આજકાલ, ઘણા લોકો ઘર બનાવવા, વ્યવસાય શરૂ કરવા અથવા તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે લોન લે છે. જો કે, ક્યારેક એવી પરિસ્થિતિઓ ઉભી થાય છે કે, તેઓ સમયસર લોન ચૂકવી શકતા નથી. એવામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ બને છે કે, શું લોન ન ચૂકવવાથી જેલ થઈ શકે છે? પટિયાલા કોર્ટના વકીલ મહમૂદ આલમ સમજાવે છે કે, જો તમે કોઈ વાસ્તવિક કારણસર લોન ચૂકવી શકતા નથી, જેમ કે તમે તમારી નોકરી ગુમાવવી છે, તમને વ્યવસાયમાં નુકસાન થયું છે, અથવા તમે કોઈ બીમારીનો ભોગ બની ગયા છો, તો તે મામલો સિવિલ માનવામાં આવે છે, ફોજદારી નહીં. આનો અર્થ એ છે કે તે નાણાકીય વિવાદ છે, ગુનો નથી.
મહેમૂદ આલમ સમજાવે છે કે, આવી પરિસ્થિતિમાં, બેંક અથવા ફાઇનાન્સ કંપની તમારી સામે કોર્ટમાં કેસ દાખલ કરી શકે છે, પરંતુ તેમનો હેતુ તમને જેલમાં મોકલવાનો નથી. તેઓ તેમના પૈસા વસૂલવા માટે કાનૂની માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમ કે તમારી મિલકત જપ્ત કરવી અથવા હપ્તામાં પૈસા વસૂલવા. જો તમે છેતરપિંડી કરી નથી, તો ફક્ત લોન ન ચૂકવવાને કારણે તમને જેલ થતી નથી. બીજી બાજુ, જો તમે લોન લેતી વખતે ખોટી માહિતી આપી હોય, ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કર્યા હોય, અથવા તમારી આવક વિશે ખોટું બોલ્યા હોય, તો તેને છેતરપિંડી ગણવામાં આવે છે. આ કિસ્સામાં, કેસ સિવિલથી ફોજદારી સુધી વધે છે. આ પરિસ્થિતિમાં, બેંક પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે, અને જો દોષિત ઠરે છે, તો તમને કેદની સજા થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત બીજો એક શબ્દ પણ હોય છે, વિલફુલ ડિફોલ્ટર, જેનો અર્થ એવી વ્યક્તિ થાય છે જે જાણી જોઈને લોન ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય છે. ધારો કે તમારી પાસે પૈસા છે, પરંતુ તમે જાણી જોઈને લોન ચૂકવતા નથી, તમારી સંપત્તિ છુપાવી રહ્યા છો, અથવા બેંકથી બચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છો. આ પણ એક ગંભીર બાબત હોઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં તમારી સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. વકીલના મતે, કાયદામાં દેખીતો તફાવત રાખવામાં આવ્યો છે, તમારી પાસે પૈસા ન હોવા પર સિવિલ કાયદો લાગુ પડે છે અને તેમાં જેલ નથી થતી. જ્યારે બીજી બાજુ, લોનની ઇરાદાપૂર્વક ચૂકવણી ન કરવી અથવા છેતરપિંડી કરવી એ ફોજદારી ગુનો બને છે, જેના પરિણામે જેલ થઈ શકે છે.
ભારતમાં, બેંકો પાસે પૈસા વસૂલવા માટે ઘણી સત્તાઓ છે. તેઓ તમારી મિલકત જપ્ત કરી શકે છે, નોટિસ મોકલી શકે છે અને કોર્ટનો આશ્રય પણ લઈ શકે છે. પરંતુ કોઈને ફક્ત ચૂકવણી ન કરી શકવા બદલ જેલમાં મોકલવું કાયદાની વિરુદ્ધ છે. તેથી, જો તમે કોઈ મુશ્કેલીમાં છો અને તમારી લોન ચૂકવી શકતા નથી, તો તમારી બેંક સાથે વાત કરવી એ શ્રેષ્ઠ પગલું છે. કેટલીકવાર, બેંકો તમને સમય આપી શકે છે, તમારો EMI ઘટાડી શકે છે અથવા નવી ચુકવણી યોજના સેટ કરી શકે છે.
એકંદરે, લોન ન ચૂકવવી એ હંમેશા ગુનો નથી બનતો. જો તમારા ઇરાદા સારા હોય અને તમે નિષ્ઠાપૂર્વક પ્રયાસ કરી રહ્યા હોવ, તો તમને જેલ થશે નહીં. જો કે, જો તમે છેતરપિંડી કરી હોય અથવા જાણી જોઈને ચુકવણી ન કરી રહ્યા હોવ, તો તમને કાનૂની કાર્યવાહી અને જેલ બંનેનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેથી, સૌથી સલામત રસ્તો એ છે કે, હંમેશા સચોટ માહિતી પૂરી પાડવી, સમજદારીપૂર્વક લોન લેવી અને તેની સમયસર ચુકવણી કરવી.