ભારતે ફ્રાન્સને 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે આશરે 3.25 લાખ કરોડ રૂપિયાના મેગા ડિફેન્સ સોદા અંગે ‘લેટર ઓફ રિકવેસ્ટ’ (LoR) જાહેર કર્યો છે. આ કરાર હેઠળ, 114માંથી 94 રાફેલ વિમાનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરવામાં આવશે, જેથી ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પહેલને મોટું બુસ્ટ મળશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, વાયુસેનાના વડા એ.પી. સિંહ હાલમાં ફ્રાન્સમાં છે. આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે 114 વધારાના રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે સંભવિત મેગા ડીલ પર કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે.
3.25 લાખ કરોડ રૂપિયાનો સોદો
વાયુસેનાના વડા ફ્રાન્સમાં રાફેલ ફાઇટર જેટના ઉત્પાદક, દસોલ્ટ એવિએશનના પ્રતિષ્ઠાનોની મુલાકાત લેશે. સાથે જ, તેઓ MBDAની સુવિધાઓનું નિરીક્ષણ કરશે, જેની મિસાઇલો ભારતીય વાયુસેનાના વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર ઉપયોગમાં લેવાય છે. આ મુલાકાત ભારત દ્વારા ફ્રાન્સને ઔપચારિક રીતે 114 રાફેલ વિમાન ખરીદવા માટે લેટર ઓફ રિકવેસ્ટ (LoR) મોકલવાની પ્રક્રિયા વચ્ચે થઈ રહી છે. પ્રસ્તાવિત સોદો આશરે ₹3.25 લાખ કરોડનો હોવાનો અંદાજ છે. આ સોદા માટે ભારતની મુખ્ય શરતોમાં સ્વદેશી શસ્ત્રોનું એકીકરણ, ભારતીય ડેટા લિંક, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (ToT) અને ભારતમાં મોટા પાયે ઉત્પાદનનો સમાવેશ થાય છે.
રાફેલ સોદાની મુખ્ય વિશેષતાઓ
કુલ 114 રાફેલ વિમાન
88 સિંગલ-સીટર અને 26 ટ્વીન-સીટર ટ્રેનર
આશરે 96 વિમાન ભારતમાં નિર્મિત હોય શકે છે, જ્યારે પ્રારંભિક બેચ સીધા ફ્રાન્સથી આવશે
AESA રડાર, અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓ અને લાંબા અંતરની મિસાઇલ ક્ષમતાઓ મળશે
55-60% સ્થાનિકીકરણનું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું છે
એન્જિન, એરફ્રેમ્સ અને એવિયોનિક્સના ક્ષેત્રોમાં ટેકનિકલ સહયોગ વધશે.
આ મુલાકાત ફક્ત રાફેલ સંપાદન સુધી મર્યાદિત નથી. તેમાં ભવિષ્યના સંરક્ષણ સહયોગ, સ્વદેશી AMCA કાર્યક્રમ માટે એન્જિન ટેકનોલોજી, ભારતમાં એરોસ્પેસ ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ અને ભારત-ફ્રાન્સ સંરક્ષણ ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પણ સમાવેશ થવાની અપેક્ષા છે. નોંધનીય છે કે ફેબ્રુઆરી 2026માં સંરક્ષણ મંત્રીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC)ની બેઠક દરમિયાન, ભારતીય વાયુસેના માટે 114 મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) એટલે કે રાફેલ ફાઇટર જેટની ખરીદી માટે ‘જરૂરિયાતની સ્વીકૃતિ’ (AoN) મંજૂર કરવામાં આવી હતી. આને ભારતના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ખરીદી પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક માનવામાં આવી રહ્યો છે.