વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ હાલમાં ચરમસીમાએ છે. આ દરમિયાન રશિયા તરફથી કેટલાક સારા સમાચાર આવી રહ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, રશિયાએ એશિયન દેશોને સસ્તા ગેસની એક મહત્વપૂર્ણ ઓફર કરી છે, જેનાથી બજારમાં એક નવી હલચલ મચી ગઈ છે. રશિયા તેના પ્રતિબંધિત LNG પુરવઠાને 40 ટકા સુધીના ભારે ડિસ્કાઉન્ટ પર વેચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, ખાસ કરીને ભારત અને દક્ષિણ એશિયા જેવા દેશોમાં, જ્યાં ઉર્જાની માંગ અને વપરાશ વધુ છે. આ ઓફર એવા સમયે આવી છે, જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ અને કતારના LNG પ્લાન્ટ પરના હુમલાઓએ વૈશ્વિક ગેસ પુરવઠાના આશરે 20 ટકા ભાગને અસર કરી છે, જેના કારણે કિંમતોમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો છે.
એક સમાચાર એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, રશિયા આ તકનો લાભ લઈને તેનો ગેસ ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે વેચી રહ્યું છે અને નવા ખરીદદારો શોધી રહ્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, કેટલાક મધ્યસ્થીઓ દાવો કરી રહ્યા છે કે પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે આ શિપમેન્ટ ઓમાન અથવા નાઇજીરીયા જેવા દેશોમાંથી ઉદ્ભવ્યા હોવાનું દર્શાવી શકાય છે. જો કે, આવી ઓફરો કાનૂની અને રાજદ્વારી જોખમો પણ ધરાવે છે.
ભારત અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો આ કટોકટીથી સીધા પ્રભાવિત થયા છે. ભારતને તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોંઘા હાજર બજારમાંથી ગેસ ખરીદવાની ફરજ પડી છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશને તેના ખાતર ક્ષેત્રને ગેસ પુરવઠો પણ ઘટાડવો પડ્યો છે. રશિયાની સસ્તી ઓફર ચોક્કસપણે આ દેશો માટે આકર્ષક છે, પરંતુ તેઓ US પ્રતિબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણને કારણે સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવી રહ્યા છે.
રશિયા માટે, આ વ્યૂહરચના તેની નિકાસ વધારવા અને નવા બજારો બનાવવાનો એક માર્ગ છે, ખાસ કરીને ત્યારે કે જ્યારે, પશ્ચિમી પ્રતિબંધોએ તેના નિયમિત ખરીદદારો ઘટી ગયા છે. જો કે હાલમાં, ચીન એકમાત્ર મુખ્ય દેશ છે, જે આવા પ્રતિબંધિત ગેસ ખરીદી રહ્યું છે, જ્યારે અન્ય દેશ તેનાથી અંતર જાળવી રહ્યા છે.
જો ભારત રશિયા પાસેથી આ સસ્તો LNG ગેસ ખરીદે છે, તો તેની અસર ઘણા સ્તરે અનુભવી શકાય છે. આ નિર્ણય ફાયદા અને જોખમ બંને લાવશે. ફાયદાઓની વાત કરીએ તો, સૌથી મોટો સીધો ફાયદો સામાન્ય લોકો અને ઉદ્યોગોને થઈ શકે છે. ગેસ 40 ટકા સુધી સસ્તો થઈ શકે છે, જેનાથી દેશના ઉર્જા ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી વીજ ઉત્પાદન, ખાતર અને CNG/PNG ભાવ પર દબાણ ઓછું થઈ શકે છે. આ ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવામાં અને સરકારના સબસિડી ખર્ચમાં રાહત આપવામાં પણ મદદ કરશે. ખાસ કરીને ગેસ આધારિત ઉદ્યોગો અને વીજ કંપનીઓ માટે આ એક નોંધપાત્ર રાહત સાબિત થઈ શકે છે.
જોકે, આમાં એક મોટું જોખમ પણ રહેલું છે. આ રશિયન ગેસ US પ્રતિબંધોને આધીન આવી જાય છે, તેથી જો ભારત આ પ્રકારની ખરીદી કરે છે, તો તેને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અથવા સંભવિત પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આનાથી પશ્ચિમી દેશો, ખાસ કરીને US સાથે ભારતના સંબંધો પર અસર પડી શકે છે.