છેલ્લા 10 દિવસમાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 3 વખત વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ત્યારબાદ, ઘણા શહેરોમાં પેટ્રોલના ભાવ ₹100 ને વટાવી ગયા છે. તો, દિલ્હીમાં 23 મેના રોજ પેટ્રોલના ભાવ પ્રતિ લિટર ₹99.51 પર પહોંચી ગયા. ઇંધણના વધતા ભાવ વચ્ચે ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI)એ માંગ કરી છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલને ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST)ના દાયરામાં લાવવામાં આવે. ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના અધ્યક્ષ બ્રિજેશ ગોયલે આ મુદ્દા અંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખ્યો છે.
બ્રિજેશ ગોયલે કેન્દ્ર સરકારને અપીલ કરી છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલને તાત્કાલિક GST ના દાયરામાં લાવવામાં આવે, જેનાથી જનતાને આ ભારે મોંઘવારીથી રાહત મળે. ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના અધ્યક્ષ બ્રિજેશ ગોયલના મતે, પેટ્રોલ અને ડીઝલ હાલમાં અતિશય કરવેરાનો માર ઝીલી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે, માત્ર દિલ્હીમાં 22 મે સુધીના ડેટાના આધારે પેટ્રોલનો વાસ્તવિક ભાવ ₹66.29 હતો. આના પર, ₹11.90ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને ₹16.03નો વેટ વસૂલવામાં આવે છે, જ્યારે ડીલરનું માર્જિન ₹4.42 છે. એટલે કે ફક્ત કર અને ડીલર માર્જિન ₹32 થી ₹33નો બોજ પડી રહ્યો છે. ડીઝલની વાત કરીએ તો, દિલ્હીમાં તેની વાસ્તવિક કિંમત ₹67.36 છે; તેના પર ₹7.80ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને ₹13.39નો વેટ છે, જેમાં ડીલર માર્જિન ₹3.03 છે. એટલે અહી પણ ₹24 માત્ર કર અને માર્જિન. જો પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર GST લાદવામાં આવે, તો આ બધા હાલના કર નાબૂદ કરવામાં આવશે, અને એક જ કર લાગુ કરવામાં આવશે.
કિંમતો ₹22 સુધી ઘટી શકે છે
જો પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર GST લાગુ કરવામાં આવે, તો ફક્ત પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર ₹22 સુધી બચત થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો પેટ્રોલના વર્તમાન ભાવ પ્રતિ લિટર ₹100ની આસપાસ છે, તો તે ઘટીને ₹78 થઈ શકે છે. ચાલો હવે આ પાછળની ગણતરી સમજાવીએ. 23 મેના રોજ, દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ વધીને પ્રતિ લિટર ₹99.51 થયો. આ રકમમાંથી, પેટ્રોલનો વાસ્તવિક ભાવ ફક્ત ₹66.29 હતો. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકાર પ્રતિ લિટર ₹11.90ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલ કરે છે, જ્યારે દિલ્હી સરકાર ₹16.03નો વેટ લાદે છે અને ડીલરોને પ્રતિ લિટર ₹4.42નું કમિશન માર્જિન આપવામાં આવે છે.
દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો વર્તમાન ભાવ – ₹99.51
કેન્દ્ર સરકારનો કર – ₹11.90
દિલ્હી સરકારનો વેટ – ₹16.03
ડીલરનો માર્જિન – ₹4.42
આ ગણતરીના આધારે પ્રતિ લિટર ₹99.51ના પેટ્રોલના ભાવમાંથી લગભગ ₹28 ફક્ત કરનો સમાવેશ કરે છે. GSTના અમલીકરણથી આ બંને કર દૂર થઈ શકે છે. જો ડીલરનું માર્જિન યથાવત રહે તો પણ, ફક્ત કર દૂર કરવાથી એક લિટર પેટ્રોલની કિંમત લગભગ ₹27.93 ઘટી શકે છે એટલે કે હાલમાં ₹99.51 પ્રતિ લિટર પેટ્રોલની કિંમત લગભગ ₹28 સસ્તી થઈ શકે છે. જો પેટ્રોલને 18% GST દરના દાયરામાં લાવવામાં આવે, તો દિલ્હીમાં કર વિના મૂળ કિંમત ₹66.29 પ્રતિ લિટર છે. આના પર 18% GST લગાવવા પર કુલ કર ₹11.93 થશે. ત્યારે, પેટ્રોલની કિંમત ₹78.22 પ્રતિ લિટર એટલે કે લગભગ ₹22 પ્રતિ લિટરનો ઘટાડો થશે.
PM મોદીને લખેલા પત્રમાં, બ્રિજેશ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે 2017માં જ્યારે GST લાગુ કરવામાં આવ્યો ત્યારે, એક રાષ્ટ્ર, એક કરની વાત કરવામાં આવી હતી અને કહેવામા આવ્યું હતું કે દેશભરમાં દરેક વસ્તુ એક સમાન કર માળખા અને એક જ દરને આધીન રહેશે. જો કે, પેટ્રોલ અને ડીઝલ અંગે વિવિધ રાજ્યો મનસ્વી રીતે વર્તી રહ્યા છે, પોતપોતાની ગણતરી મુજબ VAT વસૂલ કરી રહ્યા છે. એવામાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં અલગ-અલગ છે. એવામાં એક રાષ્ટ્ર, એક કરની વિભાવનાને જ નબળી પડી રહી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર હાલમાં લાદવામાં આવતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને વેટ નાબૂદ કરવી જોઈએ, અને આ ઇંધણને GSTના દાયરામાં લાવવા જોઈએ. આનાથી ન માત્ર સમગ્ર દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો એકસમાન રહેશે, પરંતુ તેમના ભાવમાં પણ ઘટાડો થશે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલને GSTના દાયરામાં લાવવાના ફાયદાઓની ગણતરી કરતા પહેલા, ચાલો સમજીએ બંને ઇંધણ પરના વર્તમાનમાં કેટલો કર લાગે છે. ચાલો પેટ્રોલથી શરૂઆત કરીએ. 23 મેના રોજ દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ વધીને ₹99.51 પ્રતિ લિટર થયો છે. આ રકમમાંથી પેટ્રોલનો વાસ્તવિક ભાવ ફક્ત ₹66.29 હતો. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકાર પ્રતિ લિટર ₹11.90ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલ કરે છે, જ્યારે દિલ્હી સરકાર ₹16.03નો વેટ લાદે છે; આ ઉપરાંત, ડીલરોને પ્રતિ લિટર ₹4.42નું કમિશન માર્જિન ચૂકવવામાં આવે છે.
હવે આવીએ અસલી મુદ્દા પર કે, જો પેટ્રોલ અને ડીઝલને GSTના દાયરામાં લાવવામાં આવે તો સામાન્ય માણસને કેટલો ફાયદો થશે? તેનો જવાબ CSTના બે સ્લેબથી જાણીએ. જો પેટ્રોલને 18% GST દર હેઠળ લાવવામાં આવે, તો દિલ્હીમાં કર વિના પેટ્રોલનો ભાવ ₹66.29 છે. આના પર 18% GST લાગુ કરવાથી કુલ કર હશે ₹11.93 થશે, જે પેટ્રોલની અંતિમ કિંમત પ્રતિ લિટર ₹78.22 થશે.