અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન યુદ્ધ પર ફરીથી U-Turn લીધો છે. અમેરિકાએ ઈરાન પરનો હુમલો અટકાવી દીધો છે. અમેરિકાએ રશિયન તેલની ખરીદી પર રાહત આપવાનું પણ વચન આપ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થયા પછી, અમેરિકાએ પ્રતિબંધિત રશિયન તેલની ખરીદી માટે 30 દિવસ માટે છૂટ આપવાનું લંબાવ્યું હતું. આ છૂટ, જે 16 મે, 2026ના રોજ સમાપ્ત થવાની હતી, તે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત વધારાને પગલે, સપ્લાય ચેઇન જાળવવા માટે રશિયન તેલ પરના પ્રતિબંધો હળવા કરવામાં આવ્યા છે.
યુક્રેન યુદ્ધની શરૂઆતથી, અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ રશિયન તેલ નિકાસ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા સંકટને દૂર કરવા માટે ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે આ પ્રતિબંધ હળવા કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમાચાર ભારત માટે મોટી રાહત છે, કારણ કે રશિયા ભારતનો ક્રૂડ ઓઇલનો સૌથી મોટો આયાતકાર છે. ભારત રશિયા પાસેથી દરરોજ 1.9 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે. અમેરિકાની છૂટની જાહેરાત પહેલા જ ભારતે જાહેરાત કરી હતી કે, તે રશિયન તેલની આયાત બંધ નહીં કરે. તેથી, અમેરિકા તરફથી મળેલી આ વધારાની રાહત ભારત માટે કંઈક અંશે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ એક પત્રકાર પરિષદમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી પર અમેરિકાના પ્રતિબંધો અને તેની છૂટની કોઈ અસર પડશે નહીં. ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો મુજબ તેલ ખરીદતું રહેશે. હવે ચાલો સમજીએ કે, રશિયન તેલ ભારત માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ કેમ છે. રશિયાનું તેલ, જેના કારણે અમેરિકાએ ભારત પર 25 ટકા ટેરિફ લાદ્યો, તે તેલ ભારત માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ કેમ છે?
2022માં યુક્રેન સાથે રશિયાનું યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી, ભારતની તેલ આયાતમાં રશિયન તેલનો હિસ્સો 40 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. કેપ્લરના ડેટા અનુસાર, ભારતે મે 2026માં રશિયા પાસેથી દરરોજ 1.9 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલ ખરીદ્યું હતું.
રશિયાથી તેલની આયાત કરવી સરળ છે, ઓછી કિંમત અને શિપિંગ ખર્ચ સાથે. ભારતને અગાઉ રશિયન તેલ પર પ્રતિ બેરલ 5 થી 10 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ મળતું હતું, પરંતુ ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી રશિયન તેલની માંગમાં વધારો થવાને કારણે આ ડિસ્કાઉન્ટ હવે સમાપ્ત થઈ ગયું છે. રશિયા ભારત માટે લાંબા સમયથી ચાલતું અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે.
ભારતીય રિફાઇનરીઓ રશિયન તેલને રિફાઇન કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. રશિયાનું ભારે અને ઉચ્ચ સલ્ફરવાળું તેલ સરળતાથી અને ઓછા ખર્ચે અસરકારક રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે, જે ભારત માટે એક વ્યવહારુ વિકલ્પ બનાવે છે.
સૌથી અગત્યનું, રશિયન તેલ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતું નથી, જે સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપના જોખમને દૂર કરે છે. રશિયામાંથી ક્રૂડ ઓઇલ બાલ્ટિક સમુદ્ર અને કાળા સમુદ્રમાં રશિયન બંદરો પર લોડ કરવામાં આવે છે, પછી સુએઝ નહેર અને લાલ સમુદ્રના રસ્તે, પછી હિંદ મહાસાગર થઈને ભારત પહોંચે છે, આ રસ્તેથી રશિયન તેલના શિપમેન્ટને ભારતમાં પહોંચવામાં 25 થી 30 દિવસ લાગે છે.