ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ (DL) અને વાહન નોંધણી પ્રમાણપત્રો (RC) સંબંધિત નિયમો ટૂંક સમયમાં બદલાઈ શકે છે. માર્ગ પરિવહન અને હાઇવે મંત્રાલય DL અને RC માટે ગ્રેડેડ પોઇન્ટ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. આનાથી વારંવાર ટ્રાફિક ઉલ્લંઘન કરનારાઓનું લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ અથવા રદ થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ આ જાહેરાત કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રસ્તાવિત સિસ્ટમમાં ડ્રાઇવરોને પુરસ્કાર આપવાની જોગવાઈ પણ શામેલ હશે. આ પુરસ્કારો જવાબદારીપૂર્વક વાહન ચલાવનારા અને ચોખ્ખો અને સારો ડ્રાઇવિંગ રેકોર્ડ ધરાવતા લોકોને આપવામાં આવશે.
સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIAM)ના 66મા વાર્ષિક પરિષદ દરમિયાન, નીતિન ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે, મંત્રાલય એક એવી સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યું છે જે ટ્રાફિક ઉલ્લંઘનોને સીધા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રેકોર્ડ સાથે જોડશે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘મારું મંત્રાલય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અને વાહન નોંધણી પ્રમાણપત્રોમાં ગ્રેડેડ પોઇન્ટ સિસ્ટમ રજૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.’ આ પ્રસ્તાવિત સિસ્ટમ હેઠળ, ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સમાંથી પોઇન્ટ કાપવામાં આવશે. એકવાર દંડ ચોક્કસ મર્યાદા સુધી પહોંચી જાય, પછી વહીવટીતંત્ર લાઇસન્સ ધારક સામે કડક કાર્યવાહી કરી શકશે. ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘દરેક ઉલ્લંઘન માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સમાંથી પોઈન્ટ કાપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ચોક્કસ મર્યાદા પછી, લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ અથવા રદ પણ કરવામાં આવશે.’
પ્રસ્તાવિત સિસ્ટમ સજા અથવા દંડ સુધી મર્યાદિત નથી. ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે, સારા ડ્રાઇવિંગ રેકોર્ડ ધરાવતા ડ્રાઇવરોને લાભો પૂરા પાડી શકાય છે, જેમાં કદાચ વીમા કંપનીઓ તરફથી પ્રોત્સાહનોનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ સંભવિત પ્રોત્સાહનો વિશેની વિગતો હજુ સુધી પૂરી પાડવામાં આવી નથી.
પોઈન્ટ-આધારિત સિસ્ટમ ફક્ત એક જ ચલણ ચૂકવવાને બદલે સમગ્ર ડ્રાઇવિંગ રેકોર્ડનું સતત નિરીક્ષણ કરશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, વારંવાર ઓવરસ્પીડિંગ, લાલ લાઇટ કૂદવા અથવા ખતરનાક ડ્રાઇવિંગ જેવા કિસ્સાઓને અલગ અલગ ઘટનાઓ તરીકે ગણવામાં આવશે નહીં, જેનાથી લાઇસન્સ સમીક્ષાની મંજૂરી મળશે.
ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતમાં માર્ગ સલામતી સુધારવાના પ્રયાસોમાં ડ્રાઇવરનું વર્તન સૌથી મોટો પડકાર રહે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, ‘ડ્રાઇવરનું વર્તન એક મોટી સમસ્યા છે. અમે હવે તેને ઉકેલવા માટે ઘણા પગલાં લઈ રહ્યા છીએ.’
તેમણે એ પણ ભાર મૂક્યો હતો કે, જે લોકો વારંવાર ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે તેમને તેમના ગેરવર્તણૂકના પરિણામો માટે જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું, ‘આપણે સતત ભૂલો કરીએ અને પછી શીખીએ તે યોગ્ય રહેશે નહીં. આપણે એવા લોકો સાથે કડક રહેવાની જરૂર છે જ્યાં તેમની ભૂલો અકસ્માતો અને પરિણામો માટે જવાબદાર હોય.’
આ દરખાસ્તની ચર્ચા ભારત NCAP 2.0 સહિત અન્ય અનેક માર્ગ સલામતી પહેલો સાથે કરવામાં આવી હતી, જેને ગડકરીએ ઓક્ટોબર 2027 માટેની યોજના તરીકે વર્ણવી હતી. વાહન-સુરક્ષા મૂલ્યાંકન કાર્યક્રમનો આગામી તબક્કો ફક્ત ક્રેશ પ્રદર્શન પર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સલામતી શૃંખલા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની અપેક્ષા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ પણ જાહેરાત કરી હતી કે, ખાનગી મોટરસાઇકલ માલિકોને બાઇક ટેક્સી સેવાઓ ચલાવવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ. તેમણે રાજ્ય સરકારોને આ સેવાઓને કાયદેસર બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ પહેલ આશરે 8 કરોડ લોકો માટે રોજગારની નવી તકો ઊભી કરી શકે છે.