અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે પોતાના દેશમાં જ ઘેરાઈ ગયા છે. ભૂતપૂર્વ US સંરક્ષણ સચિવ અને સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી (CIA)ના ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટર, લિયોન પેનેટાએ ટ્રમ્પની આકરી ટીકા કરી છે. તેમણે ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવા માટે તેમને સંપૂર્ણપણે જવાબદાર ઠેરવ્યા. પેનેટાએ કહ્યું કે, ટ્રમ્પ માટે આ સમગ્ર સંઘર્ષમાંથી પોતાને બહાર કાઢવું અત્યંત મુશ્કેલ હશે. જો કે, તેમણે ટ્રમ્પને એક એવો રસ્તો પણ સૂચવ્યો જે અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠા બચાવવામાં મદદ કરી શકે.
એક બ્રિટીશ અખબારની સાથે વાત કરતા, લિયોન પેનેટાએ કહ્યું કે, ટ્રમ્પે ઈરાન અંગે જે અપેક્ષા રાખી હતી તે પ્રમાણે કંઈ બન્યું નહીં. તેમણે કહ્યું કે પહેલાથી જ એવું અનુમાન કરવામાં આવ્યું હતું કે જો ઈરાન પર હુમલો કરવામાં આવે તો તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરી દેશે, જે વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ અને ગેસ પુરવઠાનું વહન કરતો મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ છે.
2011માં, પેનેટાની દેખરેખ હેઠળ, અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના એબોટાબાદમાં એક ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું, જેમાં આતંકવાદી સંગઠન અલ-કાયદાના નેતા ઓસામા બિન લાદેનને મારી નાખવામાં આવ્યો હતો. પેનેટાએ જણાવ્યું હતું કે, ટ્રમ્પ માટે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ ખોલવી અથવા ઈરાનને કાબૂમાં રાખવું અત્યંત મુશ્કેલ બનશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, મોજતબા ખામેની નવા સુપ્રીમ લીડર બનવાથી આ શક્યતા એમ પણ ઓછી થઈ ગઈ, કારણ કે મોજતબા ખામેની અલી ખામેની કરતા વધુ કટ્ટર છે.
લિયોન પેનેટાએ જણાવ્યું હતું કે, ટ્રમ્પ માટે પોતાને યુદ્ધનો વિજેતા જાહેર કરવાનો એકમાત્ર રસ્તો હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ ખોલવાનો છે. આમ કરવા માટે, તેમણે ઈરાની ભૂમિ પર અમેરિકન સૈનિકો મોકલવાની જરૂર પડશે, ‘જમીન પર બૂટ.’ પેનેટાએ ટ્રમ્પને તેમની આદર્શવાદી વિચારસરણી છોડી દેવા અને ‘વાસ્તવિકતાનો સામનો’ કરવાની સલાહ આપી હતી કે, તેમણે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે લશ્કરી બળનો ઉપયોગ કરવો પડશે, દરિયાકાંઠે ઈરાની સંરક્ષણનો નાશ કરવો પડશે અને તેલ ટેન્કરોને સુરક્ષિત રીતે એસ્કોર્ટ કરવા માટે જહાજો તૈનાત કરવા પડશે.
લિયોન પેનેટાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘એમાં કોઈ શંકા નથી કે (ઈરાની ધરતી પર અમેરિકી સૈનિકો મોકલવાથી) લોકોનો જીવ જશે અને યુદ્ધ ચોક્કસપણે આગળ વધશે, પરંતુ મને બીજો કોઈ વિકલ્પ દેખાતો નથી. તેમણે તે કરવું જ પડશે.’
લિયોન પેનેટાએ આગળ જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પે અમેરિકાની તાકાત વિશે ખૂબ વાત કરી છે. આ એક કસોટી છે કે શું અમેરિકા એવી પરિસ્થિતિને સંભાળી શકે છે જે ફક્ત યુદ્ધને લંબાવશે નહીં પરંતુ વધતા ઈંધણના ભાવને કારણે અમેરિકાને ખુબ મોટું આર્થિક નુકસાન પણ પહોંચાડશે. કેટલાક કહે છે કે, આ પરિસ્થિતિ સંભવિત રીતે વૈશ્વિક મંદી તરફ દોરી શકે છે.
