fbpx

એક ભૂલે વિડીયોકોન ગ્રુપને ડૂબાડી દીધું; અબજોપતિ વેણુગોપાલ ધૂત કેવી રીતે નાદાર થઈ ગયા?

Spread the love

એક ભૂલે વિડીયોકોન ગ્રુપને ડૂબાડી દીધું; અબજોપતિ વેણુગોપાલ ધૂત કેવી રીતે નાદાર થઈ ગયા?

એક સમય હતો જ્યારે ઘરમાં વિડીયોકોન કલર TV હોવું એ સ્ટેટસ સિમ્બોલ માનવામાં આવતું હતું. વિડીયોકોન એ ગ્રુપ હતું જેણે ભારતમાં પહેલું કલર TV રજૂ કર્યું હતું. ફક્ત TV જ નહીં, રેફ્રિજરેટર અને વોશિંગ મશીનના માર્કેટમાં વર્ષો સુધી પ્રભુત્વ ધરાવતું આ ગ્રુપ મંદીનો સામનો કરી રહ્યું છે. હવે, કંપનીનું બિઝનેસ સામ્રાજ્ય લગભગ બરબાદ થઈ ગયું છે.

તાજેતરમાં, વિડીયોકોન ગ્રુપના વડા વેણુગોપાલ ધૂતને વ્યક્તિગત રીતે નાદાર જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આખરે એવું તે શું થયું, અને વેણુગોપાલ ધૂત ક્યાં ભૂલ કરી? એક સફળ ભારતીય બિઝનેસ ગ્રુપનો આ રીતે અંત કેવી રીતે આવ્યો?

વેણુગોપાલ ધૂતના પિતા, નંદલાલ ધૂતે, 1955માં ગ્રુપની સ્થાપના કરી હતી. એક અંગ્રેજી અખબારમાં છપાયેલા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, નંદલાલ ધૂતે કોટન જીનિંગ મિલની સ્થાપના કરી હતી અને જથ્થાબંધ અનાજના વેપારમાં રોકાયેલા હતા. 1980ના દાયકામાં, તેમના મોટા પુત્ર, વેણુગોપાલ ધૂતે, તેમના ભાઈઓ, રાજકુમાર ધૂત અને પ્રદીપ કુમાર ધૂત સાથે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સની દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો.

વેણુગોપાલ ધૂતે પુણે યુનિવર્સિટીમાંથી એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી મેળવી હતી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓમાં તાલીમ લેવા માટે એક વર્ષ માટે જાપાન ગયા હતા. 1986માં, તેમણે વિડીયોકોન ઇન્ટરનેશનલની સ્થાપના કરી. તેમનો ધ્યેય વાર્ષિક એક લાખ TV સેટ બનાવવાનો હતો.

આ યાત્રા શરૂઆતમાં જાપાની કંપની તોશિબા સાથે ટેકનિકલ સહયોગથી શરૂ થઈ હતી. તે પછીના દાયકામાં, વિડીયોકોને એક નવી સફળતાની વાર્તા બનાવી. 1990ના દાયકામાં, રંગીન TV સેટથી લઈને, વિડીયોકોને તેના વ્યવસાયને રેફ્રિજરેટર, વોશિંગ મશીન, એર કન્ડીશનર, હોમ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સિસ્ટમ્સ અને અન્ય નાના ઉપકરણો સહિત અન્ય ક્ષેત્રોમાં વિસ્તાર્યો.

New Project (5)

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ બજારમાં ધૂમ મચાવ્યા પછી, ધૂત પરિવારના વડા, વેણુગોપાલ ધૂતે વિડીયોકોનને એક મોટા બિઝનેસ હાઉસમાં પરિવર્તિત કરવાની યોજના બનાવી. કંપનીએ તેલ અને ગેસ, ટેલિકોમ અને DTH ક્ષેત્રમાં સાહસ કર્યું.

આ બધા વ્યવસાયોને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે જૂથે ભારે ઉધાર લીધું. ખાસ કરીને, તેના ટેલિકોમ વ્યવસાયને વિસ્તૃત કરવા અને સ્પેક્ટ્રમ ખરીદવા માટે, કંપનીએ બેંકો પાસેથી ભારે ઉધાર લીધું. અહીંથી વિડીયોકોનની મુશ્કેલીઓ શરૂ થઈ. કંપનીએ તેના વ્યવસાયનો ખુબ મોટો વિસ્તાર કર્યો, પરંતુ કમાણી રોકાણો અને દેવા કરતાં ઓછી હતી. અહીંથી જૂથની મુશ્કેલીઓ શરૂ થઈ.

