વિશ્વમાં પૈસા લીધા વગર ‘ઓવરટાઈમ’ કામ કરનારા કામદારો ભારતમાં સુધી વધુ છે. શ્રમ કાર્ય પરના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, ભારતમાં 24 ટકા કામદારો વધારાના પૈસા લીધા વગર અઠવાડિયામાં 16 કલાક કે તેથી વધુ ઓવરટાઈમ કામ કરે છે. આ અભ્યાસ અમેરિકન સંસ્થા ADP દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. તેની વેબસાઇટ જણાવે છે કે, કંપની વિશ્વભરમાં માનવ સંસાધન સંબંધિત સમસ્યાઓના ઉકેલો પર કામ કરે છે.
કંપનીએ ‘પીપલ એટ વર્ક 2026’ નામનો એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો. એક અંગ્રેજી અખબારના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ભારતમાં 40 ટકા એવા કામદારો છે જે, અઠવાડિયામાં 6થી 15 કલાક કામ કરે છે. તેમને પણ ઓવરટાઇમ માટે પૈસા ચુકવવામાં આવતા નથી. ADP અભ્યાસ દર્શાવે છે કે, ભારતમાં માનવ સંસાધનોનો ખુબ મોટો ભાગ દર અઠવાડિયે નિર્ધારિત કલાકો કરતાં વધુ કામ કરે છે, પરંતુ આ કામને ‘પેડ વર્ક’ ગણવામાં આવતું નથી.
વૈશ્વિક સ્તરે, પરિસ્થિતિ ભારત કરતાં ઓછી ગંભીર છે. અહેવાલ મુજબ, વૈશ્વિક સ્તરે, લગભગ 62 ટકા કામદારોએ દર અઠવાડિયે 5 કલાક પૈસા લીધા વગર કામ કર્યાની જાણ કરી હતી. 26 ટકા લોકોએ 6થી 15 કલાક કામ કર્યાનું જણાવ્યું હતું, અને 12 ટકા લોકોએ અઠવાડિયામાં 16 કે તેથી વધુ કલાક પગાર વગર કામ કર્યાનું જણાવ્યું હતું.
અભ્યાસમાં એ પણ પ્રકાશિત થયું હતું કે, પગાર વિના લાંબા સમય સુધી કામ કરવાથી હંમેશા સારું ઉત્પાદન મળતું નથી. જે કામદારોએ આવું કર્યું હતું તેઓએ જણાવ્યું હતું કે પગાર વિના લાંબા સમય સુધી કામ કરવાથી તેઓ તેમની પુરી ક્ષમતાથી કામ કરી શકતા ન હતા.
આ ઉપરાંત, ઓવરટાઇમ કામ કરતી વખતે તેઓ તણાવ અનુભવતા હતા અને નોકરી છોડી દેવાનું પણ વિચારતા હતા. અભ્યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્યું હતું કે, જે કામદારો 16 કલાકથી વધુ સમય પગાર વગર કામ કરતા હતા તેઓ તેમના કામમાં મહેનતુ હોવાની શક્યતા વધુ હતી, પરંતુ તેમ છતાં, તેઓ આગળ વધવા, તેમની ઉત્પાદકતા વધારવા અને બીજી નોકરી શોધવાની શક્યતા ઓછી હતી.
વગર પગારે કામ કરવાની સમસ્યા કાર્યસ્થળ સેટઅપ સુધી મર્યાદિત નથી. પરંતુ, હાઈબ્રીડ અથવા ઓફિસમાં કામ કરનારા કર્મચારીઓની સરખામણીમાં દિશા નિર્દેશ પ્રમાણે કામ કરનારા કામદારો પગાર વગર કામ કરવાની વાત કરે છે. અહેવાલ મુજબ, જો પગાર વગર કામ કરવાનું વાતાવરણ વધતું રહ્યું તો ઉત્પાદકતા, આરોગ્ય અને શ્રમ જાળવણી પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે.