કારણે વપરાશકર્તાને માત્ર 46 પૈસા ઓછા હોવાને કારણે ₹1,200 ભરવા પડ્યા.
આ મામલાએ ફરી એક વખત ક્રેડિટ કાર્ડની જાળ પર બહેશ શરૂ કરી દીધી છે અને સવાલ ઉઠલા લાગ્યો છે કે આટલી નાની બાકી રકમ સાથે કેવી રીતે વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. ડૉ. સમીર કાગલકરે HDFC બેંકને ટેગ કરતા આ મામલો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શેર કર્યો છે. તેમણે બેંકને 46 પૈસાની ચૂક માટે વસૂલવામાં આવેલી ₹1,200 થી વધુની લેટ ફી પરત કરવાની પણ વિનંતી કરી છે.
શેર બજાર જુઓ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) જણાવે છે કે 50 પૈસાથી ઓછા આંકડાઓને અવગણવા જોઈએ. કેન્દ્રીય બેંકે બધી બેંકોને નિર્દેશો જાહેર કર્યા છે કે તેઓ જમા પર ચૂકવવામાં આવતા વ્યાજ અને લોન પર વસૂલવામાં આવતા તમામ વ્યવહાર નજીકના રૂપિયામાં રાઉન્ડ ઓફ કરવામાં આવે. RBI અનુસાર, 50 પૈસાથી ઓછાના અંશોને અવગણવા જોઈએ. આ સિદ્ધાંત મુજબ, 46 પૈસા જોઇએ કો ₹10,649.46ની રકમને રાઉન્ડ ઓફ કરીને ₹10,649 કરી દેવી જોઇએ, જ્યારે ₹10,649.50ને રાઉન્ડ ઓફ કરીને ₹10,650 કરી શકાય છે.
જોકે, આ રાઉન્ડિંગ સિદ્ધાંત પોતે જ નક્કી કરતું નથી કે વ્યક્તિગત ક્રેડિટ કાર્ડ એકાઉન્ટ કેવી રીતે હેન્ડલ કરવું જોઈએ. ગ્રાહક ચૂકવણીઓ, બાકી રકમના રૂપમાં નોંધાયેલી રકમ અને બેંક ખાતાના સંબંધિત નિયમો અલગ અલગ હોઈ શકે છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ્સ અંગે RBIનો નિર્દેશ શું છે?
RBI પાસે ક્રેડિટ કાર્ડ્સ પર લેટ પેમેન્ટ ચાર્જ અંગે પણ અલગ નિયમ પણ છે. ક્રેડિટ કાર્ડ સંબંધિત નિર્દેશો અનુસાર ક્રેડિકાર્ડ જારીકર્તા કોઇ ખાતાને મુદત વીતવા તરીકે ત્યારે જ રિપોર્ટ કરી શકે છે અથવા લેઇટ ફી લગાવી શકે છે, જ્યારે ખાતું નિયત તારીખ પછી ત્રણ દિવસથી વધુ સમય માટે બાકી રહે છે. RBI નિયમમાં જણાવાયું છે કે લેઇટ પેમેન્ટ ચાર્જ અને આની સાથે સંબંધિત ફી ફક્ત બિલ ચૂકવણીની સમયમર્યાદા પછી બાકી રહેલી બાકી રકમ પર જ વસૂલવી જોઈએ, કુલ બાકી રકમ પર નહીં.
આનો અર્થ છે કે રાઉન્ડિંગ-ઓફ નિયમ અને મોડા ક્રેડિટ કાર્ડ ચૂકવણી અંગેના નિયમો વ્યવહારોના બે અલગ-અલગ પાસાઓને સંબોધિત કરે છે. પહેલો ભાગ એ વાત સાથે સંબંધિત છે કે રૂપિયાના અંશો સાથે સંબંધિત રકમને કેવી રીતે રાઉન્ડ કરવામાં આવે છે છે, જ્યારે બીજો ભાગ સ્પષ્ટ કરે છે કે લેઇટ પેમેન્ટ ફી ક્યારે અને કઈ રકમ પર વસૂલ કરી શકાય છે.
જ્યારે કાગલકરે HDFC બેંક પાસેથી ફી વાપસી માટે આગ્રહ કર્યો, ત્યારે તેમની વાયરલ પોસ્ટના પર ઘણા ‘X’ વપરાશકર્તાઓએ પોતાના ક્રેડિટ કાર્ડ સંબંધિત મુદ્દાઓ જણાવતા નજરે પડ્યા છે. એક વપરાશકર્તાએ લખ્યું કે, જો સમસ્યાનું નિરાકરણ ન આવે, તો તમારે RBIના બેંકિંગ લોકપાલનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. અન્ય એક વપરાશકર્તાએ દાવો કર્યો કે તેને SBI ક્રેડિટ કાર્ડ સાથે પણ આવી જ સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેમાં કાર્ડ રદ કરવાનો અનુરોધ કર્યા બાદ પણ તેમની પાસેથી ફી વસૂલવામાં આવી હતી.