લિયોન પેનેટાએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું, ‘કોઈ વિકલ્પો નથી. તમારે આ કરવું જરૂરી છે તે કરવું જ પડશે, અને જો તમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલી શકો છો, તો તે તમને વધુ સારી તક આપે છે. એક એવો આધાર જેના આધારે તમે આશા રાખી શકો છો કે કોઈ પ્રકારની યુદ્ધવિરામની વાટાઘાટો કરી શકો છો. આ સમયે તેમના માટે આ એકમાત્ર રસ્તો છે, અન્યથા, તે સ્પષ્ટ થઈ જશે કે તેઓ સમાધાન શોધવામાં નિષ્ફળ ગયા છે.’
ટ્રમ્પે ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન (NATO) ભાગીદાર દેશોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે લશ્કરી સહાય માટે કહ્યું હતું. જોકે, NATO દેશો તેના માટે આગળ આવ્યા ન હતા. જ્યારે તેઓએ સહાય પૂરી પાડી ન હતી, ત્યારે ટ્રમ્પે નાટો દેશોને ‘કાગળના વાઘ’ અને ‘ડરપોક’ પણ કહ્યા હતા.
લિયોન પેનેટા કહે છે કે, 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલો કરતા પહેલા અમેરિકાએ તેના સાથી દેશો સાથે સલાહ લેવી જોઈતી હતી. તેમણે કહ્યું, ‘જો તમે યુદ્ધની યોજના બનાવી રહ્યા છો, તો તમારા સાથી દેશો સાથે વાત કરવી એ ખરાબ વિચાર નથી. કોઈપણ લશ્કરી પ્રયાસને ટેકો આપવા માટે જોડાણો આવશ્યક છે. આપણે આ પાઠ ઘણા સમય પહેલા બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન શીખ્યા હતા. પરંતુ [ટ્રમ્પ] જોડાણો પ્રત્યે લાપરવાહીનુ વલણ અપનાવ્યું છે, અને હવે તેઓ અચાનક પોતાને એવી પરિસ્થિતિમાં મૂકી દીધા છે જ્યાં તેમને તેમના સાથી દેશો, NATO અને બીજા દેશો તરફ પાછું ફરવું પડે છે, તે જ લોકો જેમની સાથે તેમણે તેમના રાષ્ટ્રપતિ પદ દરમિયાન સારો વ્યવહાર કર્યો ન હતો, અને હવે તેઓ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળવા માટે તેમની મદદ માંગી રહ્યા છે.’
ભૂતપૂર્વ સંરક્ષણ સચિવે ઉમેર્યું, ‘હવે તેઓને પોતાના જ કર્મોના ફળ ભોગવવા પડી રહ્યા છે.’
લિયોન પેનેટાએ કહ્યું કે, તેમણે ક્યારેય કોઈ કમાન્ડર-ઇન-ચીફ (US રાષ્ટ્રપતિ)ને ટ્રમ્પની જેમ નિયમો તોડતા જોયા નથી. જ્યારે સંઘર્ષના પહેલા જ દિવસે દક્ષિણ ઈરાનના શહેર મીનાબમાં એક કન્યા શાળા પર ટોમાહોક મિસાઈલથી હુમલો થયો, ત્યારે ટ્રમ્પે આ હુમલા માટે ઈરાનને દોષી ઠેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે દાવો કર્યો કે, ઈરાની સુરક્ષા દળો દારૂગોળાના ઉપયોગમાં ‘ખૂબ જ અચોક્કસ’ હતા.
પેનેટાએ ટિપ્પણી કરી, ‘કોઈ પણ અન્ય US રાષ્ટ્રપતિએ તેમની ભૂલ સ્વીકારી હોત અને જે બન્યું તેના માટે માફી માંગી હોત. પરંતુ તેમણે (ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે) એવું નથી કહ્યું. આનાથી અમેરિકાની એવી છબી બની છે જે મોટાભાગે ઘણા લોકો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વિશે જે ‘ખરાબ અમેરિકન’ વાળી છબી રાખતા હતા તેના જેવી જ છે.’
28 ફેબ્રુઆરીના રોજ, અમેરિકાએ કથિત રીતે ઈરાનના મીનાબમાં એક કન્યા શાળા પર બે હવાઈ હુમલા કર્યા હતા, જેમાં સ્કૂલની 165થી વધુ છોકરીઓ મરી ગઈ હતી. મૃતદેહોને સામૂહિક કબરોમાં દફનાવવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટના માટે અમેરિકાને વિશ્વભરમાં વ્યાપક ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
