મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભાના બજેટ સત્ર દરમિયાન, સરકારે કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ચિત્તાઓની જાળવણી અને ખોરાક અંગેનો ડેટા રજૂ કર્યો. વિજયપુરના કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય મુકેશ મલ્હોત્રાના પ્રશ્નોના જવાબમાં, CM મોહન યાદવે ચિત્તાઓની વર્તમાન સંખ્યા અને તેમના ખર્ચની વિગતો આપી હતી.
કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ચિત્તાઓને બકરીનું માંસ ખવડાવવા માટે મધ્યપ્રદેશ સરકાર દરરોજ સરેરાશ રૂ. 35,000 ખર્ચ કરે છે. વિધાનસભામાં રજૂ કરાયેલા ડેટા અનુસાર, 2024-25માં ચિત્તાઓ માટે બકરીનું માંસ ખરીદવા પર રૂ. 1.27 કરોડથી વધુનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.
CM મોહન યાદવે વિધાનસભામાં સ્પષ્ટતા કરી કે, ચિત્તાઓને ખોરાક આપવા માટે કોઈ અલગ હેડ નથી, પરંતુ તે વન્યજીવન વ્યવસ્થાપન ભંડોળમાંથી ચૂકવવામાં આવે છે. અત્યાર સુધીમાં, ફક્ત માંસ ખરીદવા પર રૂ. 1 કરોડ 27 લાખ 10 હજાર 870 ખર્ચ કરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે, સરેરાશ રૂ. 35000 પ્રતિ દિવસ.
સરકારના મતે, દરરોજ કેટલા બકરાઓને ખોરાક તરીકે ચિત્તાઓને આપવામાં આવશે તેનો કોઈ નિશ્ચિત ધોરણ નથી. તે સંપૂર્ણપણે ચિત્તાઓની જરૂરિયાતો અને સ્વાસ્થ્ય પર આધાર રાખે છે.
જ્યારે શ્યોપુર જિલ્લાના વિજયપુર મતવિસ્તારના કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય મુકેશ મલ્હોત્રાએ કુનો ઉદ્યાનની સરહદ પાર કરીને ચિત્તાઓના ભાગી જવા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા, ત્યારે સરકારે અનેક ચોંકાવનારી કબૂલાત કરી હતી.
CM મોહન યાદવે સ્વીકાર્યું કે, ખુલ્લા જંગલમાં રહેતા ચિત્તા ઘણીવાર કુનો સરહદ પાર કરીને ગ્વાલિયર, શિવપુરી, મુરેના અને રાજસ્થાનના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પહોંચે છે. આ સમય દરમિયાન, તેઓ ગ્રામજનોના બકરા અને ઢોરનો પણ શિકાર કરે છે.
ધારાસભ્યએ આરોપ લગાવ્યો કે, ઉદ્યાનમાં પૂરતા ખોરાકના અભાવે ચિત્તા ભાગી રહ્યા છે. જોકે, સરકારે મોનિટરિંગ ટીમની સતર્કતાનો ઉલ્લેખ કરીને તેને ‘કુદરતી હિલચાલ’ ગણાવી.
ડિસેમ્બર 2025માં ઘાટીગાંવ હાઇવે પર માર્ગ અકસ્માતમાં એક ચિત્તાના મૃત્યુથી ગૃહમાં તીવ્ર પ્રશ્નો ઉભા થયા. કોંગ્રેસના ધારાસભ્યએ પૂછ્યું કે, શું ચિત્તા સ્ટાફ અને વિભાગીય અધિકારીઓ ચિત્તાઓના રક્ષણ અને તેની સારસંભાળમાં બેદરકારી દાખવી રહ્યા છે?
લેખિત જવાબમાં, સરકારે સ્વીકાર્યું કે, 6 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ હાઇવે પર ભટકી ગયા પછી એક ચિત્તાનું અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું હતું. સરકારે બેદરકારીના મુદ્દા પર તેના અધિકારીઓનો બચાવ કર્યો.
CM મોહન યાદવે જણાવ્યું કે, ટ્રેકિંગ ટીમ અસરકારક રીતે કામ કરી રહી હતી અને હાઇવે પરનું મૃત્યુ માત્ર એક અકસ્માત હતો, અને કોઈ પણ અધિકારીને જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં.
અહીં તમને જણાવી દઈએ કે, આફ્રિકન ખંડમાંથી ચિત્તાઓનો ત્રીજો સૌથી મોટો સમૂહ મધ્યપ્રદેશના શ્યોપુર જિલ્લામાં કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન ભારતમાં આવી રહ્યો છે. CM મોહન યાદવ અને કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ બોત્સ્વાનાથી એરલિફ્ટ કરાયેલા આ આઠ ચિત્તા (છ માદા અને બે નર)નું વ્યક્તિગત રીતે સ્વાગત કરશે. ચિત્તા પ્રોજેક્ટ ડિરેક્ટર ઉત્તમ શર્માએ જણાવ્યું હતું કે, બોત્સ્વાનાથી છ માદા અને બે નર ચિત્તાનો સમૂહ શુક્રવારે રાત્રે 9 થી 10 વાગ્યાની વચ્ચે ભારતીય વાયુસેના (IAF) વિમાનમાં ગ્વાલિયર જશે. ગ્વાલિયરથી, બે IAF હેલિકોપ્ટર ચિત્તાઓને કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં લઈ જશે, જ્યાં તેઓ શનિવારે સવારે 9 થી 10 વાગ્યાની વચ્ચે પહોંચવાની અપેક્ષા છે. તેમણે કહ્યું કે, બોત્સ્વાનાથી ગ્વાલિયર સુધીની ઉડાનનો સમય આશરે નવ થી દસ કલાકનો હશે. તેમણે ઉમેર્યું કે, નામિબિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાથી અગાઉના આગમન પછી, આફ્રિકાથી આવનાર ચિત્તાઓનો આ ત્રીજો જથ્થો હશે. આ સાથે, ભારતમાં ચિત્તાઓની સંખ્યા વધીને 46 થઈ જશે.
