ISROને મોટો ફટકો: PSLV-C62 મિશન નિષ્ફળ, 16 સેટેલાઇટ્સ અવકાશમાં ગુમ, 8 મહિનામાં બીજી નિષ્ફળતા

ભારતની અવકાશ મહત્વાકાંક્ષાઓને આજે મોટો આંચકો લાગ્યો છે. શ્રીહરિકોટાથી ભવ્ય લોન્ચિંગ છતાં ISROનું PSLV-C62 મિશન નિષ્ફળ રહ્યું છે, જેના કારણે તમામ 16 સેટેલાઇટ્સ અવકાશમાં ખોવાઈ ગયા છે.

લોન્ચિંગ બાદ શું સર્જાઈ ખામી?

260 ટન વજન ધરાવતા PSLV-DL વેરિઅન્ટે સવારે 10:17 વાગ્યે આકાશ તરફ ઉડાન ભરી હતી. પ્રથમ બે તબક્કા અને અલગ થવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રહી હતી, જેણે દેશભરના દર્શકોને મંત્રમુગ્ધ કર્યા હતા. જોકે, ત્રીજા તબક્કાના ઇગ્નીશન પછી મિશન કંટ્રોલ સેન્ટરમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ હતી. ટેલિમેટ્રી ડેટા મળવાનું બંધ થઈ ગયું હતું, જે કક્ષામાં પ્રવેશની નિષ્ફળતા સૂચવે છે. આ ઘટના ગયા વર્ષની PSLV-C61 ની દુર્ઘટના જેવી જ જણાય છે.

ISRO ચીફ વી. નારાયણને પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું હતું કે- ત્રીજા તબક્કાના અંત સુધી પ્રદર્શન સામાન્ય હતું, પરંતુ ત્યારબાદ ‘રોલ રેટ’ માં ખલેલ અને ફ્લાઇટ પાથ (ઉડાન માર્ગ) માં વિચલન જોવા મળ્યું હતું. અમે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છીએ અને ટૂંક સમયમાં વધુ વિગતો સાથે પાછા આવીશું.

આ મિશન 505 કિમીની સૂર્ય-સમકાલીન કક્ષા (SSO) માટે રવાના થયું હતું. જેમાં નીચે મુજબના પેલાડ્સ હતા:

મુખ્ય સેટેલાઇટ: દરિયાઈ દેખરેખ માટે DRDO નો EOS-N1 (અન્વેષ) સેટેલાઇટ.

અન્ય પેલોડ્સ: ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા નિર્મિત સેટેલાઇટ્સ, ખાનગી કંપનીઓના પ્રયોગો અને સ્પેનનું KID રી-એન્ટ્રી ડેમોન્સ્ટ્રેટર.

VIDEO | Sriharikota: Sharing an update on the PSLV-C62/EOS-N1 mission, ISRO Chairman Dr. V. Narayanan says, “Today, we attempted the PSLV-C62 EOS-N1 mission. The PSLV vehicle is a four-stage vehicle with two solid stages and two liquid stages. The performance of the vehicle up to… pic.twitter.com/bq8Eh3rkyi

— Press Trust of India (@PTI_News) January 12, 2026

નિષ્ફળતાના કારણો અને વિશ્લેષણ

સોલિડ બૂસ્ટર અલગ થવા સુધીની પ્રક્રિયા સચોટ રહી હતી, પરંતુ ઉડાનની આઠ મિનિટ પછી ત્રીજા તબક્કામાં ખામી સર્જાઈ હતી. આ અગાઉના C61 મિશન જેવી જ સમસ્યા હોવાનું મનાય છે. ISROએ પુષ્ટિ કરી છે કે રોકેટ તેના નિર્ધારિત માર્ગ પરથી ભટકી ગયું હતું. હવે ફેલ્યોર એનાલિસિસ કમિટી (FAC) આ મામલે તપાસ કરશે.

ISRO માટે ચિંતાનો વિષય

છેલ્લા 8 મહિનામાં PSLV ની આ બીજી નિષ્ફળતા છે, જેણે 63 સફળ ઉડાનના તેના ભવ્ય ઇતિહાસ પર સવાલ ઉભા કર્યા છે.

વિશ્વાસનું સંકટ: વારંવારની નિષ્ફળતાને કારણે ન્યૂ સ્પેસ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) દ્વારા કરવામાં આવતા કોમર્શિયલ લોન્ચિંગ અને ખાનગી ક્ષેત્રના વિશ્વાસ પર અસર પડી શકે છે.

આગામી લક્ષ્યો: વર્ષ 2026 ના વ્યસ્ત શિડ્યુલમાં 100 થી વધુ સેટેલાઇટ્સ, NavIC વિસ્તરણ અને ગગનયાન ની તૈયારીઓ સામેલ છે, જેના પર હવે જોખમ મંડરાઈ રહ્યું છે.

ISROની ટીમ આ નિષ્ફળતામાંથી ઝડપથી બહાર આવવા માટે કટિબદ્ધ છે. જોકે, PSLV ની વિશ્વસનીયતા ફરી સ્થાપિત કરવી એ આગામી સમયમાં ISRO માટે સૌથી મોટો પડકાર બની રહેશે.