આજકાલ સ્માર્ટફોન લોકોના જીવનનો એક અભિન્ન ભાગ બની ગયા છે. પરંતુ, એક નવો ટ્રેન્ડ ઝડપથી ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે. ખાસ કરીને Gen Z (18 થી 30 વર્ષની વયના) ઘણા ઘણા યુવાનો સ્માર્ટફોનથી દૂર જઈ રહ્યા છે અને જૂના જમાનાના ફીચર ફોન એટલે કે ડંબ ફોનનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરી રહ્યા છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ સોશિયલ મીડિયા અને સતત સ્ક્રીન પર પરય વિતાવાતો સમય ગણાવવામાં આવે છે.
ફીચર ફોન એવા ફોન છે, જેમાં માત્ર આવશ્યક ફીચર હોય છે. તેમાં વપરાશકર્તાઓ કૉલ કરી શકે છે અને SMS મોકલી શકે છે, અને કેટલાક મોડેલોમાં બેઝિક કેમેરા અથવા FM રેડિયો પણ મળે છે. પરંતુ, તેમાં Instagram, TikTok અને Facebook જેવી એપ્લિકેશનો નથી હોતા, અથવા ફક્ત ખૂબ જ મર્યાદિત ઇન્ટરનેટ ફીચર પ્રદાન કરે છે. આ જ કારણ છે કે, તેમને ડિજિટલ દુનિયાથી પાછળ હટવાની એક સરળ રીત તરીકે જોવામાં આવે છે.
અહેવાલો અનુસાર, ઘણા યુવાનો જાણીજોઇને આ ફોન ખરીદી રહ્યા છે જેથી સતત નોટિફિકેશન તપાસવાની આદત ઓછી થાય, સોશિયલ મીડિયા પર ઓછો સમય વિતાવે અને વાસ્તવિક જીવનની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકાય. કેટલાક તો આને ડિજિટલ ડિટોક્સનો ભાગ પણ માને છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સોશિયલ મીડિયાના સતત ઉપયોગથી તણાવ, ચિંતા અને ધ્યાન ભટકવાની સમસ્યા વધી શકે છે. એવામાં કેટલાક યુવાનો તેમના સ્ક્રીન સમયને ઘટાડવા માટે પહેલ કરી રહ્યા છે. તેઓ માને છે કે સાદા ફોનનો ઉપયોગ કરવાથી તેઓ મિત્રો અને પરિવાર સાથે વધુ સમય વિતાવી શકે છે, જ્યારે સતત ઑનલાઇન રહેવાના દબાણ પણ ઓછું થઇ જાય છે.
આ ટ્રેન્ડને જોતા, ઘણી કંપનીઓ પણનવા પ્રકારના ફીચર ફોન લોન્ચ કરી રહી છે. કેટલાક ફોન એવા છે, જેમાં કોલ, મેસેજિંગ, મેપ્સ અને QR કોડ સ્કેનિંગ જેવી આવશ્યક સુવિધા પ્રદાન કરે છે, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા એપ્લિકેશનો અને વેબ બ્રાઉઝર્સને બ્લોક કરવામાં આવ્યા છે. તેનો હેતુ લોકોને જરૂરી ડિજિટલ સુવિધા પ્રદાન કરવાનો છે, પરંતુ અંતહિમ સ્ક્રોલિંગ વિના.
દરેક પોતાનો સ્માર્ટફોન સંપૂર્ણપણે છોડી શકતા નથી. આજે, UPI ચૂકવણીઓ, બેંકિંગ અને ઓફિસ એપ્લિકેશનોથી લઈને કેબ બુકિંગ અને વિવિધ સરકારી સેવાઓ સુધીની સેવાઓ સ્માર્ટફોન પર નિર્ભર છે. એટલે, ઘણા લોકો મધ્યમ-ગ્રાઉન્ડ અભિગમ અપનાવી રહ્યા છે: તેઓ ઘર અથવા ઓફિસ ઉપયોગ માટે સ્માર્ટફોન રાખે છે પરંતુ સ્ક્રીન સમય ઘટાડવા માટે રજાઓ, સપ્તાહના અંતે અથવા સાંજે ફીચર ફોન પર ઉપયોગ કરે છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, સોશિયલ મીડિયાથી દૂર રહેવાનો આ ટ્રેન્ડ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે. ઘણા યુવાનો તેમના ડમ્બ ફોન ચેલેન્જ અને ડિજિટલ ડિટોક્સ અનુભવો ઓનલાઈન શેર કરી રહ્યા છે. તેનાથી અન્ય લોકો પણ આ પ્રકારના ન પ્રયોગો કરવા પ્રેરિત થઇ રહ્યા છે.
એકંદરે, આ ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે કે નવી પેઢી ફક્ત નવી ટેકનોલોજી અપનાવવા પર જ નહીં, પરંતુ એ નક્કી કરવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે કે તકનીકનો ઉપયોગ કેટલો અને કેવી રીતે કરવામાં આવે. સ્માર્ટફોન ચોક્કસપણે ખતમ થવાના નથી, પરંતુ કેટલાક યુવાનો માટે, ઓછી સુવિધાઓ ધરાવતો ફોન વધુ શાંતિપૂર્ણ અને આકર્ષક વિકલ્પ બની રહ્યો છે.