નોકરી છોડીને પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવો એ બહારથી જેટલું રોમાંચક હોઈ શકે છે તેટલું જ અંદરથી મુશ્કેલભર્યું પણ હોઈ શકે છે. દર મહિને આવતી નિશ્ચિત માસિક આવક અચાનક બંધ થઈ જાય છે, તેની જગ્યા અનિશ્ચિતતા લઇ લે છે. પુણે સ્થિત ટેક ઉદ્યોગસાહસિક ખ્યાતિ ઠાકુરે હવે આ સફરનો પોતાનો અનુભવ શેર કર્યો છે.
ખ્યાતિએ સારી નોકરી અને લગભગ રૂ. 75 લાખનો પગાર છોડીને પોતાનું સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કર્યું. ફેબ્રુઆરી 2025માં, તેણે Fridayy નામનું એક AI ઉત્પાદન બનાવ્યું. ધ્યેય નાના વ્યવસાયોને ઓનલાઈન કામગીરીને સરળ બનાવવામાં મદદ કરવાનો હતો. પરંતુ તેને કદાચ ખ્યાલ ન હતો કે AI ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન તેના પ્રથમ ઉત્પાદન માટે સૌથી મોટો પડકાર ઉભો કરશે. ખ્યાતિના મતે, માત્ર 30 દિવસમાં, તેનું બનાવેલું પ્રોડક્ટ લગભગ બેકાર થઇ ગયું, અને ગ્રાહકો ઝડપથી દૂર થવા લાગ્યા. ત્યારપછી શરુ થઇ અસલી પરીક્ષા, ખ્યાતિએ માત્ર એક નવું ઉત્પાદન બનાવવું જ નહીં, પણ કંપનીને કઈ દિશામાં લઈ જવી તે પણ નક્કી કરવાનું હતું.
ખ્યાતિ ઠાકુર પાસે મજબૂત ટેક પૃષ્ઠભૂમિ છે. તેણે USની યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયામાંથી કોમ્પ્યુટર સાયન્સમાં માસ્ટર ડિગ્રી મેળવી. ત્યારપછી, તેણે સોફ્ટવેર એન્જિનિયર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. પુણેમાં રહેતી ખ્યાતિએ 2018થી 2025 સુધી વિવિધ મોટી કંપનીઓમાં કામ કર્યું. તેણે 2022થી 2025 સુધી ઇન્સ્પિરિટમાં સિનિયર સોફ્ટવેર એન્જિનિયર તરીકે પણ સેવા આપી. સારી નોકરી, નિશ્ચિત પગાર અને સુરક્ષિત કારકિર્દી હોવા છતાં, તેણે પોતાનું કંઈક બનાવવાનું નક્કી કર્યું. અહીંથી તેના જીવનમાં એક નવો વળાંક આવ્યો. તેણે નોકરી છોડી દીધી અને સ્ટાર્ટઅપની દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો, તેની પોતાની કંપની, Fridayyની સ્થાપના કરી.
Fridayyનો વિચાર એકદમ સરળ હતો. ખ્યાતિ નાના વ્યવસાયોને એક એવું સાધન પૂરું પાડવા માંગતી હતી જે AIનો ઉપયોગ કરીને ઓનલાઈન કામગીરીને સરળ બનાવે. તેના ઉત્પાદન સાથે, નાના વ્યવસાયો ઓનલાઈન સ્ટોર્સ બનાવી શકે છે, પ્રોડક્ટ કેટલોગ બનાવી શકે છે અને માર્કેટિંગ સામગ્રી બનાવી શકે છે. ધ્યેય વિવિધ ઓનલાઈન માર્કેટપ્લેસ પર માલ વેચવા માટે AIનો ઉપયોગ કરવાનો પણ હતો. આનો અર્થ એ થયો કે નાના વ્યવસાયો માટે બહુવિધ લોકો અથવા એજન્સીઓની જરૂર પડે તેવા કાર્યને એક જ AI ટૂલ દ્વારા સરળ બનાવવામાં આવ્યું. શરૂઆતમાં, આ વિચાર કામ કરતો લાગતો હતો. ગ્રાહકો આવ્યા, અને કંપની વધવા લાગી. જોકે, ટેકની દુનિયામાં પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી બદલાય છે.
ખ્યાતિએ પોતાની લિંક્ડઇન પોસ્ટમાં જણાવ્યું કે તેના પહેલા ઉત્પાદન માટે સૌથી મોટો આંચકો AIની ઝડપથી વિકસતી દુનિયાથી આવ્યો હતો. તેના મતે, ChatGPT અને Google AIમાં થયેલા ફેરફારોએ તેના ઉત્પાદનને માત્ર 30 દિવસમાં ગ્રાહકો માટે ઓછું સુસંગત બનાવ્યું. પરિણામે, તેના બધા ગ્રાહકો ચાલ્યા ગયા. આ એક નવા સ્ટાર્ટઅપ માટે એક મોટો ફટકો હતો. જો ગ્રાહકો એવી પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દે જે કંપનીના ભવિષ્યનો પાયો બની શકે, તો સમગ્ર બિઝનેસ મોડેલ પર પ્રશ્નાર્થ ઊભો થાય છે. ખ્યાતિ પાસે હવે બે વિકલ્પો હતા, તેના પ્રયાસને છોડી દેવો અથવા નવેસરથી શરૂઆત કરો. તેણે બીજો રસ્તો પસંદ કર્યો.
