સવારે 7-8 કલાકની ઊંઘ લીધા પછી પણ તમારું શરીર ભારે કે થાકેલું લાગે છે, આંખોમાં ઊંઘ રહે છે અને કામની શરૂઆત કરવાનું મન નથી કરતું તો તેનો અર્થ એ નથી કે તમે પૂરતી ઊંઘ લીધી નથી. ઘણીવાર, પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ જાગ્યા બાદ અનુભવાતી સુસ્તીનું કારણ સ્લીપ ઇનર્શિયા (sleep inertia) હોઈ શકે છે. સંશોધન મુજબ, આને ઊંઘથી જાગવા વચ્ચે એવું ઇન્ફેક્શન બતાવવામાં આવ્યું છે, જેમાં થોડા સમય માટે મગજ કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે અને શરીર થાક અનુભવે છે. તેથી, આ બીમારીને વિગતવાર સમજવી જરૂરી છે.
સ્લીપ ઇનર્શિયા શું છે?
સ્લીપ ઇનર્શિયા એટલે કે જાગ્યા પછી તરત જ અનુભવાતી સુસ્તી, ઘેન અથવા મન પૂરી રીતે એક્ટિવ ન થવાનું. આ દરમિયાન ઊંઘમાંથી ઉઠ્યા બાદ વ્યક્તિને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં કે કામ શરૂ કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. સંશોધન મુજબ, તેની અસર જાગ્યા પછી તરત જ સૌથી વધુ થાય છે અને સમય જતા સામાન્ય રીતે ઓછી થતી જાય છે.
8 કલાકની ઊંઘ પછી પણ થાક કેમ લાગી શકે છે?
ગાઢ ઊંઘ દરમિયાન વારંવાર જાગી જવું
ઊંઘ એક પ્રોસેસમાંથી થઇને પસાર કરે છે. જો એલાર્મ એવા સમયે વાગે છે, જ્યારે વ્યક્તિ ગાઢ ઊંઘમાં હોય છે, તો જાગતી વખતે સુસ્તી વધુ અનુભવાઇ શકે છે. સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું કે ગાઢ ઊંઘમાંથી અચાનક જાગવાથી સ્લીપ ઇનર્શિયાની અસર વધી શકે છે.
મગજને જાગૃત થવામાં સમય લાગે છે
જાગવું એ સ્વિચ ચાલુ કરવા જેવી તાત્કાલિક થતી પ્રક્રિયા નથી. સંશોધન અનુસાર, જાગ્યા પછી, મગજ અને શરીરના અમુક ભાગોને સંપૂર્ણપણે સજાગ થવામાં સમય લાગે છે. આ દરમિયાન, વ્યક્તિ ભારેપણું અને થાકનો અનુભવ કરી શકે છે.
ઊંઘની નબળી ગુણવત્તા
માત્ર 8 કલાક પથારીમાં વિતાવવા પૂરતા નથી. જો તમારી ઊંઘમાં વારંવાર ખલેલ પડતી હોય અથવા ઊંઘની ગુણવત્તા નબળી હોય તો સવારે જાગતી વખતે તમને થાક લાગી શકે છે. CDC પણ આખી ઊંઘ લીધા બાદ સતત થાક અનુભવવાનું કારણ ઘણીવાર ખરાબ ઊંઘનું કારણ માનવામાં આવે છે.
સવારનો થાક ક્યારે સામાન્ય ગણાય છે?
જો જાગ્યા પછી થોડા સમય માટે તમને સુસ્તી રહે છે અને તમે નોર્મલથી સક્રિય અનુભવાતા થાવ છો તો તે સ્લીપ ઇનર્શિયા હોઈ શકે છે. સંશોધન અનુસાર સ્લીપ ઇનર્શિયાની અસરો સામાન્ય રીતે લગભગ 30 મિનિટમાં ખૂબ રીતે ઓછી થઈ જાય છે. જોકે, પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ સવારે ખૂબ થાક લાગતો હોય, દિવસભર ઊંઘ આવતી હોય અથવા ઊંઘને લગતી સતત સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડતો હોય, તો તેને માત્ર ઊંઘનો અભાવ ગણીને અવગણવું ન જોઈએ. આવા લક્ષણો ક્યારેક કોઈ ગર્ભિત તબીબી સમસ્યા સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. એટલે, તમે ખાસ ધ્યાન રાખો અને સમસ્યા વધુ હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લો.