સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ જર્મનીની મુલાકાતે પહોંચી ગયા હતા. આ અંગે થયેલા વિવાદ વચ્ચે, કોંગ્રેસ પક્ષે જણાવ્યું હતું કે તેઓ જર્મની ફરવા માટે નથી ગયા, પરંતુ વિશ્વભરના પક્ષોના સંગઠનના એક આમંત્રણ પર ત્યાં પહોંચ્યા છે. પ્રગતિશીલ ગઠબંધન તરીકે ઓળખાતા આ વૈશ્વિક નેટવર્કમાં મુખ્ય પ્રવાહના પક્ષો, ઉપરાંત થિંક ટેન્ક અને NGOનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આનાથી અનેક પ્રશ્નો ઉભા થાય છે: આ નેટવર્ક શું છે, અને તે કઈ વિચારધારા પર કામ કરે છે? તેનો હેતુ શું છે? તેમાં કયા ભારતીય પક્ષોનો સમાવેશ થાય છે? શું તેને લઈને ક્યારેય કોઈ વિવાદ રહ્યો છે?
પ્રગતિશીલ ગઠબંધનની સત્તાવાર વેબસાઇટની મુલાકાતમાં ફક્ત ઓછી માહિતી જ મળે છે. તેના અનુસાર, આ ગઠબંધન વિવિધ દેશોના પ્રગતિશીલ, સમાજવાદી અને મજૂર પક્ષોનું આંતરરાષ્ટ્રીય જૂથ છે. અનેક થિંક ટેન્ક, ફાઉન્ડેશન અને આંતરરાષ્ટ્રીય NGO પણ તેની સાથે સંકળાયેલા છે. તેનું મુખ્ય મથક જર્મનીના લાઈપજીગ શહેરમાં છે.
આ પ્લેટફોર્મ વિશ્વભરના નેતાઓ અને રાજકીય સંગઠનોને વૈશ્વિક સમસ્યાઓના મુદ્દાઓ પર એકસાથે વિચારવા અને કામ કરવા માટે જોડે છે. વધુમાં, વેબસાઇટ જણાવે છે તેમ, એલાયન્સ પ્રાદેશિક નેટવર્ક બનાવવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઝુંબેશને આગળ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
સ્વતંત્રતા, ન્યાય અને એકતા, આ ત્રણ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સના મુખ્ય સિદ્ધાંતો છે. આ સાથે જ, અંગ્રેજી શબ્દ ‘We Are Progressive’ લખાયેલ છે, જે એક જોતા તેની વિચારધારાની ઘોષણા છે.
નામ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે, તે પ્રગતિશીલ વિચારસરણી ધરાવતો પક્ષ છે, અથવા ઓછામાં ઓછું તે પોતાના વિશે એવું જ હોવાનો દાવો કરે છે. ઓનલાઈન તેના વિશે મર્યાદિત માહિતી છે, પરંતુ તે મધ્ય-ડાબેરી રાજકારણની આસપાસ કામ કરે છે, એટલે કે, એક પક્ષ જે પરિવર્તન અને પ્રગતિને સમર્થન આપે છે. તે સતત સમાનતા, લઘુમતીઓ અને માનવ અધિકારોની હિમાયત કરે છે. આ કારણ છે કે આ જૂથમાં NGOનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે છે.
આપણે ત્યાંથી, કોંગ્રેસ અને સમાજવાદી પાર્ટી આ જોડાણનો ભાગ છે. અન્ય કોઈ રાજકીય પક્ષ હજુ સુધી આ જોડાણનો સભ્ય નથી. જો કે, સભ્યપદ માટે અરજી કરાવી જરૂરી છે, અને જો તેઓ એલાયન્સના માપદંડોને પૂર્ણ કરે તો જ પક્ષોને સ્વીકારવામાં આવે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ સંગઠન પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને ચીન જેવા દેશોને બાકાત રાખે છે. ભારતના પડોશીઓમાં, નેપાળના ફક્ત બે પક્ષો જ તેનો ભાગ છે.
વર્ષ 2013માં રચાયેલ આ ગઠબંધન ઘણી વિવાદાસ્પદ વાર્તાઓનો વિષય રહ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, કેટલાક માને છે કે આ સંગઠન ડાબેરી એજન્ડાને અનુસરે છે. જો કે, તેની સામે ગંભીર આરોપો પણ લાગ્યા છે, જેમ કે બહારથી અન્ય દેશોના રાજકારણને પ્રભાવિત કરવાના તેના પ્રયાસો. તેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે આ સંગઠન NGO અને થિંક ટેન્ક દ્વારા સરકારો પર દબાણ લાવે છે. તેને ડીપ સ્ટેટ સાથે પણ જોડવામાં આવ્યું છે અને આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે તે દેશો પર વૈશ્વિક વિચારસરણી થોપવાનું એક પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે.
જોકે, આ આરોપોને સાબિત કરવા માટે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર તપાસ હાથ ધરવામાં આવી નથી. એકંદરે, તે વિચારધારા પર આધારિત વૈશ્વિક નેટવર્ક છે, જેમ અન્ય પક્ષોના પોતાના પ્લેટફોર્મ છે જે સમાન વિચારધારા ધરાવતા લોકોને મળે છે અને તેમની સાથે વાતચીત કરે છે.
હવે, વિપક્ષના નેતાની મુલાકાતથી ઉદ્ભવતા વિવાદ પર પાછા ફરીએ. સત્ર દરમિયાન રાહુલ ગાંધીની મુલાકાત અંગે સ્પષ્ટતા કરતા, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સલમાન ખુર્શીદે કહ્યું કે, જ્યારે કોઈ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક થઈ રહી હોય છે, ત્યારે તેની તારીખ કે સમય ભારતની અંદરથી નક્કી કરી શકાતી નથી. રાહુલની આ મુલાકાત કોઈ ફરવા માટેની નથી, પરંતુ એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક માટે છે, અને તેનાથી ફક્ત ભારતને ફાયદો જ થશે.
