હિંદુ ધર્મમાં, શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનો તહેવાર ભગવાન વિષ્ણુના આઠમા અવતાર ભગવાન કૃષ્ણના જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મ દ્વાપર યુગ દરમિયાન, ભાદ્રપદ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષ (અંધારા પખવાડિયા)ની અષ્ટમી તિથિએ, રોહિણી નક્ષત્ર હેઠળ મધ્યરાત્રિએ થયો હતો. તેથી, જન્માષ્ટમીની ઉજવણી કરતી વખતે અષ્ટમી તિથિ સાથે રોહિણી નક્ષત્રને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. જોકે, દર વર્ષે અષ્ટમી તિથિ અને રોહિણી નક્ષત્ર એક જ દિવસે આવે તે જરૂરી નથી. પરિણામે, આ વર્ષે પણ, 4 કે 5 સપ્ટેમ્બરે જન્માષ્ટમી ઉજવવી કે નહીં તે અંગે લોકોમાં મૂંઝવણ છે. ચાલો જાણીએ પંચાંગ અનુસાર ઉપવાસના પારણા કરવા માટે સાચી તારીખ, પૂજાનો સમય અને શુભ સમય.
પંચાંગ મુજબ, ભાદ્રપદ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિ 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ સવારે 2:25 વાગ્યે શરૂ થશે અને 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ રાત્રે 12:13 વાગ્યા સુધી રહેશે. ઉદયતિથિ અનુસાર, 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ દિવસભર અષ્ટમી તિથિ પ્રવર્તશે. રોહિણી નક્ષત્ર આ દિવસે રાત્રે 11:04 વાગ્યા સુધી પ્રવર્તશે.
ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મ મધ્યરાત્રિએ થયો હોવાનું માનવામાં આવતું હોવાથી, જન્માષ્ટમી પૂજા માટે રાત્રે અષ્ટમી તિથિની હાજરી મહત્વપૂર્ણ છે. આ ગણતરીના આધારે, 2026માં 4 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારના રોજ શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ઉજવવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
4 સપ્ટેમ્બરના રોજ, ભગવાન કૃષ્ણના જન્મોત્સવ દરમિયાન નક્ષત્ર અને યોગમાં ફેરફાર થશે. રોહિણી નક્ષત્ર સવારથી 11:04 વાગ્યા સુધી પ્રવર્તશે, ત્યારપછી મૃગશિરા નક્ષત્ર આવશે.
યોગની વાત કરીએ તો, હર્ષણ યોગ સવારથી બપોરે 3:44 વાગ્યા સુધી રહેશે. ત્યાર પછી, વજ્ર યોગ શરૂ થશે, જે 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ બપોરે 12:47 વાગ્યા સુધી ચાલશે. આમ, જન્માષ્ટમી મધ્યરાત્રિ પૂજા દરમિયાન મૃગશિરા નક્ષત્ર અને વજ્ર યોગ એક સાથે આવશે.
આ વર્ષે, જન્માષ્ટમી પર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ પૂજા માટે મધ્યરાત્રિ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમય હશે. પૂજા માટેનો શુભ સમય રાત્રે 11:57 વાગ્યાથી 12:43 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, બાળ ગોપાલની જન્મજયંતિ ઉજવવામાં આવશે, અને પૂજા વિધિ મુજબ કરી શકાય છે.
આ ઉપરાંત, બ્રહ્મ મુહૂર્ત સવારે 4:30 વાગ્યાથી 5:15 વાગ્યા સુધી રહેશે. વ્રત રાખનારા ભક્તો આ સમય દરમિયાન સ્નાન કરી શકે છે અને ઉપવાસનો સંકલ્પ લઇ શકે છે. અભિજીત મુહૂર્ત સવારે 11:55 વાગ્યાથી 12:45 વાગ્યા સુધી રહેશે. અમૃત કાળ રાત્રે 8:03 વાગ્યાથી 9:33 વાગ્યા સુધી રહેશે.
જન્માષ્ટમી ઉપવાસ રાખનારા ભક્તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ પછી ઉપવાસના પારણા કરી શકે છે. આ માટે રાત્રે 12:43 વાગ્યા પછી કરી શકાય છે. જોકે, સૂર્યોદય પછી ઉપવાસ તોડવાની પરંપરાઓમાં, ભક્તો 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ સૂર્યોદય પછી ઉપવાસના પારણા કરી શકે છે.
નોંધ: અહીં તમને જણાવી દઈએ કે, આપેલી માહિતી સામાન્ય માન્યતાઓ, જ્યોતિષ, કેલેન્ડર, ધાર્મિક ગ્રંથો વગેરે પર આધારિત છે.