2008માં, વિડીયોકોને 21 ટેલિકોમ વર્તુળોમાં મોબાઇલ સેવા લાઇસન્સ મેળવ્યા. જોકે, 2G સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી વિવાદને પગલે, ફેબ્રુઆરી 2012માં, સુપ્રીમ કોર્ટે 2008માં બહાર પાડેલા 122 લાઇસન્સ રદ કર્યા, જેમાં વિડીયોકોનના લાઇસન્સનો પણ સમાવેશ થાય છે.

2G લાઇસન્સ રદ કરવાથી વિડીયોકોનના ટેલિકોમ વ્યવસાય પર ગંભીર અસર પડી. 2016માં, વિડીયોકોને તેનું સ્પેક્ટ્રમ ભારતી એરટેલને આશરે રૂ. 4500 કરોડમાં વેચી દીધું.

એક બાજુ ટેલિકોમ જેવા નવા વ્યવસાયો ધૂત પરિવારના વ્યવસાય સામ્રાજ્ય પર દેવાનો બોજ વધારી રહ્યા હતા, ત્યારે વિડીયોકોનના પરંપરાગત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ વ્યવસાયને પણ પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો. સેમસંગ અને LG જેવી કંપનીઓ ભારતીય બજારમાં ઝડપથી સ્થાન મેળવી રહી હતી. નવા વ્યવસાયો અપેક્ષિત નફો ઉત્પન્ન કરી રહ્યા ન હતા, અને હાલના વ્યવસાયો બજારનું આકર્ષણ ગુમાવી રહ્યા હતા.

આ દરમિયાન, LG ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમસંગ જેવી મોટી દક્ષિણ કોરિયન કંપનીઓએ ભારતમાં પ્રવેશ કર્યો. LCD અને LED TVના યુગમાં, વિડિઓકોનના TV નવી ટેકનોલોજી સાથે તાલમેલ રાખી શક્યા નહીં. આમ, વિડિઓકોન ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો સૌથી વધુ કમાણી કરતો વ્યવસાય, કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઉપકરણો, દબાણ હેઠળ હતો. બીજી બાજુ, ટેલિકોમ વ્યવસાયમાં સફળતા ન મળવાને કારણે આ ગ્રુપની કમાણી પર બમણું દબાણ હતું. એક મુલાકાતમાં, વેણુગોપાલ ધૂતે ટેલિકોમ વ્યવસાયને જૂથના ભારે દેવાનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું.

અહેવાલો અનુસાર, ધૂતે તેમની કેટલીક સંપત્તિ વેચીને દેવું ચૂકવવાનો પ્રયાસ કર્યો. કંપનીએ તેના DTH વ્યવસાયને ડિશ TV સાથે મર્જ કર્યો. તેમણે તેમના કેટલાક ગેસ ફિલ્ડ અને ટેલિકોમ વ્યવસાયમાં હિસ્સો વેચી દીધો, પરંતુ આ પણ કામ ન આવ્યું.

2018માં, ધિરાણ આપતી બેંકોએ તેને નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલ (NCLT)માં ખેંચી લીધો. તે સમયે, જૂથ પર વ્યાજ સહિત બેંકોનું આશરે રૂ. 31000 કરોડનું દેવું હતું. જૂન 2021માં, અનિલ અગ્રવાલની કંપની, ટ્વીન સ્ટાર ટેક્નોલોજીસને વિડિઓકોન ઇન્ડસ્ટ્રીઝને ટેકઓવર કરવા માટે NCLTની મંજૂરી મળી. જોકે, આ સોદો પણ અટકી ગયો.

ICICI બેંકના ભૂતપૂર્વ CEO ચંદા કોચરને લગતા વિવાદમાં વિડીયોકોનનું નામ પણ સામે આવ્યું. વેણુગોપાલ ધૂત પર આરોપ હતો કે તેમણે ICICI બેંક પાસેથી વિડીયોકોનને મળેલી લોનના બદલામાં ચંદા કોચરના પતિ દીપક કોચરને ફાયદો પહોંચાડ્યો હતો. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ધૂતે ચંદા કોચરના પતિ સાથે જોડાયેલી કંપનીમાં પૈસા રોકાણ કર્યા હતા. CBIએ આ કેસમાં વેણુગોપાલ ધૂત, ચંદા કોચર અને તેમના પતિ સામે કાર્યવાહી કરી હતી.

5 નવેમ્બર, 2026ના રોજ, NCLTની મુંબઈ બેન્ચે વેણુગોપાલ ધૂતને વ્યક્તિગત રીતે નાદાર જાહેર કર્યા. વેણુગોપાલ ધૂત અંગેનો આ નિર્ણય સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર આવ્યો હતો. મીડિયા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વેણુગોપાલ ધૂત પર 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી વ્યાજ અને દંડ સહિત લગભગ 12,668 કરોડ રૂપિયા બાકી હતા.

Leave a Reply

error: Content is protected !!