NEET પેપર લીકના વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને શનિવારે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું. 2014માં નરેન્દ્ર મોદી સરકારે કેન્દ્રમાં સત્તા સંભાળ્યા પછી આ પહેલી ઘટના નથી જ્યાં જન આંદોલનો, રાજકીય દબાણ અથવા વ્યાપક વિરોધ વચ્ચે તેણે પોતાના નિર્ણયો બદલવા પડ્યા હોય. છેલ્લા એક દાયકામાં, એવા ઘણા પ્રસંગો બન્યા છે જ્યારે કેન્દ્રની મોદી સરકારે યુ-ટર્ન લેવો પડ્યો હોય અથવા પાછળ હટલું પડ્યું હોય.
1. જમીન સંપાદન કાયદામાં સુધારો (2015)
ભૂમિ સંપાદન કાયદામાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યા પછી મોદી સરકારે 2015માં પાછળ હટવું પડ્યું હતું. સરકારનો તર્ક હતો કે આ પગલું માળખાગત સુવિધાઓ અને ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સ માટે જમીન સંપાદનને સરળ બનાવશે. પરંતુ, ખેડૂત સંગઠનો, વિરોધ પક્ષો અને NDAના ઘણા સાથીઓએ આ પગલાનો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો. તેમનો આરોપ હતો કે તેનાથી ખેડૂતોના અધિકારો નબળા થશે. સતત વિરોધ બાદ સરકારે સુધારા બિલ આગળ વધાર્યું નહીં, અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી કે હાલના કાયદામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં.
2. #MeToo આંદોલન અને એમ.જે. અકબરનું રાજીનામું (2018)
ઓક્ટોબર 2018માં, #MeToo આંદોલન દરમિયાન ઘણી મહિલા પત્રકારોએ તત્કાલીન વિદેશ રાજ્યમંત્રી એમ.જે. અકબર પર જાતીય સતામણીનો આરોપ લગાવ્યો. અકબરે બધા આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા પરંતુ વધતા સામાજિક અને રાજકીય દબાણને કારણે તેમને પોતાના મંત્રી પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. મોદી સરકારમાં સામાજિક દબાણને કારણે કેન્દ્રીય મંત્રીનું આ પહેલું મોટું રાજીનામું માનવામાં આવતું હતું.
3. ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ રદ કરવા (2021)
નવેમ્બર 2021માં મોદી સરકાર ત્રીજી વખત બેકફૂટ પર જોવા મળી. કેન્દ્ર દ્વારા રજૂ કરાયેલા ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ સામે દેશભરના ખેડૂતો લગભગ એક વર્ષથી વિરોધ કરી રહ્યા હતા. હજારો ખેડૂતોએ કાયદાઓ પાછા લેવાની માંગણી સાથે દિલ્હીની સરહદો પર ધામા નાખ્યા હતા. સરકારે લાંબા સમય સુધી કાયદાઓનો બચાવ કર્યો, પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આખરે રાષ્ટ્રને સંબોધનમાં ત્રણેય કાયદાઓને રદ કરવાની જાહેરાત કરી. બાદમાં, સંસદે તેને રદ કરવા માટે એક બિલ પણ પસાર કર્યું.
4. UPSC લેટરલ એન્ટ્રી જાહેરાત (2024) પાછી ખેંચી લેવી
ઓગસ્ટ 2024માં, કેન્દ્ર સરકારે UPSC દ્વારા સિવિલ સેવાઓમાં લેટરલ એન્ટ્રી ભરતી માટેની જાહેરાત પાછી ખેંચી લીધી. વિરોધ પક્ષો, સાથ-સાથે NDA સાથી પક્ષ લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામ વિલાસ)એ યોજનામાં અનામતની જોગવાઈઓની ગેરહાજરી અંગે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. વધતા વિરોધને પગલે સરકારે ભરતી પ્રક્રિયાને રોકવાનો નિર્ણય લીધો.
5. 131મો બંધારણીય સુધારો બિલ (2025) રજૂ ન કરવાનો નિર્ણય
નવેમ્બર 2025માં, કેન્દ્ર સરકારે બંધારણ (131મો સુધારો) બિલ રજૂ ન કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ દરખાસ્તને દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યો સહિત અનેક રાજકીય પક્ષો તરફથી ભારે વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે રાજ્યોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વને અસર કરશે. સતત વિરોધ પછી સરકારે બિલ આગળ ન વધારવાનો નિર્ણય કર્યો. આ બિલ લોકસભામાં મહિલાઓ માટે 33% અનામતના વહેલા અમલીકરણ અને લોકસભા બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો સાથે જોડાયેલું હતું.
નવીનતમ ઘટનાક્રમ NEET પેપર લીક વિવાદ અને તેની સાથે સંકળાયેલા વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ વચ્ચે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું છે. ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP)ના નેતૃત્વ હેઠળ જંતર-મંતર ખાતે યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શનની પ્રાથમિક માંગ ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું હતું. સરકાર સાથે અનેક રાઉન્ડની વાટાઘાટો, મુખ્ય માંગણીઓ પર સર્વસંમતિ, શૈક્ષણિક સુધારા માટે સરકારે લીધેલા પગલાં અને અંતે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ, પ્રદર્શનકારીઓએ તેમના આંદોલનને પાછું ખેંચવાની જાહેરાત કરી.