ભૂતપૂર્વ રાજદૂત નવદીપ સુરી 3 દેશોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરી ચુક્યા છે તેમ છતાં, પંજાબમાં ચાલી રહેલા મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) દરમિયાન પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. નવદીપ સુરી ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતના હાઇ કમિશનર અને UAE અને ઇજિપ્તમાં રાજદૂત તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે. X પરની એક પોસ્ટમાં, સુરીએ મતદાર યાદી સુધારણા સાથેનો પોતાનો અનુભવ શેર કર્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તેમની ભારતીય નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે તેમની પાસે ચોક્કસ દસ્તાવેજો માંગવામાં આવ્યા હતા.
શેર બજાર જુઓ
નવદીપ સુરીએ કહ્યું, ‘હું પંજાબમાં SIR સાથેનો મારો અનુભવ શેર કરી રહ્યો છું. હું BLO પાસે ગયો, મારું મતદાર ID અને આધાર કાર્ડ સબમિટ કર્યું, અને મને ખાતરી આપવામાં આવી કે બધું બરાબર છે. આજે, મને એક સ્વયંસેવક તરફથી સંદેશ મળ્યો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે કેટલીક માહિતી 2003ના SIR સાથે મેળ ખાતી નથી.’
સુરીએ કહ્યું કે બૂથ-લેવલ ઓફિસર (BLO) સાથે વાત કર્યા પછી, તેમને નોટિસ લેવા માટે અને તેમની નાગરિકતા સાબિત કરતા દસ્તાવેજો સાથે પાછા ફરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, જ્યારે તેમણે BLO સાથે વાત કરી, ત્યારે તેમને કહેવામાં આવ્યું કે તેઓ પહેલા નોટિસ લઇ જાય અને પછી તેમની ભારતીય નાગરિકતા સાબિત કરતા દસ્તાવેજો લઈને પાછા આવે. તેમણે જવાબ આપ્યો કે, તેઓ 2003માં ભારતમાં નહોતા, તેથી તેઓએ પુરાવા તરીકે પાસપોર્ટ માંગ્યો હતો.
સુરીએ જણાવ્યું કે તેમની પાસે તેમના મતદાર ID અને આધાર કાર્ડ સિવાયના પણ દસ્તાવેજો છે, પરંતુ પ્રશ્ન કર્યો કે સામાન્ય નાગરિકો માટે પ્રક્રિયા કેવી હશે. તેમણે કહ્યું, ‘મારી પાસે મારા મતદાર ઓળખપત્ર અને આધાર કાર્ડ સિવાયના દસ્તાવેજો પણ છે, પણ હું પૂછ્યા વગર રહી શકતો નથી. જો મને 3 દેશોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા છતાં મારી નાગરિકતા સાબિત કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે, તો સામાન્ય નાગરિકોનું શું થતું હશે? કદાચ આને ‘જીવનની સરળતા’ કહેવાય છે! ભૂતપૂર્વ રાજદૂત નવદીપ સુરી ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતના હાઇ કમિશનર અને UAE અને ઇજિપ્તમાં રાજદૂત તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે.
હકીકતમાં, SIR સૌપ્રથમ જૂન 2025માં બિહારમાં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રક્રિયા પછી, મતદાર યાદીમાંથી 60 લાખથી વધુ નામો દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં મૃત મતદારોના નામ પણ સામેલ હતા. પશ્ચિમ બંગાળમાં, વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા આશરે 90 લાખ મતદારોને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. SIR પ્રક્રિયા હેઠળ, જે મતદારોના નામ 2002 અથવા 2003ની મતદાર યાદીમાં ન હતા તેમણે તેમને જૂની યાદીમાં રહેલા દસ્તાવેજો સાથે જોડતા દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા પડશે. ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI)એ શરૂઆતમાં 11 માન્ય દસ્તાવેજોની યાદી બનાવી હતી, જેમાં આધારનો સમાવેશ થતો ન હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી પછી, ચૂંટણી પંચે યાદીનો વિસ્તાર કર્યો અને આધારને માન્ય દસ્તાવેજ તરીકે સમાવ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ અંગે ટિપ્પણી કરી આ પ્રક્રિયાના વ્યાપક બંધારણીય પરિણામો. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે ECI પાસે મતદાર યાદીમાં ફેરફાર કરવાની સત્તા છે, ત્યારે આ સત્તા અમર્યાદિત હોઈ શકે નહીં અને તે પારદર્શિતા અને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોનું પાલન કરતી હોવી જોઈએ.