વિશ્વભરમાં મેમરી ચિપનું સંકટ સતત ઘેરું બની રહ્યું છે અને તેના ઘટવાના કોઈ એંધાણ દેખાઈ રહ્યા નથી. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ડેટા સેન્ટર્સ તરફથી મેમરી માટે વધેલી વિશાળ માંગને કારણે મેમરી ચિપ ખૂબ જ મોંઘી થઈ ગઈ છે. હવે, સોફ્ટવેર ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની Zohoના સ્થાપક શ્રીધર વેમ્બુએ સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ્સની એક શ્રેણી શેર કરીને સ્વીકાર્યું છે કે પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર સ્તરે પહોંચી ગઈ છે કે હવે તેમના માટે પણ વ્યવસાય ચલાવવો ખૂબ મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક તાજેતરનો અહેવાલ શેર કરતા વેમ્બુએ લખ્યું હતું કે, 12 મહિનામાં મેમરીની કિંમતોમાં 500 ટકાનો વધારો થયો છે. ઝોહોના સ્થાપકે દાવો કર્યો હતો કે કિંમતોમાં આ અતિશય વધારો અને તેની સાથે વધી રહેલી AI ટોકનની કિંમતો હવે એક મોટી સમસ્યા બની ગઈ છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, મેમરીની વધતી કિંમતો અને AI ટોકનના ભાવે બિઝનેસ ચલાવવો ખૂબ મુશ્કેલ બનાવી દીધો છે. અમે અત્યાર સુધી પ્રોડક્ટ્સની કિંમતો વધારવાથી પોતાને રોકી રાખ્યા છે, પરંતુ હવે કિંમતો જાળવી રાખવી અતિશય મુશ્કેલ બની રહી છે.
આ સંકટની ગંભીરતા સમજવા માટે ‘ટોમ્સ હાર્ડવેર’ના એક રિપોર્ટનો સંદર્ભ આપતા જણાવાયું છે કે મેમરીના દરોમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. ઓગસ્ટ 2025 થી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ચોક્કસ કિટ્સ માટે DDR5 મેમરીની સરેરાશ કિંમતો $90 (લગભગ રૂ. 8,600) થી વધીને $425 (લગભગ રૂ. 40,000) થઈ ગઈ છે.
વધુ ક્ષમતા ધરાવતી મેમરી કિટ્સમાં આનાથી પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. 128GB DDR5-6400 કિટની કિંમત હવે $3,399 (લગભગ રૂ. 3,25,000) પર પહોંચી ગઈ છે, જે તેના અત્યાર સુધીના સૌથી નીચા નોંધાયેલા દર $329 (લગભગ રૂ. 31,490) કરતાં 10 ગણી વધારે છે.
શ્રીધર વેમ્બુની આ ટિપ્પણીઓ એવા સમયે આવી છે જ્યારે સમગ્ર ટેકનોલોજી ઉદ્યોગ વધતી કિંમતોના દબાણનો સામનો કરી રહ્યો છે. ઓપ્પો , વનપ્લસ , વિવો અને નથિંગ સહિતની સ્માર્ટફોન ઉત્પાદક કંપનીઓએ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં પોતાના સ્માર્ટફોનની કિંમતોમાં વધારો કર્યો છે. એવી પણ અફવાઓ છે કે એપલ પણ ટૂંક સમયમાં જ આઇફોનની કિંમતોમાં વધારો કરી શકે છે. હવે એ સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે હાર્ડવેર અને ડિવાઈસ બનાવતી કંપનીઓ સિવાય ઝોહો જેવી સોફ્ટવેર કંપનીઓને પણ આ મોંઘવારીનો સીધો ફટકો પડી રહ્યો છે.
ઝોહોના વડાનું માનવું છે કે આ મેમરી ક્રાઈસિસ આપણે આજે જે રીતે પ્રોગ્રામિંગ લેંગ્વેજ ડિઝાઇન કરીએ છીએ તેના અંતની શરૂઆત હોઈ શકે છે. વેમ્બુએ ઉમેર્યું, લાંબા સમયથી પ્રોગ્રામિંગ લેંગ્વેજ એ ધારણા સાથે ડિઝાઇન કરવામાં આવતી હતી કે મેમરી ‘મફત’ અથવા બહુ સસ્તી છે. પરંતુ એ યુગ હવે પૂરો થઈ ગયો છે.
આના વિકલ્પ તરીકે, શ્રીધર વેમ્બુએ દાવો કર્યો હતો કે હવે પ્રોગ્રામરો માટે AI માટે પણ વધુ કાર્યક્ષમ કમ્પાઇલર્સ વિકસાવવાનો સમય આવી ગયો છે. તેમણે લખ્યું, આપણને અત્યંત મેમરી-એફિશિયન્ટ લેંગ્વેજ અને વધુ સ્માર્ટ કમ્પાઇલર્સની જરૂર છે, જેથી AI પણ તેનો અસરકારક ઉપયોગ કરી શકે. આગળ જતાં, વેમ્બુએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેઓ પ્રોગ્રામિંગ લેંગ્વેજ કેવી રીતે ઓછી મેમરી રોકે તે દિશામાં સંશોધન કરવા જઈ રહ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું, કોડની સુરક્ષા અને કોડ લખવાની ઉત્પાદકતા મેમરીના બગાડના ભોગે ન આવી શકે. આ જ મારો સંશોધનનો વિષય છે.
બીજી તરફ, વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે AI કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે વધુ ડેટા સેન્ટર્સ સ્થાપવા પર ભાર મૂકી રહી છે. ઓપનએઆઈ (OpenAI) એ યુએસએના ઓહાયો શહેરમાં 10-ગિગાવોટના વિશાળ ડેટા સેન્ટર માટે સોફ્ટબેંકની એસબી એનર્જી સાથે એક કરાર કર્યો છે – જે અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા ડેટા સેન્ટરોમાંથી એક બનશે. આ ડીલને એનવીડિયાના પ્રતિબદ્ધ સપોર્ટનો પણ ટેકો મળ્યો છે.