ભારતના PM નરેન્દ્ર મોદી ઇન્ડોનેશિયાની મુલાકાતે છે. તેમણે રાજધાની જકાર્તામાં ઇન્ડોનેશિયા સરકાર સાથે અનેક મોટા કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા. બ્રહ્મોસ અને એસ્ટ્રા મિસાઇલો ઉપરાંત, EVM, સંરક્ષણ, દુર્લભ ખનિજો અને દરિયાઈ માળખાગત સુવિધાઓ સંબંધિત અનેક કરારો થયા. ભારત અને ઇન્ડોનેશિયાએ સંયુક્ત રીતે મલક્કા સ્ટ્રેટ નજીક વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સબાંગ બંદર માટે વિકાસ યોજના નક્કી કરી છે. બંને દેશો સંયુક્ત રીતે આ મહત્વપૂર્ણ બંદરનો વિકાસ કરશે. આવો આપણે જાણીએ કે, સબાંગ બંદરનું મહત્વ કેટલું છે? તે દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગરમાં ભારતનો પ્રભાવ કેવી રીતે વધારશે?
સબાંગ એક નાનું બંદર છે જે ઇન્ડોનેશિયન ટાપુ સુમાત્રાના ઉત્તરીય છેડે આવેલું છે. આ દેખાવમાં શાંત અને સાધારણ બંદર ચીનને ઘૂંટણિયે લાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. મલક્કા સ્ટ્રેટ સાથે તેનું જોડાણ તેને ખૂબ જ શક્તિશાળી બંદર બનાવે છે. ચીનની સમગ્ર જીવનરેખા મલક્કા સ્ટ્રેટના સાંકડા દરિયાઈ માર્ગ પર નિર્ભર છે. એટલા માટે તેને ‘મલક્કા ડાયલેમા’ કહેવામાં આવે છે.
સબાંગ બંદર એ મલક્કા સ્ટ્રેટનું પ્રવેશ બિંદુ છે, જેને ભારત ઇન્ડોનેશિયા સાથે મળીને વિકસાવી રહ્યું છે. તે ભારતના ગ્રેટ નિકોબાર પોર્ટ પ્રોજેક્ટથી માત્ર 100 માઇલ દૂર છે. આ બંદર ભારત માટે ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક મહત્વ ધરાવે છે. સબાંગ બંદરમાં ભારતની હાજરીનો અર્થ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં પ્રભુત્વમાં વધારો થાય છે. સબાંગ વિકસાવવાથી, ભારત મલક્કા સ્ટ્રેટને સરળ અને અસરકારક રીતે ઍક્સેસ કરી શકશે.
મલક્કા સ્ટ્રેટ એ ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયા વચ્ચેનો દરિયાઈ માર્ગ છે. તેને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યસ્ત માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક વેપારનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. સબાંગ બંદરમાં ભારતની હાજરી હિંદ મહાસાગર અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા વચ્ચે ભારતની ઍક્સેસને મજબૂત બનાવશે. આ બંદર ભારતને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ દેશો સાથે વેપારને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. મલક્કા સ્ટ્રેટ વિશ્વના મુખ્ય દરિયાઈ વેપાર કોરિડોરમાં એક અવરોધ બિંદુ છે.
સબાંગ બંદરમાં ભારતની હાજરી ચીનને ખલેલ પહોંચાડે તેવી શક્યતા છે. ચીન તેની ઊર્જા જરૂરિયાતોનો 85 ટકા મલક્કા સ્ટ્રેટ દ્વારા આયાત કરે છે. જો ચીન લદ્દાખ કે હિંદ મહાસાગરમાં ભારત સામે આક્રમક કાર્યવાહી કરે, તો ભારત મલક્કાની સામુદ્રધુની દ્વારા ચીનની ‘જીવનરેખા’ અટકાવીને તેની કમર તોડી શકે છે. જેવી રીતે ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરીને સમગ્ર વિશ્વ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને ઘૂંટણિયે લાવી દીધું હતું, તેવી જ રીતે ભારત સબાંગ બંદર દ્વારા મલક્કાની સામુદ્રધુનીને અવરોધિત કરીને ચીનની આયાતને અવરોધિત કરી શકે છે. જેમ ચીન પાકિસ્તાનના ગ્વાદર બંદર પર પોતાની હાજરીનો દાવો કરે છે, તેવી જ રીતે ભારત હવે હિંદ મહાસાગરમાં ચીનની દરેક ગતિવિધિ પર નજર રાખી શકશે. માત્ર ચીનની આયાત જ નહીં, પરંતુ તેની નિકાસનો ખુબ મોટો ભાગ પણ આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. જો ભારત આ મલક્કા માર્ગ બંધ કરે, તો ચીનનો શ્વાસ અટકી જશે. ચીનનું આખું અર્થતંત્ર પડી ભાંગશે.