ભારતની પેટ્રોલિયમ અને ગેસ પુરવઠા પ્રણાલીને ગંભીર પડકારનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, કારણ કે 22 ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો ફારસની ખાડીમાં ફસાયા છે, જે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ જહાજોમાં કુલ 1.67 મિલિયન ટન ક્રૂડ ઓઇલ, 3.2 લાખ ટન LPG અને લગભગ 2 લાખ ટન LNGથી ભરેલું છે.
આ માહિતી બુધવારે શિપિંગ મંત્રાલયના વિશેષ સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહા દ્વારા આપવામાં આવી હતી. મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળવાના સમયે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં 28 ભારતીય જહાજો હતા, જેમાંથી 24 પશ્ચિમ બાજુએ અને 4 પૂર્વ બાજુએ ફસાયેલા હતા. ગયાઅઠવાડિયે બંને તરફથી બે જહાજો સફળતાપૂર્વક સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળવામાં સફળ રહ્યા હતા.
હાલની પરિસ્થિતિ
પશ્ચિમ બાજુ: 22 જહાજો
પૂર્વ બાજુ: 3 જહાજો
પશ્ચિમ બાજુના 22 જહાજોમાં 6 LPG કેરિયર્સ, 1 LNG ટેન્કર, 4 ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર, 1 કેમિકલ પ્રોડક્ટ કેરિયર, 3 કન્ટેનર જહાજો
2 બલ્ક કેરિયર્સ, 1 ડ્રેજર, 1 ખાલી જહાજ અને નિયમિત જાળવણી માટે ડોકમાં 3 જહાજોનો સમાવેશ થાય છે. સિંહાએ પુષ્ટિ કરી કે બધા 611 નાવિક સુરક્ષિત છે, અને યુદ્ધગ્રસ્ત સમુદ્રધુનીમાંથી આ જહાજોને પસાર થવા માટે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.
સ્ટ્રેટ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પરિસ્થિતિ
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, જે ફારસની ખાડીને ખુલ્લા સમુદ્ર સાથે જોડે છે, અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલાઓ અને ત્યારબાદ ઇરાનની પ્રતિક્રિયાને કારણે લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે. હાલમાં, લગભગ 500 ટેન્કર જહાજો ફારસની ખાડી ફસાયેલા છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
108 ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર
166 ઓઇલ પ્રોડક્ટ ટેન્કર
104 કેમિકલ/પ્રોડક્ટ ટેન્કર
52 કેમિકલ ટેન્કર
53 અન્ય ટેન્કર
વિશ્લેષકોના મતે, ઈરાન સંપૂર્ણ ચકાસણી પ્રક્રિયા બાદ જ પસંદગીના જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી રહ્યું છે. તાજેતરના દિવસોમાં, ચાર જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળી ગયા છે, જેમાં 3 બલ્ક કેરિયર્સ (બે ગ્રીક અને એક ભારતીય) અને એક અફ્રામેક્સ ટેન્કર (પાકિસ્તાની)નો સમાવેશ થાય છે.
ભારત પર અસર
ભારત તેના પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો આયાત પર નિર્ભર છે:
88% ક્રૂડ ઓઇલ
50% નેચરલ ગેસ
60% LPG
યુદ્ધ અગાઉ, ભારતના મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક અને UAEમાંથી મેળવવામાં આવતું હતું, જે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. તેવી જ રીતે, 85-95% LPG અને 30% નેચરલ ગેસ સપ્લાય આ જ માર્ગ દ્વારા આવે છે. જોકે હવે રશિયા, પશ્ચિમ આફ્રિકા, અમેરિકા અને લેટિન અમેરિકાથી ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતો અમુક અંશે પૂર્ણ થઈ રહી છે, પરંતુ ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક વપરાશકર્તાઓને નેચરલ ગેસ અને LPGના પુરવઠા પર પ્રતિકૂળ અસર પડી છે.
