નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમને જણાવ્યું છે કે, જે ટેરિફ (જકાત/કર) નો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે વેપાર વાટાઘાટોના એક સાધન તરીકે કરવામાં આવતો હતો, તેને હવે હથિયાર બનાવી દેવામાં આવ્યા છે, કારણ કે દેશો હવે વાટાઘાટો સિવાયના અન્ય માર્ગો અપનાવીને વેપારી અસંતુલન (ટ્રેડ ઇમ્બેલેન્સ) ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
મ્યુનિખ સિક્યુરિટી કોન્ફરન્સમાં બોલતા સીતારમને કહ્યું કે ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર અંગે હજુ પણ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે અને તેમણે આ કરારને કઠિન અને અત્યંત સખત રીતે ચર્ચા કરાયેલો કરાર ગણાવ્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે બંને પક્ષો કદાચ એવા સ્તરે પહોંચી ગયા છે જ્યાંથી આગળ એકબીજાને વધુ છૂટછાટો આપવી કે લેવી અત્યંત મુશ્કેલ બની શકે છે.
સીતારમને જણાવ્યું હતું કે, અગાઉ વાટાઘાટો જ એકમાત્ર એવું મંચ હતું જેના દ્વારા દેશો પોતાની વચ્ચેની વિસંગતતાઓ અને અસમાનતાઓને રેખાંકિત કરી શકતા હતા અને પૂછી શકતા હતા કે શું આપણે આને સુધારવા માગીએ છીએ? અને તમે તેને કેવી રીતે સુધારશો?
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પરંપરાગત અભિગમમાં દેશો વધુ માર્કેટ એક્સેસ (બજારમાં પહોંચ) માટે વાટાઘાટો કરતા હતા, જેમાં એક દેશ સામાપક્ષેથી મળતી છૂટછાટોના બદલામાં સામેવાળા દેશની આયાત માટે પોતાના બજારો ખોલતો હતો.
સીતારમને ઉમેર્યું, હવે આ અસંતુલનને અન્ય માર્ગો દ્વારા ઉકેલવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. જ્યાં તમે સાચું જ કહ્યું કે ટેરિફને એક હથિયાર બનાવી દેવામાં આવ્યું છે.
નાણામંત્રીએ કહ્યું કે અગાઉ ટેરિફને વાટાઘાટોના એક સાધન તરીકે જોવામાં આવતું હતું અને તેને એક ચોક્કસ માળખાની અંદર રહીને લાગુ કરવામાં આવતું હતું. તેમણે કહ્યું, ટેરિફ વાટાઘાટોનું એક સાધન હતું અને તેની એક ચોક્કસ મર્યાદા કે માળખું હતું જેની હેઠળ તમે તેનો ઉપયોગ કરતા હતા. આજે માળખું તો ત્યાં જ છે, પરંતુ ટેરિફ એક અલગ જ રૂપ લઈ ચૂક્યું છે.
તેમણે આ પરિસ્થિતિની સરખામણી ચીન સાથે ભારતના વેપારી અસંતુલન પ્રત્યેના દ્રષ્ટિકોણ સાથે કરી હતી. સીતારમને યાદ અપાવ્યું હતું કે 2014 પછી ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ (ટ્રેડ ડેફિસિટ) માં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું વેપારી અસંતુલનને વાટાઘાટો બહારના પગલાંથી જ ઉકેલવાનો આ જ સિદ્ધાંત ભારત-ચીન વેપાર પર પણ લાગુ કરી શકાય?
તેમણે કહ્યું, હું પણ કદાચ એ જ વલણ અપનાવી શકું છું, શું હું ન અપનાવી શકું? કારણ કે ચીન સાથેનો વેપાર ખૂબ જ અસંતુલિત છે. તે સંપૂર્ણપણે મારી વિરુદ્ધમાં છે. પરંતુ ના, તમે એવું કરી શકતા નથી. સીતારમને જણાવ્યું હતું કે વેપારી અસંતુલનને બદલે વાટાઘાટો દ્વારા જ ઉકેલવું જોઈએ, જેમાં માર્કેટ એક્સેસ અને પરસ્પર છૂટછાટો અંગેની ચર્ચાઓ સામેલ હોય.
તેમણે કહ્યું, તમારે વાટાઘાટો કરવી પડશે. તમારે ચર્ચા કરવી પડશે. તમારે લેવડ-દેવડ માટે તૈયાર રહેવું પડશે. ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર અંગે સીતારમને જણાવ્યું હતું કે ચર્ચાઓ હજુ પણ ચાલુ છે, પરંતુ બંને પક્ષો કદાચ એવા બિંદુએ પહોંચી ગયા છે જ્યાંથી આગળ વધુ છૂટછાટો આપવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
તેમણે ઉમેર્યું, કરાર માટેની વાટાઘાટો હજુ પણ ચાલુ છે, જોકે અમે માનીએ છીએ કે બંને પક્ષો એવા સ્તરે પહોંચી ગયા છે જ્યાંથી આગળ લેવડ-દેવડ કરવી ખૂબ જ મુશ્કેલ બની શકે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો હજુ પણ એવા ક્ષેત્રો હોય જ્યાં બંને પક્ષો મળીને કામ કરી શકે તેમ હોય, તો વાટાઘાટો આગળ ધપાવી શકાય છે.
સીતારમને ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપારી અસંતુલન પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે વેપારની સમતુલા હાલ ભારતની તરફેણમાં છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા સ્વાભાવિક રીતે જ આ ખાધ ઘટાડવા માંગશે અને એવા પગલાં શોધશે જે તેના દ્રષ્ટિકોણથી આ અસંતુલનની ભરપાઈ કરી શકે.
તેમણે ચીન સાથેની ભારતની વેપાર ખાધ પ્રત્યેના ભારતના અભિગમ અને વર્તમાન વેપાર વાટાઘાટોમાં જે રીતે ટેરિફનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે તે બંને વચ્ચેનો તફાવત પણ સ્પષ્ટ કર્યો હતો. સીતારમને અંતમાં કહ્યું, આ જ તફાવત છે, પરંતુ આ એવા જ મુદ્દાઓ છે જેની તમે સરખામણી કરી શકો છો.