ભારતમાં, દશેરા મુખ્યત્વે ‘ખરાબ’ પર ‘સારા’નો વિજય અને રાવણના દહન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. દેશના લગભગ દરેક ખૂણામાં, રાવણના પુતળાઓનું દહન કરવામાં આવે છે અને ઉજવણી કરવામાં આવે છે. પરંતુ, મધ્યપ્રદેશના વિદિશા જિલ્લામાં, એક અનોખું ગામ છે, જ્યાં એક સંપૂર્ણપણે અલગ દૃશ્ય જોવા મળે છે.
આ ગામમાં, દશેરા પર રાવણને ન તો મારવામાં આવે છે કે ન તો તેને બાળવામાં આવે છે, તેના બદલે, રાવણને અહીં રાક્ષસ તરીકે નહીં પણ ‘ગામ દેવતા’ માનીને તેમની પૂજવામાં આવે છે. આ અનોખું ગામ વિદિશા જિલ્લાના નટેરન તાલુકા હેઠળ આવે છે, જે જિલ્લા મુખ્યાલયથી લગભગ 29 કિલોમીટર ઉત્તરમાં અને રાજધાની ભોપાલથી લગભગ 73 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે. ગામનું નામ જ ‘રાવણ’ છે.
આ ગામમાં પરમાર કાળનું એક પ્રાચીન મંદિર છે, જેમાં રાવણની એક વિશાળ, સુતેલી, 10 ફૂટ લાંબી પથ્થરની પ્રતિમા છે. આ પ્રતિમા લગભગ 500 વર્ષ જૂની હોવાનું માનવામાં આવે છે.
જ્યારે આખો દેશ દશેરાના પવિત્ર તહેવારની ઉજવણી કરે છે, ત્યારે આ ગામમાં પરિસ્થિતિ તદ્દન અલગ છે. રાવણના પુતળાને બાળવાને બદલે, પૂજા, આરતી, હવન અને ભંડારા જેવા ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, ઘણા ગામલોકો આ દિવસે શોક પણ મનાવે છે. સ્થાનિક લોકો કહે છે કે, તેઓ રાવણને તેમના ઇષ્ટ દેવ માને છે, તેથી ક્યાંય પણ રાવણનું પુતળું બાળવામાં આવે છે, તો તેઓ તે સ્થળની મુલાકાત લેવાનો પણ ઇનકાર કરે છે.
આ ગામના લોકોને રાવણમાં ઊંડી શ્રદ્ધા છે. ગામમાં કોઈપણ શુભ પ્રસંગ કે લગ્ન પહેલાં, પ્રથમ આમંત્રણ ‘રાવણ બાબા’ને આપવામાં આવે છે. પૂજા તેમની પ્રતિમાની નાભિ પર તેલ લગાવીને શરૂ થાય છે.
આ ઉપરાંત, મંદિરની નજીકના તળાવની મધ્યમાં એક પથ્થરની તલવાર દફનાવવામાં આવી છે, જેને ગ્રામજનો રાવણની સુપ્રસિદ્ધ ‘ચંદ્રહાસ તલવાર’ માને છે. સ્થાનિક લોકોમાં રાવણને જ્ઞાની અને વીરતાના દેવ તરીકે પૂજવાની પરંપરા પેઢીઓથી ચાલી આવે છે. લોકો તેમના વાહનો અને દુકાનો પર ‘જય લંકેશ’ અથવા ‘જય રાવણ બાબા’ પણ આદરપૂર્વક લખાવે છે. સ્થાનિક લોકોએ આ અનોખા સ્થળને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે વિકસાવવા માટે ‘રાવણ લોક’ બનાવવાની માંગ પણ શરૂ કરી દીધી છે.