ઉત્પાદન નિષ્ફળ ગયા પછી કંપનીને નવી દિશા આપવી સરળ નહોતી. ખ્યાતિના મતે, સાચો રસ્તો શોધવામાં તેને લગભગ 7 મહિના લાગ્યા. તે ફક્ત એક નવો વિચાર લાવવા વિશે નહોતું. તેને સમજવું પડ્યું કે બજારને ખરેખર શું જોઈએ છે, ગ્રાહકો કઈ સમસ્યાઓ માટે પૈસા ચૂકવવા તૈયાર છે અને કંપની તેના મર્યાદિત સંસાધનોથી શું બનાવી શકે છે. કદાચ આ 7 મહિના દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર ધીરજ જાળવવાનો હતો. કારણકે સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોજિંદો ખર્ચ થતો રહે છે, જ્યારે જરૂરી નથી કે નવી પ્રોડક્ટ તરત જ નવી આવક ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ કરે.
ખ્યાતિની વાર્તા અહીં જ પૂરી થઈ ન હતી. તેણે જણાવ્યું કે યોગ્ય દિશા મળ્યા પછી પણ, ખરેખર ઉપયોગી કંઈક બનાવવામાં બીજા 9 મહિના લાગ્યા. આનો અર્થ એ છે કે નવો રસ્તો શોધવામાં ફક્ત 7 મહિના અને તે જ રીતે ઉપયોગી ઉત્પાદન બનાવવામાં લગભગ 9 મહિના લાગ્યા. એકંદરે, આ યાત્રા 16 મહિનાની સખત મહેનતમાં ફેરવાઈ ગઈ. આ સમય દરમિયાન, કંપનીના પૈસા પણ ઝડપથી ખાલી થઈ ગયા. હવે, ખ્યાતિ કહે છે કે કંપનીને બજારમાં ઉભી રાખવા માટે તેની પાસે ખૂબ જ ઓછા પૈસા રહ્યા છે.
નવું ઉત્પાદન બનાવ્યા પછી પણ, સમસ્યાઓનો અંત આવ્યો નહીં. ખ્યાતિ કહે છે કે B2B વેચાણ ચક્ર લગભગ 3 થી 4 મહિના લાંબો છે. આનો અર્થ એ છે કે ગ્રાહક તરીકે કંપનીને હસ્તગત કર્યા પછી પણ, સોદો પૂર્ણ થવામાં અને પૈસા આવવામાં ઘણો સમય લાગી શકે છે. સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે, કારણ કે તેમને કર્મચારીઓ, ટેકનોલોજી અને અન્ય ખર્ચાઓ માટે સતત પૈસાની જરૂર હોય છે. ખ્યાતિ હવે એવા રોકાણકારો શોધી રહી છે જે તેમના વિચાર અને નવા બિઝનેસ મોડેલને સમજે અને કંપનીમાં રોકાણ કરવા તૈયાર હોય.
પોતાનો અનુભવ શેર કરતાં ખ્યાતિએ નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ શરુ કરનારાઓને કેટલીક પ્રામાણિક સલાહ આપી. તેણે કહ્યું કે, નવો વ્યવસાય શરૂ કરતી વખતે ઘણા દિવસે એવો અહેસાસ થાય કે, તેઓએ દર મહિને મળનારા પગારને છોડી દેવાની ભૂલ કેમ કરી. તેમના મતે, વ્યવસાયમાં એ દરેક વસ્તુ ખોટી હોય શકે છે કે જેની તમે કલ્પના કરી કે આ ખોટી છે. તેથી, કંઈક નવું શરૂ કરતા પહેલા પોતે જાતે મજબૂત આત્મવિશ્વાસ રાખવો ખુબ જરૂરી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, લોકો ઘણીવાર કહે છે કે યોગ્ય સમયે કોઈ કામને છોડી દેવું એ સમજદારી છે. પરંતુ સ્ટાર્ટઅપમાં, તમને ક્યારેય એ ખબર નથી હોતી કે ક્યારે અટકી જવું અને ક્યારે છેલ્લે સુધી કોશિશ કરતા રહેવું.
આટલા લાંબા સંઘર્ષ છતાં, ખ્યાતિને તેના નિર્ણયનો અફસોસ નથી. તે કહે છે કે જો કાલે તેનું સ્ટાર્ટઅપ તૂટી પણ જાય તો તેને ખુશી થશે કે તેણે તેની અંદર પોતાનો જીવ રેડી દીધો હતો. આ યાત્રાએ તેને એવી ઘણી વસ્તુઓ શીખવી, જે કોઈ નોકરી ન શીખવી શકે. તેણે એક પ્રોડક્ટ બનાવ્યું, લોકો માટે રોજગારની તકો ઉભી કરી, અને એ સમજી કે કોઈ વ્યવસાયને શૂન્યમાંથી ઉભો કરવા માટે અસલી મુશ્કેલી શું હોય છે. તેની વાર્તાની ખાસ વાત એ છે કે, સફળતાની ચમક કરતાં નિષ્ફળતા પછી ફરીથી પાછા ઉભા માટે કેટલો સંઘર્ષ કરવો પડે છે.