
ગુજરાતના રાજકારણમાં અત્યારે એક સૂચક અને રસપ્રદ વળાંક જોવા મળી રહ્યો છે. સત્તા અને સંગઠનમાં એક સમયે જે વિશ્વ હિંદુ પરિષદ (VHP)નો પ્રભાવ ઓછો થતો દેખાતો હતો, તે જ સંગઠન હવે ફરી એકવાર ગુજરાતના ગામડાં અને ઘર-ઘર સુધી પહોંચવા સક્રિય બન્યું છે. 22 નવેમ્બરથી 6 ડિસેમ્બર દરમિયાન યોજાનારું ‘હિત ચિંતક અભિયાન’ અને 2027ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીના લગભગ એક વર્ષ પહેલાંનો આ સમયગાળો, રાજકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા જગાવી રહ્યો છે.
1980 અને 90ના દાયકામાં રામ જન્મભૂમિ આંદોલન દરમિયાન ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હિંદુત્વની વિચારધારાનો પાયો VHP અને તેના પાયાના કાર્યકરોએ જ નાખ્યો હતો. આ જ વૈચારિક જમીન પર આગળ જતાં BJPનું મજબૂત રાજકીય માળખું ઊભું થયું. જોકે, રાજ્યમાં સત્તા મજબૂત થવાની સાથે VHPની ભૂમિકા ક્રમશઃ સીમિત થતી ગઈ. 2018માં પ્રવીણ તોગડિયાની VHPમાંથી વિદાય આ બદલાવનું સૌથી મોટું પ્રતીક બની હતી. તત્કાલીન સરકાર સાથેના ખુલ્લા ટકરાવ બાદ તોગડિયા સંગઠનથી અલગ થયા અને તે પછી VHPનો આક્રમક સૂર ઘણે અંશે શાંત પડી ગયો. તે સમયે રાજકીય વિશ્લેષકોમાં એવી ચર્ચા સામાન્ય હતી કે સત્તાધારી પક્ષને હવે VHPના જૂના માળખાની ખાસ જરૂર રહી નથી.
9.jpg?w=1110&ssl=1)
હવે પરિસ્થિતિ બદલાતી જણાય છે. VHP દ્વારા જાહેર કરાયેલી વિગતો મુજબ, આ અભિયાન અંતર્ગત નીચે મુજબના લક્ષ્યાંકો રાખવામાં આવ્યા છે:
• વ્યાપક જનસંપર્ક: કાર્યકરો રાજ્યના લગભગ દરેક ગામ સુધી પહોંચશે અને 15 લાખથી વધુ લોકોનો સીધો સંપર્ક કરશે.
• સહયોગ રાશિ: અભિયાન હેઠળ પ્રત્યેક હિંદુ પાસેથી 20 રૂપિયાનો સહયોગ લેવામાં આવશે.
• ચોક્કસ વર્ગો પર ધ્યાન: અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), યુવાનો, વિચરતી જાતિઓ અને મહિલાઓને જોડવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.
• ‘કુટુંબ પ્રબોધન’: પરિવારો સાથે સંવાદ કરીને સાથે ભોજન, સાથે પ્રાર્થના, અઠવાડિયામાં એકવાર મંદિર દર્શન અને સમાજમાંથી જાતિગત ભેદભાવ દૂર કરવા જેવા મુદ્દાઓ પર ભાર અપાશે.
રાજકીય દૃષ્ટિએ જોઈએ તો, આ એ જ સામાજિક વર્ગો છે જેમને આકર્ષવા માટે દરેક ચૂંટણીમાં સૌથી વધુ મહેનત કરવામાં આવે છે. તેથી જ એ સવાલ ઊભો થવો સ્વાભાવિક છે કે સોશિયલ મીડિયા અને હાઇ-ટેક પ્રચારના આ યુગમાં પણ શું BJPને ફરીથી એ જ જૂના, પાયાના કેડરની જરૂર વર્તાઈ રહી છે, જેને એક સમયે બાજુએ મૂકી દેવાયું હતું?


બીજી તરફ VHP આ સમગ્ર અભિયાનને સંપૂર્ણપણે સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ગણાવી રહી છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે ડિજિટલ યુગમાં પણ વ્યક્તિગત અને સીધો સંપર્ક જ હિંદુ મૂલ્યો અને સામાજિક સમરસતાને મજબૂત કરી શકે છે. નોંધનીય છે કે અભિયાનની સત્તાવાર જાહેરાતમાં કોઈ પણ રાજકીય પક્ષ કે આગામી ચૂંટણીનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.
આ અભિયાનનો જાહેર હેતુ ભલે સામાજિક હોય, પરંતુ જમીની સ્તરે થનારા આ વ્યાપક જનસંપર્કનો રાજકીય લાભ કોને મળશે તે 2027ના ચૂંટણી પરિણામો જ સ્પષ્ટ કરશે. હાલ પૂરતું એટલું ચોક્કસ છે કે જે સંગઠનને એક સમયે ‘અપ્રાસંગિક’ માની લેવામાં આવ્યું હતું, તે જ VHP ફરી એકવાર ગુજરાતના ગામડાંઓમાં અગ્રીમ હરોળમાં સક્રિય થતી દેખાઈ રહી છે.