કેન્દ્ર સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા બે નવી સૂચનાઓ બહાર પાડવામાં આવી છે. આ સૂચનામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે હવે દર મહિને રૂ. 21,000 સુધીનો પગાર મેળવતા તમામ કર્મચારીઓને અમુક ચોક્કસ શરતો હેઠળ બોનસ મળશે. નોકરીદાતાઓએ આ બોનસ ચૂકવવું જ પડશે.
બીજી બાજુ, દર મહિને રૂ. 21,000થી વધુ પગાર મેળવતા કર્મચારીઓ માટે આ બોનસ ફરજિયાત નથી. આનો અર્થ એ છે કે કંપનીઓ રૂ. 21,000થી વધુ પગાર મેળવતા કર્મચારીઓને બોનસ ચૂકવવા માટે બંધાયેલી નથી. ફક્ત રૂ. 21,000 સુધીનો પગાર મેળવતા કર્મચારીઓ જ આ બોનસનો લાભ મેળવી શકે છે.
નવા પગાર પંચના જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે, વેતન સંહિતા, 2019ની કલમ 26(1) અનુસાર, દર મહિને રૂ. 21,000થી ઓછો પગાર મેળવતા કર્મચારીઓને બોનસ મળી શકે છે, જો કે તેઓએ વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 30 દિવસ કામ કર્યું હોય.
પાત્ર કર્મચારીઓ માટે વાર્ષિક બોનસ તેમના પગારના ઓછામાં ઓછા 8.33 ટકા અને વધુમાં વધુ 20 ટકા હશે. આ બોનસની ગણતરી રૂ. 7,000 પ્રતિ માસ અથવા લાગુ લઘુત્તમ વેતન, જે પણ વધારે હોય તેના આધારે કરવામાં આવશે.
ધારો કે તમે દર મહિને રૂ. 15,000 કમાઓ છો પરંતુ એવા રાજ્યમાં કામ કરો છો જ્યાં તમારા કામ માટે લઘુત્તમ વેતન રૂ. 10,000 છે. નવા શ્રમ કાયદા હેઠળ, બોનસની ગણતરી રૂ. 10,000ના આધારે જ કરવામાં આવશે.
હવે, જો આ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને બોનસની ગણતરી કરવામાં આવે તો…
વાર્ષિક બોનસ-(લઘુત્તમ પગાર અથવા રૂ. 7,000)× 8.33 ટકા× 12 (એક વર્ષ) લાગુ પડશે. ચાલો ઉદાહરણનો ઉપયોગ કરીને સમજીએ કે કેટલું બોનસની મળશે.
ધારો કે કર્મચારીનો લઘુત્તમ પગાર રૂ. 12,000 છે, એટલે કે તે રૂ. 7,000ના મૂળ પગાર કરતાં વધી જાય, તો કર્મચારીનો વાર્ષિક બોનસ આ પ્રમાણે હશે: રૂ. 12,000× 8.33 ટકા× 12= રૂ. 11,995
આનો અર્થ એ થયો કે રૂ. 12,000નો લઘુત્તમ પગાર ધરાવતા કર્મચારીઓને ઓછામાં ઓછું રૂ. 11,995નું વાર્ષિક બોનસ મળશે.
વેતન સંહિતા, 2019ની કલમ 39(1) અનુસાર, કર્મચારીઓને ચૂકવવામાં આવતા બધા બોનસ એકાઉન્ટિંગ વર્ષના અંતના 8 મહિનાની અંદર તેમના બેંક ખાતામાં જમા કરીને ચૂકવવા આવશ્યક છે. જો નોકરીદાતા પૂરતા કારણો દર્શાવીને સમય વધારવા માટે અરજી કરે તો આ સમયગાળો બે વર્ષ સુધી લંબાવી શકાય છે. બોનસ ચુકવણી અધિનિયમ, 1965ની કલમ 19, એકાઉન્ટિંગ વર્ષના અંતથી 8 મહિનાની સમયમર્યાદા પણ નક્કી કરે છે.