પિતૃપક્ષ શરૂ થઈ ગયો છે, પરંતુ દેશમાં એક એવું મહત્વપૂર્ણ શ્રાદ્ધ અને પિંડદાનનું તીર્થ છે, જ્યાં ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ચાલો સમજી લઈએ કે આ નિર્ણય શા માટે અને ક્યાં લેવામાં આવ્યો છે.
વારાણસીનું પિશાચમોચન તીર્થ પિંડદાન અને શ્રાદ્ધ માટે દેશના મુખ્ય ધાર્મિક સ્થળોમાંનું એક છે, અને તે દેશનું એકમાત્ર શુદ્ધ તીર્થસ્થાન પણ છે. તેના વિશે એવું માનવામાં આવે છે કે, જે આત્માઓ અકાળે મૃત્યુ પામે છે અને પ્રેત યોનીમાં ભટકતા હોય છે તેઓ આ પિશાચમોચન તીર્થ પર ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ કર્યા પછી મુક્ત થાય છે. આ તીર્થ ગંગા નદીના પૃથ્વી પર આગમન પહેલાં અસ્તિત્વમાં હોવાનું પણ માનવામાં આવે છે.
આટલા મહત્વપૂર્ણ સ્થળને લઈને અહીંના મહંતે ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ અને પિંડદાનનો સંપૂર્ણ વિરોધ કર્યો છે અને તેમના પિશાચમોચન તીર્થ પર તેના પર પ્રતિબંધ પણ મૂક્યો છે. આ પાછળનું કારણ એ છે કે, ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ અને પિંડદાનથી કોઈ લાભ થતો નથી.
ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતાની નગરી કાશીને મોક્ષની નગરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે, ભગવાન શિવ ખુદ અહીં મૃત્યુ પામેલા દરેક વ્યક્તિને મુક્તિ આપે છે. જોકે, કાશીની બહાર અથવા કાશીમાં અકાળે મૃત્યુ પામેલા લોકોના મોક્ષ માટે કાશીના પિશાચમોચન કુંડમાં ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે, જે આખા વિશ્વમાં પિશાચમોચન તીર્થ પર જ કરવામાં આવે છે.
કાશીના પ્રાચીન પિશાચમોચન કુંડમાં કરવામાં આવતી ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ પૂર્વજોને ભૂતપ્રેતના દુ:ખો અને અકાળ મૃત્યુ થયા પછીની વ્યાધિઓથી મુક્તિ અપાવે છે, તેવું માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પિશાચમોચન તીર્થસ્થળ પર લોકોની મોટી ભીડ ઉમટી પડે છે. જોકે, આ વખતે, આ તીર્થસ્થળ પર ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
વારાણસીના પિશાચમોચન તીર્થના મહંત નીરજ પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, પિશાચમોચન તીર્થમાં શ્રાદ્ધ, તર્પણ, ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ, પિંડદાન અને નારાયણ બલી શ્રાદ્ધનું વિશેષ મહત્વ છે. આનો અર્થ એ છે કે પિતૃપક્ષના આ 15 દિવસોમાં આપણા પૂર્વજોને ભોજન અને પાણી અર્પણ કરવું અને તેમને આપણી સાથે રહેવા અને આશીર્વાદ આપવા માટે આહ્વાન કરવું.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તેમના આ તીર્થમાં ન તો ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે અને ન તો કોઈપણ પ્રકારની ઓનલાઈન પૂજા કરવામાં આવે છે. જ્યારથી ઓનલાઈન ચલણ વધ્યું છે, ત્યારથી તેમના તરફથી વિરોધ થયો છે. આ તો એવું થયું કે, ‘હું તમને ઓનલાઈન ભોજન મોકલી રહ્યો છું અને તમારે તે ઓનલાઈન ખાવું પડશે, જ્યારે કે શ્રાદ્ધ પોતાના હાથે જ કરવામાં આવતું હોય છે.
મહંતે જણાવ્યું કે, સમગ્ર પિશાચમોચન તીર્થ પર ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ ક્યારેક કેટલાક પુજારીઓ ગુપ્ત રીતે ઓનલાઈન પૂજા કરાવી આપે છે. ભક્તો પર ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ કરવા માટે દબાણ ન જ કરવું જોઈએ, તેના કારણે પુજારીઓ પણ આમ કરી શકશે નહીં.
પિતૃપક્ષના પ્રસંગે પિશાચમોચન તીર્થની મુલાકાત લેનારા ભક્તોએ પણ ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ પર પ્રતિબંધને વાજબી ઠેરવ્યો.
યશપાલ સિંહ (આઝમગઢ)એ કહ્યું કે, ‘જે કામ વ્યક્તિ પોતાના હાથે ધાર્મિક વિધિઓનું પાલન કરીને કરે છે તે આધ્યાત્મિક શાંતિ લાવી શકે છે. ઓનલાઈન પૂજાથી ક્યારેય માનસિક સંતોષ નથી થતું.’
પવન સિંહ (આઝમગઢ)એ કહ્યું કે, ‘પિંડદાન માટે વ્યક્તિગત હાજરી ફરજિયાત છે. ઓનલાઈન માધ્યમથી શ્રાદ્ધ કરવું અસંતોષકારક અને શિષ્ટાચારની વિરુદ્ધ છે.’
મંગલ સિંહ (ચંદૌલી)એ જણાવ્યું કે, ‘પૂજા પ્રક્રિયા આપણી શાશ્વત અને પ્રાચીન પરંપરાઓ અનુસાર થવી જોઈએ. આધુનિકતાના નામે ઓનલાઈન શ્રાદ્ધ જેવી પ્રથાઓ અયોગ્ય છે.’