કોંગ્રેસે BRICS સમિટ અંગે સરકારની ટીકા કરી છે, જોકે પાર્ટીમાં આંતરિક મતભેદો પણ સામે આવ્યા છે. મુખ્યત્વે કોંગ્રેસે નક્કર લાભો, વિદેશ નીતિ (ખાસ કરીને ચીન અને પશ્ચિમ એશિયાના સંદર્ભમાં), રાજદ્વારી ભૂમિકાઓ અને આયોજનના અમુક પાસાઓ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. ભૂતપૂર્વ નાણામંત્રી પી. ચિદમ્બરમે કહ્યું કે છેલ્લી બે-ત્રણ BRICS સમિટમાંથી કોઈ નક્કર પરિણામો કે લાભ મળ્યા નથી. ભારત BRICS, SCO, G20 અને QUADનો સભ્ય છે, પરંતુ તેનાથી દેશને શું મળ્યું છે? તે સ્પષ્ટ નથી. અગાઉની સમિટમાં નક્કર લાભો મળ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરની સમિટમાં તે મળ્યા નથી. જોકે, ભાજપે આ વલણને નારાજ ફુફાવાળી માનસિકતા ગણાવીને ફગાવી દીધું હતું અને દાવો કર્યો હતો કે કોંગ્રેસ ભારતની પ્રગતિ પચાવી શકતી નથી.
કોંગ્રેસના વિદેશ બાબતોના વિભાગના વડા સલમાન ખુર્શીદે જણાવ્યું હતું કે ભારતને તેના ઐતિહાસિક રાજદ્વારી કદ અને સ્થાનને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે BRICSની અધ્યક્ષતાનો લાભ લેવો જોઈએ. પાર્ટીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે પશ્ચિમ એશિયાની કટોકટીમાં સરકારની ભૂમિકા મર્યાદિત હતી. ઈરાન (BRICS સભ્ય) પરના હુમલાઓ અંગે કથિત સમર્થન અથવા મૌન સંમતિ હોવાની છાપ ઊભી થઈ હતી. દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા સભ્યોને પૂરતો ટેકો ન મળ્યો. જાહેરાતોની સાથે નક્કર પગલાં પણ લેવાવા જોઈએ.
તેમણે નૈતિક નેતૃત્વ, વ્યૂહાત્મક સ્પષ્ટતા, ‘કન્ટિજન્ટ રિઝર્વ એરેન્જમેન્ટ’નો અમલ, સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરવા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી બેઠક માટે સમર્થન એકત્રિત કરવાની હાકલ કરી હતી.
કોંગ્રેસે મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાત, સરહદી વિવાદો (લદ્દાખ, અરુણાચલ), ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં ચીનની કથિત ભૂમિકા અને ચીન સાથે વધતી જતા વેપાર ખાધ (આશરે $112 બિલિયન) અંગે મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા. તેમણે એવો પણ તર્ક આપ્યો હતો કે સરહદ પર છૂટછાટો આપવામાં આવી અને આર્થિક નિર્ભરતા ખતરનાક છે. કોંગ્રેસનું વધુમાં માનવું છે કે વડાપ્રધાને સ્પષ્ટપણે માંગ કરવી જોઈએ કે ચીન કબજે કરેલા વિસ્તારો ખાલી કરે.
કોંગ્રેસે (રાહુલ ગાંધી સહિત) વિદેશી મહેમાનોને માત્ર શાકાહારી ભોજન પીરસવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. પાર્ટીએ ઝૂંપડપટ્ટીઓને લીલા પડદા પાછળ છુપાવવાની પણ ટીકા કરી હતી. પહેલગામ ઘટનાની નિંદા (ખાસ કરીને ગુનેગારોના નામ જાહેર ન કરવા બદલ) અને ‘બાંડુંગ સ્પિરિટ’ (નેહરુ યુગ સાથે સંકળાયેલી છે) ના સંદર્ભો અંગેની ટીકાઓના જવાબમાં કોંગ્રેસે કટાક્ષપૂર્ણ વલણ અપનાવ્યું અને નેહરુની નોંધો (notes) રજૂ કરી.
જોકે, ચિદમ્બરમના નિવેદનનો જવાબ આપતા શશિ થરૂરે જણાવ્યું હતું કે BRICS સમિટનું આયોજન કરવું એ ખૂબ જ ગૌરવની બાબત છે અને તે ભારતની રાજદ્વારી ક્ષમતાની વાત છે; BRICS વૈશ્વિક વસ્તીના વિશાળ હિસ્સા અને વિશ્વના GDPના મોટા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ભાજપે આને કોંગ્રેસ દ્વારા પોતાની જ પોલ ખોલવાની ઘટના ગણાવી.
કુલ મળીને, કોંગ્રેસ BRICSને ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ના મંચ તરીકે સ્વીકારે છે અને યાદ અપાવે છે કે ‘ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક’નો પ્રસ્તાવ મનમોહન સિંહના કાર્યકાળ દરમિયાન આવ્યો હતો; પરંતુ વર્તમાન સરકાર પર આરોપ છે કે તે આને વ્યૂહાત્મક રીતે ઉપયોગ કરી રહી નથી અને ચીન તથા પશ્ચિમ એશિયા અંગેની નીતિઓમાં નબળી દેખાઇ રહી છે. બીજી તરફ, ભાજપ કોંગ્રેસ પર નકારાત્મકતા ફેલાવવાનો અને ભારતની વધતી જતી વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાને સ્વીકારી ન શકવાનો આરોપ લગાવે છે.