ભારતમાં ચોમાસાનું આગમન થઈ ગયું છે, પરંતુ દેશનો મોટો ભાગ હજુ પણ વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યો છે. જૂન 2026 છેલ્લા 146 વર્ષોમાં સૌથી સૂકો મહિનાઓમાંનો એક હતો. 4 જૂને કેરળમાં ચોમાસું આવ્યું. ત્યારપછી તે દક્ષિણ, પૂર્વ અને ઉત્તરપૂર્વના મોટાભાગના ભાગોમાં ફેલાયું. જોકે, 15 જૂન પછી તે અચાનક અટકી ગયું.
લગભગ બે અઠવાડિયા સુધી, દેશના મોટા ભાગોમાં 40 ટકાથી વધુ ઓછા વરસાદ અનુભવાયો. મધ્ય ભારતમાં 60 ટકાથી વધુ વરસાદની ખાધ અનુભવાઈ. હવે કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ પાછો ફર્યો છે, પરંતુ જૂનમાં ઓછા પડેલા વરસાદની ખોટને પુરી કરવામાં સમય લાગશે.
હવામાન વિભાગના મતે, ચોમાસુ અટકી જવાનું કોઈ એક કારણ નથી. પરંતુ આ વખતે, 5 અલગ અલગ સિસ્ટમો એક સાથે વરસાદની વિરુદ્ધ કામ કરી રહી હતી.
પહેલું કારણ નબળું MJO (મેડન જુલિયન ઓસિલેશન) છે. આ વાદળો અને તોફાનોનું એક મોટું મોજું છે જે દર 30થી 60 દિવસમાં આખા વિશ્વમાં ફરતું રહે છે. જ્યારે તે હિંદ મહાસાગરમાં પહોંચે છે, ત્યારે તે વરસાદને વધુ તીવ્ર બનાવે છે. જૂનમાં, તે આગળ વધી ગયું, અને વરસાદ પણ તેની સાથે આગળ વધી ગયો.
બીજું કારણ નબળો સોમાલી જેટ છે. આ એક પવન છે, જે અરબી સમુદ્ર દ્વારા આફ્રિકાથી ભારતમાં ભેજ લાવે છે. આ વખતે આ પવન ખૂબ જ નબળો હતો.
ત્રીજું કારણ ઉત્તરપશ્ચિમ ભારત અને પશ્ચિમ એશિયાના રણમાંથી આવતી ગરમ, સૂકી હવા છે. આ પવન મધ્ય ભારત પર ઢાંકણા જેવું કામ કર્યું, જેના કારણે વાદળોમાંથી વરસાદનું પાણી ન પડ્યું.
ચોથું કારણ હિંદ મહાસાગરનો ડાયપોલ સામાન્ય બની રહેવું. આ હિંદ મહાસાગરના બે ભાગો વચ્ચે તાપમાનનો તફાવત છે. આ વખતે, તે તટસ્થ રહ્યું હતું, જેના કારણે ચોમાસાને જરૂરી મદદ ન મળી.
પાંચમું કારણ બંગાળની ખાડીમાં નીચા દબાણવાળી સિસ્ટમ ન બનવી. આ સિસ્ટમ દેશના આંતરિક ભાગમાં વરસાદ ખેંચી લાવે છે.
અલ નિનો વિશે પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. US એજન્સી NOAAએ જૂનના બીજા અઠવાડિયામાં અલ નિનો જાહેર કર્યો હતો. પરંતુ હવામાન વિભાગ કહે છે કે, જૂન મહિનામાં ખાધની અસર ઓછી હતી. તેની મોટી અસર જુલાઈ, ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં અનુભવાઈ શકે છે.
23 જૂનથી વરસાદમાં સુધારો થયો છે. મુંબઈ અને મધ્ય ભારતના કેટલાક ભાગોમાં વરસાદ પાછો ફર્યો છે. જોકે, હવામાન વિભાગનો અંદાજ છે કે આ વર્ષે કુલ વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો, લગભગ 90 ટકા હોઈ શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો એ પણ ચિંતિત છે કે, ગરમ થતી હવા પાણી જાળવી રાખવામાં ઓછી સક્ષમ છે. આનાથી લાંબા દુષ્કાળ પછી અચાનક ભારે વરસાદનું જોખમ વધી શકે છે.