જો તમે તમારા ઘરની નજીકના મેડિકલ સ્ટોર પર એન્ટિબાયોટિક્સ અથવા કફ સિરપ ખરીદવા જાઓ છો, તો તમારે ટૂંક સમયમાં CCTV કેમેરાની નજર હેઠળ આવું કરવું પડી શકે છે. ભારતની ટોચની દવા સલાહકાર સંસ્થાએ દેશભરની દરેક કેમિસ્ટ દુકાન પર CCTV કેમેરા ફરજિયાત બનાવવાની ભલામણ કરી છે. સરકાર દાવો કરે છે કે આનો હેતુ નશાયુક્ત દવાઓના ગેરકાયદેસર વેચાણને રોકવાનો છે, પરંતુ આ નિર્ણયથી દેશના નાના કેમિસ્ટ ચિંતામાં મુકાયા છે.
ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB)એ 27 ઓગસ્ટના રોજ યોજાયેલી તેની બેઠકમાં આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. બોર્ડે વેચાણ બિંદુઓ પર CCTV કેમેરા લગાવવાની અને સપ્લાય ચેઇનમાં નાર્કોટિક અને સાયકોટ્રોપિક (NDPS) દવાઓના દરેક પૈસાનો રેકોર્ડ જાળવવાની ભલામણ કરી હતી. હવે, આ પ્રસ્તાવ અંતિમ મંજૂરી અને અમલીકરણ માટે ડ્રગ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઇન્ડિયા (DCGI), ડૉ. રાજીવ સિંહ રઘુવંશી સમક્ષ છે.
કેમેસ્ટિક દુકાનો પર કેમેરાથી દેખરેખ રાખવાનો વિચાર નવો નથી. ડ્રગ કંટ્રોલ અધિકારીઓ લાંબા સમયથી ચિંતિત છે કે નાર્કોટિક પેઇનકિલર્સ અને વ્યસનકારક કફ સિરપ કાયદેસર સપ્લાય ચેઇનમાંથી પસાર થઈને ગેરકાયદેસર બજારમાં પહોંચી રહ્યા છે.
નેશનલ કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ (NCPCR)એ બાળકોમાં માદક દ્રવ્યોના વ્યસનને રોકવા માટે કડક દેખરેખ રાખવાની પણ હાકલ કરી છે. સરકાર માને છે કે CCTV ફૂટેજ ડિજિટલ રેકોર્ડ બનાવશે, જેનાથી ઓળખવું સરળ બનશે કે કયા દુકાનદારો ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના નશાયુક્ત દવાઓ વેચી રહ્યા છે.
આ સરકારી દરખાસ્તથી દેશભરના કેમિસ્ટોમાં ગુસ્સો ફેલાયેલો છે. દેશની સૌથી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ સંસ્થા, જે 15 લાખથી વધુ સભ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેણે 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ આરોગ્ય સચિવ પુણ્ય સલિલા શ્રીવાસ્તવને એક તાત્કાલિક આવશ્યક પત્ર લખ્યો હતો.
ફાર્મસીઓનું કહેવું છે કે 6 થી 8 કેમેરા, એક DVR/NVR સિસ્ટમ, હાર્ડ ડિસ્ક સ્ટોરેજ, વાયરિંગ, ઇન્ટરનેટ અને જાળવણી સ્થાપિત કરવા માટે પ્રતિ સ્ટોર રૂ. 50,000 થી રૂ. 100,000 સુધીનો મોટો ખર્ચ થશે. પાતળા માર્જિન પર કામ કરતા નાના રિટેલરો માટે આ રકમ અત્યંત મુશ્કેલ છે.
તેમનું કહેવું છે કે, ગ્રામીણ અને દૂરના વિસ્તારોમાં વારંવાર વીજળી કાપ અને ખરાબ ઇન્ટરનેટ નેટવર્કની સ્થિતિ રહે છે. 24 કલાક સતત રેકોર્ડિંગ તકનીકી રીતે અશક્ય છે.
જ્યારે મોટી કોર્પોરેટ ફાર્મસી બ્રાન્ડ્સને આ ખર્ચ પરવડી શકે છે, ત્યારે ‘હેલ્થ ફોર ઓલ’ અભિયાન દરમિયાન ગામડાઓ અને નાના શહેરોમાં સેવા આપતા નાના કેમિસ્ટો ખુબ જ કંગાળ હાલતમાં થઇ જશે.
તમિલનાડુ કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ્સ એસોસિએશન (TNCDA)ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ રામચંદ્રન મન્નારગુડી અને અન્ય રિટેલ ફાર્મસી વિક્રેતાઓ દલીલ કરે છે કે, કેમેરા પ્રિસ્ક્રિપ્શન અસલી છે કે નકલી તે ચકાસી શકતા નથી, કારણ કે આ માહિતી બિલિંગ રજિસ્ટરમાં પહેલાથી જ નોંધવામાં આવે છે.
દુકાનદારોએ માંગ કરી છે કે, સરકાર તાત્કાલિક આ નિયમ પાછો ખેંચે અથવા ગ્રામીણ દુકાનદારોને સંપૂર્ણ સબસિડી આપે. તેઓ સૂચન કરે છે કે રિટેલરો પર નિયમો લાદવાને બદલે, સરકારે નશાના વેપારને ખરેખર કાબુમાં લેવા માટે દવા ફેક્ટરીઓમાંથી સીધી ‘ટ્રેક એન્ડ ટ્રેસ’ સિસ્ટમ લાગુ કરવી જોઈએ.